Page 30 [30]
OCR
ad balneum atque convivium ibi provolvarisatque concidas. Nam {i quid eft periculi , nocebit non caviffe, nec abftinuifle. Si nihil et, haud nocebit cortipuiffe corpus ,ac purgatius reddidife. At puerilis ille, qui vereturne amicis ac famiulis fiat palam, ex ingurgitatione luxuque collectum efle morbum, dum præ pudore gravatur hodic fateri cruditatem, poftridie fatebituralvi profluvium, aut febrim , aut ventris tormina, velcum pudore. Summum probrum ducis efaritionem, at longe turpius exiftima,fi corpus crudum cibis onuftumac diftentumad balneum pertrahas, non aliter quam fi in mare deducas navem putremac rimofam. Nec aliter profecto, quam navigantes nonnullos pudet, fæviente tempeftate in littore tempusterere: at iidem paulo poitin altum perdu&ti, turpiflime fefe gerunt, vociferantesac naufeantes: Sic hi qui corpus ad morbum jam effe propenfum fentiunt, dum ignavum arbitrantur, unum diem leéto decumbere,necapponimenfam,poftea turpiflime decumbunt complures dies, dum purgantur, inunguntur, dum Medicis obferyiunt atque obfecundant , dum vinum aut frigidam aquam poftulant, coacti interea, partim ob cruciatum, partim ob metum abfurda , & indecora permulta, quum facere tum dicere. Atqui iftos, qui victi voluptatibus fibinon temperant, {ed in affectus proclives ab his praccipites rapiuntur, docere ac commoncfacere oportebit, voluptatibus maximam deleétationis partem ab ip'o corpore profici{ci. Et quemadmodum Lacones cum acetumac falem coquo dederint, reliquum in ipfa vittima Jubent quarere : ita] condimentum effe optimum appofiti cibi, fi fano puroque| corpori apponatur. Nam dulce quidem ac opiparum saliquid per fe & abfque his dici poteft. Confuevitautem ita demum jucundum fieri , f inciderit in ejus corpus qui gaudctacdeleétatur, quique juxta naturam vitam agit. Rurfuminmorofis, crudis, ac male affećtis, hæc omnia gratiam fui perdunt & ufum. Proinde non illud oportebit expendere, num recens fit pifcis, num fincerus panis, num caleat balneum , num formofum fcortum : fed feipfum confiderer, faftidiofufne fit, aut parum tranquillus, aut marcidus,autperturbatus. Quodni faétum crit , haud fecus , ac fi comefatores ebrii in ædes irrumpant lućtu funeftas, nihilhilaritatis, neque voluptatis fintallaturi , quin ejulatum potiusexcitaturi : Sic etiam Venus, obfonia, balnea,vinum, fiquidem in corpore male, præterque naturam afecto miſceantur, his etiam humoribus,quinondum certum vitium, aut corruptionem acceperunt, phlegma bilemgue movent, exagitant, magis ac magis excitant. Porro deleéta| tionem nullamadferunt , quam magnifacias ,nequefruendi voluptatem , qualis fuerat exfpećtata , reddunt. Igitur exaGa quidem illa, & vehementer ad unguem, ut dici folet, obfervata vita ratio , fimul & corpusformidolofum reddit, ac periculis obnoxium , & animi frangit vigorem &alacritatem, dumomnia negotiarefugit, dumque non audet, nec in voluptatibus , nec in laboribus verfari ,dum omnem rerum adminiftrationem fufpe&am habet, neque quicquam confidenter & intrepide aggreditur. Verum oportebit corpus nonaliterquamnautæ velum, neque contrahere fereno ccelo negue vehementer premere , neque rurfum laxatisuti linteis, & negligenterac fupine agere , cum fufpicio fittempeftatis. Sed obfequi conveniet, ac leve corpus reddere, quemadmodum eft diétum, non exf{pectata cruditate aut perfluvio neque fervore, aut torpedine. Quibus febusperinde ceu nuncii quidam , ac viatores, febrim in foribus adeffe renunciarint , vix tandem perturbati nonnulli tumcontrahunt fefe. Quin magisprocul multoante pracavendum erit , quam tempeftasinciderit, quafi fummum maris æquor crifpante Borea. Siquidem abfurdum fuerit, corvos crocitantes, gallinas glocientes , & {ues jactatis manipulisinfanientes,vel,ut inquit Democritus,diligenter obfervarc,hisrebus ventum aut imbrem imminere fignificantes: in corpore vero motus & exundationes, & morbi preludia ,nonanimo precipere aut pracavere ,neculla tenere figna,quibus tempeftatem in teipfo coorituram,prefentias. Unde non in cibis folum & exercitationibus conveniet obfervarecorpus, num præter folitum illis gravatim &c illibenter utatur aut contra, num fiticulofius, magisye fame licum fit quam confueverit. Sed etiam illud obfervandum erit , fi quando fomnus nec perpetuus fuerit, nec placidus, fed inæqualis & interruptus, Quin infuper infomniorum Aletiam abfurditatem conveniet annotare. Nam finefaria, minimegue confueta vifa occurrerint, aut craflis humoribus abundare corpus, aut fpiritusintus turbatos effe declarant. Jam vero & animi affectiones indicant, corpus ad morbum effe propenfum. Nam fepenumero fit, utoccupet quofdam triftitia, nullam ob caufam idoneam oborta, aut metus,repente fpes ex{tinguens, idque cum nihil appafeat ur itmetuendum. Reddunturautem & iracundi fic, lout facile commoveantur, & ob rem quantumlibet levem lindoleant , lacrymanturque ac moerent, quoties mali vapores & exhalationesamaræ, condenfatæ, animi circuitus, ut inquit Plato, prepediunt occupantque. Quamobrem quibus acciderint ifta, confiderent ac meminerint oportet, fi nulla res animi fitin caufa, tum corporale quippiam effe, quod fubdućtionem aliquam ac temperantiam requirat. Rurfum profuerit & illud, fi quis amicos laborantes obfervans , fcifcitetur morbi caufam, non ita fane, ut fophiftice, præterquam rem de corporeæ molis intenfionibus, & fanguinis in arterias dilapfù,, ac communitatibus garriat , fruftraque quam calleat Medicorum vocabula, quamque fit eruditus, oftentet. Verumubi leviaifta, vulgariaque non ofcitanter audierit, puta derepletione, inanirione, latitudine & vigiliis, proecipue vero quo victu tum uteretur cum infebriminciderit: deinde ficutinalienis erratis Plato folitus eft, difcedens fecum dicere : Num & ego fam iftiufmodi? ita ex amicorum malis fibi quemque confulere & cavere conveniet, acmeminifle, ne ineadem inCcidat, neve fimiliter ipfeleéto affixus, laudet ac defideret pretiofiffimam illam fanitatem. Sed alio laborante fecum annotabit quam pretiofa res fit bene valere, dandaque erit opera, uteum thefaurum fibi conferyet, cure habeat, ac parcat. Necinutilefuerit, ut noftram ipforum vita ratio» nem feorfum penfitemus. Nam fi fors acciderit, utcompotationi , feu invitatiunculis ,aut laboribus,aliquibus , aut alioqui parum moderatis rebus interfuerimus, neque corpus interim ullam morbi fufpitionem, aut præfenfionem praebeat , nihilo feciustamenultro nos cavere & occupare conveniet , ut poft Venerem ac fatigationem, otium acrequiemadhibeamus, poft temulentiam & compotationem, aquam potemus. Maxime vero fi cibis ufi fimus onerofis, puta carnium aut variis, tum oportebit exiguo paftu contentos effe, neque fuperfluum quicquam in corpore reliquumfacere. Siquidem uthæc ipfa per fe multarum ægritudinum funt caufæ ; ita aliis caufis materiam ac vim adjungunt. Proinde præclare diĉtum eft illud : Vefci citra faturitatem, impigrum cfe ad laborem , vitale femen confervafre resefle longe faluberrimas. Etenim coitus immodicus, (propterea quod maxime vim eam extrahit , qua cibus con|coquitur, plurimum fuperfluitatis & redundantiæ gignit. Itaque rurfus ab initio repetito fermone, de fingulis ordine difleramus, ac primo loco de exercitamentis, que literarum ftudiofis congruant. Sed quemadmodum is qui dixit maritimis non efle fcribendum de cura dentium, ufum. E aquæ maring docuit, ita dixerit aliquis, literarum ftudiofis nonoportere præcepta tradi de corporis exercitationibus, quod ipfe quotidianus difputationis ufus, qui voce peragitur, miraquedam eft exercitatio, conducens non folum ad bonam valetudinem , verum etiam ad corporis robur, non illud quidem palæftricum, neque quod carne cutem diftendat, incruftet, infarciatque foris, velut in ædificio, fed quod partibus maxime vitalibus, principaliffimifque, yim internam, vigoremque verum ac genuinum inferat. Porro fpiritum ad vires facere, ipfi declarant aliptæ, jubentesathletisutobnitantur fricationibus, ac femper fe opponant, moyeantque corporis partes inunétas & contreGatas. Atcum vox fitagjtatio fpiritus, nonleviter, necin fuperficie , fed velut inipfo fonte in ipfis vifceribus valens , & caloremauget , & fanguinem fubtilem reddit, & omnes purgat venas, & omnes aperit arterias. Humorem vero fuperAluum non finit craflefcere, neque concrefcere, neque fecis in morem fubfidere in his conceptaculis quibus accipitur & conficiturcibus. Itaque cum primis danda eft opera, ut fefe huic exercitationi familiares & afluetosreddant, affidue diflerendo , aut legendo, five recitando, fi quid fufpicabuntur corpus effelaflum,aut imbecillius. Nam quod ad certaminum laborem eft geftatio, id eftad difputationem leétio , quæ velut alieni fermonis vehiculo E ius
