Pagina 39 [39]
AA OMER Us quidem, ubi mortalium ¡À
animantium genera contemplatus ef¬
fet, horumque vite rationem & fta¬
tum inter fe contuliffet, in hanc vo¬
cem erupit: Omnium quæ in terris &
7 Spirarent, & ferperent nihil effe cala¬
mitofius homine ; Principatum haud
fane felicem homini tribuens ; ut in
malorum præminentia primas teneat, atque excellat. At
nos hominem tamquam jam vincentem calamitate, jam¬
que animantium omnium pronunciatum miferrimum ,
ipfum-cum {eipfo conferimus, ut propriis malis fecum ipfe
certet, cum in corpusatque animum partientes : quod qui¬
demnegotii nequaquam fueritinutile, fed vehementer ad
rem pertinens, nimirum ut intelligamus, utrum per ani¬
mum, an per nosipfos miferius vivamus. Nam morbus
quidem natura corpori innafcitur, vitium vero& malitia
primum actus eft ab animo profici{fcens , deinde morbus
ejufdem. Quamquam non paulo æquioreanimo ferendum
erat, fi vel id quod pejus eft, effet medicabile, vel levius
effet quod eftimmedicabile. Proinde quum vulpes Æſo¬
pica de variegata maculis pelle cum pardalicertaret, nam
heec corpus fumma cute florulentum, variifque pi&turatum
notis oftentabat, illicontra, flayor quidam erat {qualidus,
minimeque jucundusad{pectu. Atqui, inquit, fi meintro¬
{pexeris judex, videbis me pardalimagis verficolorem, fi¬
guificans morum dexteritatem ad complures ufüs refpon¬
dere. Dicamus igitur ipfi nobis, complures quidem 6 ho¬
mo morbos, ac mala corpus tuum, & gignit , ac prodit ex
fefe, & foris incidentes accipit : verum fi teipſum intus
aperueris, varium quoddam, ac multis refertum malis pe¬
nu reperies, ac mundum quemdam miferiarum recondi¬
tum, quemadmodum inquit Democritus, non quidem fo¬
xis incidentium, fed ipfo in folo, ipfaque in terra fuos ha¬
bentium fontes „unde {caturiant : quos remittit malitia, co¬
piofumac largum fluxum præbens affectibus. Quod fi cor¬
poris morbi pulfibusarteriarum, autcoloris rubore depre¬
henduntur, hofque fervor aut facilis laffitudo foletarguere,
contra animi mala plerofque ita fallunt, ut non habeantur|D
pro malis, nimirum obidipfum periculofiora funt, quod fui
fenfumadimunt zgrotanti: fiquidem corporis morbos ra¬
yo
T. Rec Ur Mm GER FAs VAP Os eRe ro
PN DN Tee MOR BT 6O.U AMC Rip om Ts, x
E ROE MORRO AR OD ANTO
EN T CE RI Dea OE CRI)
Febrim enim nemo vocat fanitatem neque tabem quifquam,
appellat bonam habitudinem , neque podagram pedum ye¬
locitatem, neque pallorem nominat ruborem. Atiracun=
die multi fortitudinisnomen imponunt , amorem amicitiæ
nomine palliant, invidiam æmulationis, timiditatem dili¬
gentiz, quares in tuto collocentur. Hine fit, ut illi qui¬
dem Medicos accerfant , quippe qui intelligant quid mor¬
bus poftulet. F, diverfo hi fugitent Philofophos, veriti ne
non affeguantur cas res, in quibus delinquunt. Atque his
quidem rationibus adduéti > dicimus ophthalmiam, id eft
oculorum morbum effe leviorem infania »podagram phre¬
nefi: propterea quodille moxbum intelli gens vociferans ac¬
cerfit Medicum, cui cum adeft, oculos inungendos, capi¬
tiſque venam fecandam prabet, potro Agaveninfanientem
audis ob morbum etiamfibi carifima non agnoviffe. Ad¬
ducimus domum e monte pampinum recens decifam, feli¬
cem praedam. Nam qui corporis morbo tenetur, is proti¬
nusin leétulum fefe conjicit, atque interim dum curatur
quietemagit. Quod fi paululum exerat fefe, commoveat¬
que corpusillapfa inflammatione , affidentium aliquis blan¬
de dicens, mane mifer quietus in ftratis tuis , cohibet homi¬
nem atque compefcit. Contra qui animi morbislaborant,
tum maxime funt innegotio, minimegue quiefcunt. Nam
ut agas aliquid ab animi impetu proficifcitur, at impetus
vehementiaa morbo nafcitur. Itaque non finitanimum efle
quietumadeo, utquum maxime opus eft homini toleran¬
tia, filentio atque fecefl, tum maxime pertrahant illum
fub dium, aperiantque iræ, contentiones, amores, dolo¬
res, cogantque multa, tum facere nefaria, tum loqui ne¬
quaquam accommoda tempori. Itaque quemadmodum
periculofior eft tempeftas, quæ vetatin portum appellere,
quam ea quæ cohibet a navigando: itidem que in animo
accidunt tempeftates, graviores erunt, quæ non finunt ho¬
minem contrahi, neque rationem perturbatam confiftere,
fed nullo gubernatore, nullis fulturis in perturbatione at¬
que errore, pernicioſo curfu procul avettus, præceps in
metuendum aliquod incidit naufragium , fuamque ipfius
vitam illifus comminuit. |Proinde his quoque de caufis,
graviuseftanimo, quam corpore ægrotare, propterea quod
hitantum patiantur „illi non folum patiantur , verum etiam
tio fana percipit ,atanimi morbos ipfa fimul ægrotans non
potett judicare sin quibus patitur , propterea quod ægrotet
ca pars, cujus erat judicare. Proindeinter primosac maxi¬
mos animi morbos ponenda eft dementia , per quam fit, ut
plerifque immedicabilis ac domeftica fit > & convivat, &
commoriatur malitia. Etenim fanitatis initium eft, fi qui
laborat, fentiat fibiopusefferemedio. Rurfum qui non vi¬
det quibus eget , propterea quod non credat fefe egrotum ,
etiam fi pra{to fit quimedeatur, tamenrecufat, necadmit¬
tit curationem. Naminter corporum morbos, perniciofio¬
resfunthi, qui fui fenfu vacant, quod genus funt, Lethar- |
gus, capitis dolor, morbuscomitialis, febres, atque ha po¬
tiflimumfebres, que inflammationem ad delirium exacer¬
bant, ac fenfum velut in organo perturbant moventque
chordas non movendas mentium. Quapropter Medici vo¬
luntquidem,utneægrotet homo, fi vero ægrotet, ut ne
ignoret quod ægrotat, id quod in omnibus animi morbis
foletufu venire. Neque enim qui defipiunt, neque qui funt
petulantes, neque qui faciunt injuriam fibi videntur pec¬
care: verum ctiam funt, qui tum officiofe fe facere putant.
faciant male. Denique quorfum attinet de morbis multa
verba facere? ipfam tempus nosadmonet. Videtis ingen¬
tem hanc multitudinem , & confufaneam, omnique ex ho¬
minum generepermixtam turbam hic circum tribunal ac
forum congregatam. Noninhoc conveneruntifti uti Diis
patriis rem divinam faciant ,non ut communia inter fe fa¬
cra peragant ,nonuti A{crao Jovi Lydorum fruétuum pri¬
mitias ferant, non Baccho furiofumthyrfum, facrisnoćti¬
bus, ŝ&c communibus epulis Orgia celebrantes , quin magis
ceu morborum vi vicibus annuis recrudefcente, huc ad li¬
tes & condi&a certamina veniunt, fuas facultates collaturi.
Porro caufarum multitudo , negotiorumque , veluti colle¬
Ctarumfluxionum, inunum incidit forum, inflammatque
& erumpit, perdentibus quibufdami,ac pereuntibus. Quae
febres ifta faciunt, qui epiali, quæ corporeæ molis inten¬
fiones, aut fanguinis inarteriam dilapfiones: aut que calo¬
ris intemperantia, quae humorisexundantia? Si litem u¬
namquamque, velut hominem , perconteris unde nata fit,
unde venerit , hanc ira preefracta peperit, illam infana con¬
tentio, aliam iniqua cupiditas.
Tom. IF. D NUM