Pagina 31 [31]
37 Bona Var
contentionem , ac certamen adjungit, cumanimi labor,
una cum corporis labore copulatur. Quamquam a nimis
commotis Vociferationibus & Jergiofis clamoribus eft tem¬
perandum: Siquideminæquales illæ {piritusintenfiones &
impetus, rupturas & {pafmosfolent inducere. Creteruma
recitatione, feu difputatione ptiufquam inambules, pingui
calidoque friétu conveniet uti 5 ac mollire carnem > quan¬
tum fieri poteft vifceribus contaétis, & [piritu leniter ad¬
æquato, & ad ſummas corporis partes diffufo. Sit autem
hic friétusmodus, ut eoufque utaris >, donec gratum mini¬
meque moleftum fenferis. Quifquisad hunc modum com¬
pofueritinintimis ortam turbationem ac fpiritus intentio¬
nem ,isnec e fuperfluitate quicquam moleftia:fentiet, &|
fi temporis incommoditas, aut negotium aliquod obfta¬
bat, quo minus inambulationeliceat uti, nihil fucrit peri¬
culi. Nam quod erat fuum, id ipfanatura adepta eſt. Ne¬
que caufari oportebit in navigatione, aut in diverforio pu¬
blico deeffe flentium, ne fi derideant quidem omnes. Et¬
enim ubi turpe non eft cibum capere, ibi nimirum nec ex¬
erceri turpe eft: imo turpius eft metuere ac vereri nautas,
muliones ac ftabulariosirridentes, non quod {phzera ludas
aut umbraticam pugnam exerceas, (ed quod te exercitan¬
do fimul & diſputes, doceas, quzerasaliquid ,aut difcas 5X
in memoriam revoces. Quare Socrates folitus eft dicere 5
faltatione moventi fefe, fpatiofa domo opus efie, inqua cx¬
erceretur. Ac ficantu, diétioneve exercitaretur > vel ftan¬
ti, vel accumbenti quemvis locum fufficere. Unum illud
eritin his cavendum, ne confcii nobis, vel repletionis, vel
immoderatæ libidinis , vel defatigationis acrius intenda¬
mus, & exafperemus vocem, id quod Oratoribusac Sophi¬
ftis non paucis ufu venire confuevit, aliis quidem ob glo¬
riam &ambitionem, aliisrurfum , dum premiis ad publica
cerramina provocati, vehementius contendunt, quam ex¬
pediat. Nigerautem familiaris nofter dum in Galatia So¬
phifticen profiteretur, forte fortuna pifcis fpinam degluti¬
verat: interea dumalius quifpiam Sophifta peregrinus effet
exortus, & artem fuam exercere cœpiffet, metuens hic 5
neis fibi gloriam preriperet , fi concefliffer, fpina etiam¬
num gutturi infixa coepit exercere: verum exorto tumore |
duro afperoque , dolorisimpatiens, coactus eft foris {ectio¬
nem adhibere, ferroalte adaéto. At {pina quidem per vul¬
nus educta eft , cæterum cum vulnus fatum eflet pericu¬
lofum, ac profluens fuftulit hominem. Sed hxc aliquis
poſtea ſuo loco meminerit. Cæterum ab exercitamentis,
frigidis uti balneis, ambitiofum magis eftac juvenile, quam
falubre. Nam difpofitio qua agre externorum hafioni
obnoxia eft , & durities corporis, quam inducere videtur 3
ea plusmali gignitinintimis, cum meatus occupat, & hu¬
mores condenfat, cum exhalationes fiftit, qua femperla¬
xari cupiuntac refolvi. Adhacneceflum eft, ut qui frigi¬
disutuntur balneis, ineamdem rurfum incidant, quam vi¬
tamus, exactam illam, & anxie preefcriptam vite ratio-;
nem , femper folliciti, ne fi quid præteritum fuerit, proti¬
nus quidvis peccati poflit acriter imputari. Verumin cali¬
dis balneis multum eft venize. Neque enim ea res tantum¬
dem adimit vigoris, ac roboris, quantum adjumenti con¬
fertad fanitatem , dum ea fubminiftrat quae commoda funt
& amica concottioni. Favero quæ concoquinon poffunt,
nifi plane cruda fuerint, &in fummo heercant ftomacho,
citra moleftiam diffundit ac diffipat, & occultas laffitudi¬
nesrefocillat, ac mitigat tepore. Quamquam ubi natura
fignificante fenferis corpustemperate, fatifque reéte affe¬
étumefie, fatius erit omiffis balneisungi ad ignem, fi cor¬
pori tepore fuerit opus. Nam calor ipfius prout libet di¬
ftribuitur. Verum fol neque magis neque minus, fed prout
ad aerem temperatus eft ,ufum fui praebet. Hactenus igi-| F
tur de exercitationibusfatisdi&umett. Jam vero utad cibi
rationem veniamus , fi quid profuerunt ea qua fuperius
diéta funt, quibus appetentiam coercemus ac manfuefaci¬
Tus, quidattinet de reliquis præcipere? Quod fi fit mole¬
ftum, veluti folutum vinculis traétare ventrem » & conten¬
dere cum alvo, auribus carente, quemadmodum dixit Ca¬
to, tum conandum eft, utciborum qualitate leviorem red¬
damusexpletionem. Idita fiet, fi folidiores multique nu¬
trimenti cibos, quod genus funt, carnes, caleus, fici Geo)
ovaafla, cumapponuntur, cautimattingamus. Nam fem
ERD V DIIN E 38
efit. Subtilibus autem ac levits immo=
temur , cujufmodifunt olera pleraque, volatilia , & fi qui pi¬
fees funt, non pingues. Siquidem fieri poteſt, ut his exhi¬
bitis, ita palato gratificeris, ut corpus tamen non graves.
| In primisautem cavenda cruditas, quae ex eft carnium na~¬
\{citur, propterea quod non folum protinus gravant vehe¬
menter, verum ctiam in pofterum noxia harum reliquiæ
remanent. At optimum quidem fuerit ita confuefacere cor¬
pus, ut nullum carnium efumdefideret. Nam terra pluri¬
ma fuppeditar, qua abunde fatis fint, non ad alimoniam
modo, verum etiam ad delitias ac voluptatem. Quorum
alia fic exhibet, utcitra negotium protinus eis uti liceat.
)Aliarurium, ut ceteris admixta omnijugis rationibus, ea
| condulcent, condiantque. Jam vero quoniam confuetudo
tantumabeft ur prater naturam fit, ut ipfa velut in natu¬
Tam quodammodo tranfeat, non decet luporum ac leo¬
num ritu, ad explendam apperentiam carnium ciù uti, fed
Jacto ceu fundamento ac munimento paftus, tum reliquis
cibariis uti conveniet, aliifque obfoniis, his videlicet que
Cum magis congruunt cum naturacorporis, tum minus he¬
berant rationalem animi partem, ut que e tenui levique
materia excitati folet. Ex liquidis autem non oportebit la¬
cte vice potusuti, {ed cibi loco, ut quod fortiter & copioſe
nutriat. Porro vino cadem a nobis dicenda funt, que Ve¬
neri dixit Euripides. Contingat mihi tui copia, fed contin¬
gat moderata , ne umquam mihi defis. Siquidem vinum &
potus eft utilifimus, & pharmacu:n fuavifimum & ob{o¬
nium quam minime noxium , fi quidem temperatum effe
contigerit, idque magis utin tempore modice fumas, quam
utaqua diluas. Aqua vero non folum fi vino admifccatur,
verum fi périndeinter vina diluta per fe {ola bibatur magis
innoxium reddit id quod dilutum eft. Proinde confueface¬
re nofmetipfos oportebit, ut extra quotidianam viétus ra=
tionem, duostrefye aqua cyathosaddamus: quibus & vini
Vis, vigorque leniorredditur, & corpus affuefcitaque po¬
tand.e, quo fi quando neceflitas inciderit non offendatur in=
folentia novitateque, neque renuat ac reculet. Fit enim
ut nonnulli tum maxime vinum appetant, cum maxime
opus eftaquæ potu: fiquidem quoties fole æftuant, aut con¬
tra frigore rigent, aut ubi vehementius dicendo labora¬
Tunt, autacrius cogitationem intenderunt , in fumma poft
labores ac delaflationes, exiftimant bibendum effe vinum.
Perinde quafi natura folatium aliquod corpori poftuletad¬
hiberi, quo a laboribus refocilletur. At natura folatium
quidem haud poftulat , fidelitias {olatium appelles, refocil¬
lationem autem poftulat quie media fit inter voluptatem &
laborem. Quapropter in iftiufmodi, minuendus eft etiam
cibus, vinum aut omnino fubtrahendum, autadhibendum
eft multa fubinde aqua: potatione temperatum acdilutum.
Etenim cum vehemens & velocisefficacia fit vinum s Cor¬
pus jamturbatum magisexagitat, quæque commota funt,
magis exafperatatque exaceibat, cum mitigatione potius
egeant , ac lenimine, ad qua maxime conducitaqua. Nam
fi quandonon cum fitimus, fed alioqui poft fatigationem,
calidam biberimusaquam , aut poft vehementem commo¬
tionem, æftumve , protinus in intimis laxamentum ac le¬
nimentum ſentire folemus. Propterea quod lenis eft hu¬
mor aquæ, minimeque motorius. Contra vini potus mul¬
tum habetimpetum, vimque nequaquam amicam ac plas
cidam morbisnafcentibus. At quoniam ſunt qui dicuntin¬
cdiam corpori ficcitatem & amaritudinem adferre, fi quis
idmetuat, aut fi quis puerorum more durum exiftimet,
non apponi menfam, priufquam febris accefferit, quam
accefluram fufpicatur, huic aptiffimum fuerit confinium
aqua potus. Nam ipfi quoque Baccho Nephalia facra fre¬
quenter exhibemus, a {obrietate ficappellata, quod in his
vinum bibere nefas effet, rete nofmetipfos afluetacien¬
tes, ne femper merum requiramus. At Minos & tibiam
fubmovit a facris, &coronam alu&tu. Atqui fcimus ani¬
mum dolentem, nihil vela tibiis, vela coronis offendi aut
afficipoffe. Sed nullum corpusadeo validum eft, quod non
ledatur, ficommoto & inflammato vinum acceflerit. Fe¬
tuntur autem Lydi, fi quando fames & annonz penuria
inciderit ,itatranfigere tempus, ut alternis diebus pafcan=
tur,deinde ludantac tefferiscertent. Porro ftudiofus acli»
terarum amans ſi quando pro tempore ferius fuerit cæœnan=
dum, piéturamGeographicam, aut librum, aut lyram
Tom. IV. C 2 hauda