Pagina 35 [35]
ftimandum eft falubrem eff inertiam, fiquidem id perdit,
cujus gratia falubritasexpetitur. Ac ne illud quidem verum
eft, valere rectius eos qui degant in otio. Siquidem neque
Xenocratesreétius valuit quam Phocion;neque Theophra¬
ſus, quam Demetrius, neque quicquam profuit Epicu¬
To, nec Epicureis, ad eam quam tantopere laudant, bonam
Corpotis inftitutionem , quod omnem rerum adminiftratio¬
hem & ambitionem effugerint. Sed aliis rationibus natura¬
lem illum corporis habitum oportebit tueri > fic ut memine¬
rimus in quovis vitæ genere , & morbo, & bonæ valetudini
locum effe. At fane quiin Reipublicæ negotiis verfantur,
inquit, diverfa ratione funtadmonendi, quam eaqua Pla¬
to confuevit adolefcentibus pracipere. Siquideme difpu¬
tationedifcedens, dicere folituseftad hunc modum : Vide¬
te pueri, ut otium in re quapiam honefta collocetis. Atnos
hortabimur cos qui Rempublicam adminiftrant, ut in re¬
bus honeftisac neceffariis laboribus exerceantur, neque vi¬
lium, aut mediocrium gratia corpus exagitent. Sic enim
compluresin morbum incidunt, dum fe quibuflibet de cau¬
fisdifcruciant vigilando , peregrinando, furfum ac deorfum
curfitando ; quum interim nihil utileautbonum agant, led
aliis veldetrahant, velinvideant , vel contendant, aut glo¬
riolasinanes & infrugiferasaucupentur. In hos (ni fallor )
maxime quadrat illud, quod dixit Democritus: Si corpus
animum injus vocaret , non futurumutille malæ tractatio¬
nis crimen effugeret. Atque haud fcio, an verum dixerit
‘Theophraftus, quum per tran{lationem ait, animum ingen¬
tem pro locata domo mercedem corpori perfolvere. Quam¬
quam plus malorum accipit corpus ab animo, quum is co
non utiturut par ef, neque curat ,utidebet. Nam quoties
affectibus fuis, contentionibus & curis occupatus eft ani¬
mus, tum non parcit corpori. Miror itaque quid Jafoni ve¬
neritin mentem , quum diceret, in parvis negotiis jus efe
violaudum, utin magnis fervari poflit. Nos vero jure opti¬
mo monebimus virum in Reipublicæ negotiis verfantem,
ut inrebus minutis remiflus fit & otiofus , & in his fefe refo¬
cillet, fi velit ad præclara &ardua negotia corpus habere
laboris patiens, non languidum, neque detreétans, fed ve¬
lut ftatione navali curatum ac redintegratum otio , quo
quum animusrurfum ad neceffarios ufus Vocarit, Curfa fe¬
quatur , pullus ut laiens equum. Quapropter quoties perne¬
gotia licebit, reficiant fefe, neque fomnum interim corpo¬
Ti, neque prandium invidentes , neque relaxationem , que
quidem media eft inter voluptatem & afflictionem, nec ter¬
minos obfervat, cujufmodi plerique mortales obfervantes,
corpus perindeac ferrum immergendo crebris permutatio¬
nibus, confumunt, quum aliquando laboribus fupra mo¬
dumurgetur, atque intenditur, rufum voluptatibus lique¬
fit præter modum, ac mollefcit:poft hæc iterum Venerevi¬
noquedifolutum , ac flaccidum , in forum, aut curiam, aut
aliam confimilem funétionem trahitur, quæ vividum & a¬
cre defideret ftudium. Heraclitus quidem quum aqua in¬
tercute laboraret,, Medico precepit, ut eximbrefaceret
ficcitatem. At multi tota errant via , qui quoties in labori¬
bus, fatigationibus, cibi fomnique inopia fuerint verfati,
tum maxime dant operam , ut corpus voluptatibus ſolvant,
atque remolliant , rurfum autem poft voluptates denuo di¬
ftringantatque intendant. Nec enimnatura penfationesac
farturas corporis requirit, fed animus magisintemperans at¬
queilliberalis, qui dumnautarum exemplo a laboribus di¬
greſſus advoluptatesac delitiasrapitur, rurfum poft volu¬
piates ad queftusac labores incitatur, non finit naturamid
confequi, quo potiffimum opushabet, nempe conftantiam
ac tranquillitatem , verum inequalitatem vitæ perturbat,
atque a ftatu fuo dimovet. Athi qui fapiunt, nequaquam
fatigatocorpori volupratesadmovent. Neque enim omni¬
no defiderant,immo ne meminerint quidem iftiufmodi , ut
quibus mens fit honeftis intenta negotiis » eaque pars anit
quee voluptatem affectatura fuerat, aliis cupiditatibus ob¬
ruatur. Etenim quod ajunt per jocum dixiffe Epaminon¬
dam, quum vir quifpiam probus, tempore Leuétrici belli 5
morbo periffet , papæ , quo pacto fuit otium moriendi ho¬
miniintam multisnegotiis? hoc vere licebit dicere de viro,
4%
A vel publicis negotiis,velPhilofophia fudiis occupato:quod
autem otium nunc eft iftiviro , ut crudus fit, aut ut temu¬
lentus ,aututilafciviat? Verum ubi rurfum a negotiis in o¬
tium fefereceperint, relaxant ac refocillant corpus, caven¬
tes ac vitantes, cum labores inutiles, tum vero pracipue
voluptates non neceffarias, velut hoftes naturze. Equidem
Tiberium Cæfarem aliquando dicentem audivi: Ridicu¬
lum hominem effe, qui fexagefimum prætergrefusannum,
manum porrigeret Medico. Sed hocillemihidixiffe vide»
turarrogantius. Quamquam illud effe verum arbitror, con¬
venire ne fui quifque pulfus peculiaresrationes ignoret ; fin¬
gulis enim diverfee funt : neque fue temperature fitimpe¬
ritus quam calidum, quam ficcum habeat corpus, neque
quarum rerumufuvel juvarifoleat, veloffendi. Siquidem
B |ip£e fui fenfucaret, cecufque ac furdus corpusinhabitat 5
quiſquisiſta diſcat abalio , Medicum percontans, utrum re=
étiusæftate valeat, an hieme. Ex ucrum humida facilius
accipiat, quam ficca, & utrum pulfum natura denfum ha¬
beat, anrarum. Nam ifta{cire non folum utile eſt, verum
etiam perfacile „quippe quiaMdue experiamur, & adfimus.
Czterum inter ciborum ac potus genera magis oportet co¬
gnofcere que juyant,quamquee delectant,acmagis peritum
cffe eorum, que ftomacho funt amica, quamquæinimica,
& eorum quæ non perturbant concoétionem, quam que
palatum magnopere titillant. Etenima Medico {cifcitari,
quid fibi fit concoétu facile , aut difficile , quidalvo condu¬
cat aut noceat, id non minus fit turpe quaminterrogare,
quid dulce, quidamarum , quidaufterum. Nune vero iplos
quidem obfoniorum artifices reprehendunt, cafti gantque
(C | experimento dijudicantes,ubi plus dulcedinis, aut falis saut
aulteritatis infit, quam oportet. Atiidem ignorant quz res
fi corpori admifceatur, levis, aut Innoxia, aut utilis fit fu¬
iftos : atdum feipfos perperam ac male condiunt > pluri¬
mum negotii quotidie Medicis exhibent. Ac jus quidem
non ita ducunt optimum effe, fi fit dulciffimum, quin acria
quoque permula commifcent; verum in ipfum corpus mul¬
tas & fatietatem & naufeam gignentes , voluptates inver¬
gunt, partim quod ignorent , partim quod nonmeminerint
his que falubria fant, & utilia,voluptatem innoxiam ac per¬
petuam a natura adjungi. Quin &illudad rem pertinet, ut
meminerimus quæ cognata fint, & accommoda corpori, &¢
que fecus, in temporariisaffectionibus, ac reliquis cafibus 5
utinoverimus propriamac peculiarem cuique vi&usratio=
hem accommodare. Nam que plerigue valgo incurruntan=
xietatisac illiberalitatis offendicula,circa colligendos acla¬
boriofe adfervandos fiuétus, vigiliis ac concurfationibus
corporis debilitatem ac marcorem contrahentes, non eft
verendum, ne ftudiofis aut Rempublicam adminiftranti¬
bus viris accidant, ad quos nobis eft inftitutus fermo. Sed
his in literis ac difciplinis alia quædam acrior anxictaseft
vitanda , qua fit ,utneque parcere corpori, neque curam il¬
lius habere compellantur fæpenumero jam deficienti non
indulgentes , verum adigentesut mortale cum immortali 5
terrigenum cum Olympio certamen fufeipiat ac perficiat.
Deinde bos camelo confervo’ recufanti fefe oneris parte
{ublevare, imo, inquit paulo poft, &meipfum, & hee
omnia portabis. Id quod etiam evenit bove mortuo. Idem
ufù venit animo, qui dum pufillum relaxare & concedere
renuit fatigato corpori, & poftulanti, paulo poft febri qua¬
piam incedente , feu capitis vertigine, libris, difputationi=
bus, & exercitiis literariis omiflis, cogitur una cumiillo =
grotare fimulque laborare. Proinde recte monebat Plato,
ut neque corpus exerceremus fine animo, nequeanimum
fine corpore, fed veluti jugalium quorumdam equilibrium
fervaremus. Quum corpus maxime animo navat operam,
feque laborum focium præbet, tum plurimam illi curam
ac follicitudinem vicifim impendamus, præclaram illam
& optabilem incolumitatem præmii vice rependentes, exi¬
ftimantes omnium bonorum, quæ præftat animus, nihil
excellentius dari poffe corpori, quam ut omni careat impe¬
dimento, vel ad virtutis cognitionem, vel ad uſum, tum
dicendi, tum agendi,
Tom. IV. C3 ï