Page 32 [32]
39
haudquaquami abjiciet , cum ventre bellum gerens, fed af
fidue cogitationem avocans a menfa, &ad illa traducens,
cibi cupiditatem, velut harpyias, literisdifcutiet. Nam fi
non veretur Scytha , quum inter potandum fubinde contre¬
Gtat arcum, nervoque foluto cantat, videlicet ab ebrietate
revocans animum , vir Gracus num metuet ne rideatur
quum literis ac libris improbam ac impotentem cupidita¬
tem fenfim remittit ac relaxat ? Nam & adolefcentes illi
apud Menandrum, quibus inter pocula leno tendit infidias,
formofisaliquot ac magnificis inductis meretricibus, in fefe
quifque dimiffis, utinquit , oculis arrodebant bellaria, non
aufi in easoculos defleétere. Verum eruditionis ſtudioſi,
&honeftas, & permultas jucundas babentrationes, qui
bus avocent atque avertant animum, fi nequeant alia via
cibis appofitis caninam ac ferinam ftomachi appetentiam
cohibere, Czterum quum undique vociferentur alipte 5
undiquedi&itent paedotribe, quod inter ccenam difputare
de literis, & alimenta corrumpit, & capitis gravedinem in¬
ducit: id tum denique metuendum erit, quoties aut Indum
refoluturi ,aut de dominante difputaturi fumusin convivio.
Nam palma cerebrum quum fit admodum dulce, tamen
ajunt capitis dolorem parere. Dialectica vero edulium eft
incoena, ut minime ſuave „ita vehementer & capitis dolo¬
rem, & gravedinem gignens. Quod finon finent nosaliud
quippiam fuper coenam vel inquirere, vel difputare, vel
legere ex his que in boneftate & utilitate , voluptatem ac
jucunditatem afferunt, admonebimus eos, ne quid obtur¬
bent, neve molelti fint, verum abeant iph potius cadem¬
queiftanarrent Athletis in Xyfto, five inpalæftra verfanti¬
bus. Quosduma libris arcent, omnemque vitam in cavil¬
lis, ac {currilibus jocis peragere confuefaciunt, gymnafio¬
tum columnis fimiles reddunt, nempe pingues & faxeos 5
quemadmodum venufte diétum eft ab Ariftone. Nos iph
vero medicis credentes qui admonent, ut inter coenam &
fomnum intervallum aliquod finamus intercedere, neque
cibosin corpus congeramus, aC fpiritusoffendamus , nec
protinus crudis & ferventibus etiamdum efcis concoétio¬
hem oneremus, verum inter{pirationem & laxamentum in¬
dulgeamus : quemadmodum facere folent hi, qui quuma
cœna ftatueruntagitare corpus, haudquaquam id faciunt
curfibus, aut pancratiis , fed mollioribus exercitiis, puta
inambulationibus, modulatifque faltationibus ac choreis :
Ttidem & nos exiftimare debemus, animum a ccena non
efle vexandum , neque negotiis, neque curls, neque Sophi¬
fticis contentionibus, que fere inambitiofum certamen ac
tumultum exeunt. Sed funt complures de rerum naturis
uzftiones, ut minime graves ita probabiles. Complures
item narrationes quæad mores pertinent , & in quibus ineft
aliquid confiderandum atque expendendum , conjunétæ
tamen cum co, quod Homerus vocat menoices, id eft ani¬
mum deliniens , aliene ab omni contentione pugnaque.
Porro iftiufmodi Hiftoricarum & Poeticarum queeitionum
exercitatiunculas; funt quinon injucunde, ftudioforum &
eruditorum hominum fecundas menfas cognominarunt.
Sunt item narrationes, in quibus nihil eft moleftiæ. Sunt
fabulæ. Tum de lyra tibiaquealiquid vel audire, vel dice¬
re levius eft, quam ipfam lyram tibiamque fonantem au¬
ſcultare. Porro modustemporis in eo ef, fi paulatim fub¬
fidente cibo, & confpirante, temperata fuerit concottio
commodaque. At quoniam Ariftoteles in hac eft fenten¬
tia, ut putetambulationema coena calorem excitare; So¬
mnumautem , fi quisillico dormiat, eumdem calorem fuf¬
focare: rurfum aliis placet, quiete concodtionem magis
adjuvari, agitatione contra turbari digeftionem : faétum
eftut aliirationem Ariftotelis fecuti, protinus a coena in¬
ambulent, alii diverfa permoti fententia conquiefcant : pe¬
culiarem & utrimque mixtam rationem fequi videbitur ,
qui corpus poſtcœnam foveat, contineatque, neque ve¬
xans cogitationem , neque rurfum otio ftatim languens, fed
(utidigtum eft) leniter digerens{piritus, & fabtiliores red¬
dens, vel fabulando , vel audiendo aliquid placidum ac le¬
pidum, quod neque mordeat animum, neque gravet. Por¬
ro vomitus & alvi fubdu&iones, qua pharmacisfiunt, ut
mala folatia repletionis, nifi gravis exigat neceflitas, non
oportebit experiri. Quod autem vulgus hominum facit,
qui inhocipfum corpus explent, ut poflint evacuare, rur¬
A
B
S
ram, non minus interim cruciati diftenfione, quam inani¬
tate :imo potius expletione modis omnibus gravantur,tam¬
quam que delitiis fit impedimento , inanitatem vero veluti
locum ac fpatium voluptatibus femper præparant. Non
enim ob{curum eft ifta noxiamadducere, quumutraque
corpus perturbent,, atque convellant. Habet autem vomi¬
tus & peculiare malum, quod infatiabilitatem auget alit¬
que: Nafcuntur enim velut intercifi fuctus , efuritiones
acresac turbulent, & per vim ad cibum pertrahunt, fem¬
per relinquentes, non appetentiam fimilem his qui cibis
opushabent, fedinflamm ationibus pharmacorum ac cata¬
plafmatum. Unde quum yoluptates illis contingunt re¬
pentinee & imperfect, multumque torminis habentes in
fruendo : tum verodiftenfiones, ac plag® meatuum, fpiri¬
tuumque conclufiones fuccedunt, quae paturaleseduétiones
non ex{pectent :{ed ita redundent in corporibus , tamquam
innavigiis fentinæ plenis : quibus onerum ejectione opus
eft,nonacceffione.Jam commotiones per pharmaca in alvo
inferiore, corrumpunt ,ac liquefaciunt partes fubjectas , &
plusaddunt fuperfluitatis, quam educunt. Itaque non ali¬
ter, quam fi quis graviter ferens Græcorum multitudinem,
ac turbam eadem in civitate commorantem, Arabis ac
Scythis peregrinis expleat civitatem : fic nonnulli tota
errant via, dum ejiciendis confuetis ac domefticis fuper¬
fluitatibus, aliunde grana quædam Cnidia , & Scamo¬
niamin corpus ingerunt, itemque alias compofitiones in¬
temperatas atque agreftes , quæ tantum abfunt ut natu¬
ram expurgare queant, utipfa magisindigeant purgatione.
Proinde optimum fuerit moderato frugalique victu tale
corpus efficere, quantum ad inanitiones & repletiones atti¬
net „ur ipſum fibi fufficiat conftetque. Quod fiquando ne¬
ceflum erit novare corporisftatum, tum citra pharmaca y
citraque curiofitatem vomitus faciendus eft , ita ut nihil
conturbemus, fed ad evitandam cruditatem , redundanti
evacuationem per fe, citra alienam curam permittamus.
Nam quemadmodum lintea fi cinere nitroque laventur y
magisatterunturlotione, quam fi proluantur undis : Itidem
vomitus pharmacis extorti magis offendunt , vitiantque
corpus. Porro qaum dura fumus alvo,nonaliud remedium
melius quam uthis utamur cibis, qui leniter cient alyum, ac
placide folvunt. Quorum quum familiaris eftexperientia $
tum ufus moleftia vacat. Quod fiminus hisrebuscommo¬
veatur tum oportebit complures dies aquam potare , aut
abftinere cibis , denique clyfter fumendus potius quam
pharmacaifta , corpus perturbantia fimul & vitiantia, quæ
vulgus cupide, facilegue {oler appetere , non aliter quam
neelieres veneficiis utentes, quibus abortum faciant , foc¬
tumque perdant, ut rurfum impleantur ac voluptuentur.
|Sed hos quidem dimittamus. Porro quinimiumfunt dili¬
| gentes, ac ftatas quafdam , certoque dierum recurfu decre¬
tas inedias fibi imponunt, haud reéte faciunt, quippe qui
naturam, quum nihil fit opus, docent indigereabftinentia,
& facere neceflariam quxx neceſſaria non eft , cibi fubtra¬
étionem in tempore ftatum moremexpetente. Præftabi¬
lius enim cf, non ex prafcripto, fed libere caftigationes
liftiufmodi corpori adhibere : verum quum nulla morbi
præfentio eft, neque fufpicio, tum oportebit reliquam
lomnem vitærationemita præparatam habere, utpro re na¬
ta, facile commodeque ferat novitatem, & obfequatur,
non utferviat, cidemque vita tenori fit alligata, fic inftitu¬
fa & affucfa&a, ut ad certa tempora, numeros circuitus
redigatur, Nam id neque tutum eft, neque facile, neque
civile, neque hominis omnino, fed oftrei magis , aut fti¬
pitis vita videtur. Nam qui ficad eumdem perpetuo teno¬
in quiete, in umbraticam quamdam & ignavam vitam fin¬
gularem, abamicitia,a gloria, a civilitate maxime alienam
conjiciunt contrahuntque feipfos , me quidem, inquit,
haud quaquam approbante,neque enim inertia & otiocom¬
paratur bona valetudo , quum hæc præcipua duo mala pu¬
tentur ,quæ morbisadjunéta fint. Neque quicquam inter¬
eftinter eum qui oculorum fanitatem hac via tuetur , utni»
hilad{piciat, & vocemhacratione fervat, ut nihil loguatury
& hunc qui credit bonam valetudinem non aliter fervari
pofle, quam fieanonutatur, nec exerceat. Etenim quum
reéte valet is, nihilo tamen ipfe fibi fueritutilior, ad mul¬
tahumanitatis officia preftanda, Proindenequaquam exis
ftimane