Pagina 23 [23]
LI
Tu [plendidum natalium obfcurans decus y
Lanam trahis, patre natus Argiviim optimo?
Cæterum illud haud quaquam fieri convenit , ut qui admo¬
netur, vicilim admoneat, & libertatem opponat libertati.
Siquidemea res protinus incendit animos, ac diffidium pa¬
rit. Et omnino videbitur ita commoveri, non quod liberta¬
tem libertate penfare ftudeat, fed quod liberamadmonitio¬
nem non fevat.Satius eft igituramicumadmonere,volentem
ferre. Etenim fi eveniat,ut ipfe poftea peccet,& correptione
fit opus, tum hæc ipfa res libertati quodammodo tribuit li¬
bertatem : fubmonitus enim citra refricationem injuria¬
rum, ne ipfum quidem amicos delinquentes folere negli¬
gere, ſed arguere & caftigare, nimirum magis admittet,
accipietque correptionem, ut qua benevolentia referatur
& officium, nonaccufatioaut ira. Ad hæc, hunc quidem
admodum feripfit Thucydides: quifquisadverfus {umma¬
tes viros invidiam fufcipit, is reéte confulit. Caterum ami¬
ci munus cft , amicorum offenfam quæ cx admonitione na¬
fcatur in magnis, plurimumque momenti habentibus re¬
bus, in ferecipere. Nam fi quibuslibet, & ad quælibet mo¬
leftus fit , & offendat, nec amice, fed imperiofe more pæ¬
dagogorum familiaresinceffat, hiccum in maximis nego¬
tiis admonebit, hebes erit & inefficax: haud {ecusatque
Medicus, acri quidem & amaro pharmaco, neceflario ta¬
men & fumptuofo, in vulgaria leviaque, minusque necef¬
faria, admonendi libertate abufus. Igitur ipfe quidem ca¬
vebitne affidue reprehendat , & objwigandi cupidus cffe
videatur. Porro quoties amicus quibuslibet in rebus erit
habebit, eum in majoribus erratisadmonendi. Nam Me¬
dicus Philotimus, quum quidam hepar habens fuppuratum,
digitum oftendiffet exulceratum: Non eft, inquit, obo¬
netibi negotium dereduvia. Itidem occafione data lice¬
bit & amico diccre , leviculisde rebus , & nulliusmomenti
incufanti. De lufibus, compotationibus, ac nugis loqui¬
mur. Sed heus tu ifte potiusableget amicam, aut definat
aleam ludere. Accæteris quidemin rebus vir nobis cft ad¬
mirandus. Etenim cui levibus in rebus concediturvenia,
isin majoribushaud gravatim permittit amico libere loqui.
Rurfum qui femper inftat, in quovisnegotio acerbus & in¬
fuavis, omnia cegnofcens, omnium curiofus: isadeo nec
hberis eft tolerandus, nec fratribus, ut ne a fervisquidem
ferri poffit. Jam vero quoniam ut feneétz non omnia adfunt
mala, veluti dixit Euripides, ita nec amicorum pravitati,
oportet amicos obfervare, non folum quum delinquunt,
-yerum etiam quum reéte faciunt. At primum quidem can¬
dide convenietillos laudare: deinde veluti ferrum folida¬
tur reftigeratione, ac duritiemaccipit, prius calore folu¬
tum, ac molle redditum : fic amicis folutis & calefactis col¬
laudatione, libertatem admonendi ceu tinéturam paulatim
addere. Dabitur enimoccafio, ut dicere poffis: Numilla
cum his conferenda funt? Videsne cujufmodifruétus red¬
dithoneftas? Hæcabsterequirimusamici. Hæc tua funt,
teque digna. Ad hæc natus es, illa vero rejicienda funt,
Velmarisundofi in fluttus, vel tn aviamontis.
Nam ficutibonus Medicus magiscupietfomno, feucibo,
morbum egroti depellere, quam Caftorio, aut Scammo¬
nio. Sic & æquus amicus, & bonus pate, ac priæceptor,
laude potiusquamreprehenfione gaudet uti ,, ad emendan¬
dosfuorum mores. Quandoquidem non alia res preeftat, ut
libere admonens & offendas minime, & fanes maxime,
quam fi temperans ab iracundia , modefte & cum benevo¬
Jentia delinquentem aggrediaris. Unde nec inficiantes o¬
portet acerbiuscoarguere, nec obfiftere purgantibus ſeſe.
ET AMICE 22
B
E
re, &a pejoribus abftincre caufis, atque ad hunc modum
amico concedere, ut levius peccaffe videatur. Quemad¬
modum Hećtor in fratrem Paridem :
Noniraiftatibiin petbus deftendit bonefte.
Ceu quodin congreffu adyerfus Menelaum cefferat, non
fuga fucrit , aut timiditas, fed iracundia. Item Neftor ad
Agamemnonem:
Tu porro tuo jam peélore celfo
Ceffifti.
Civilius enim arbitror, fiquisdicat, ignorafti, quam fi di¬
Cat, injuriam fecifti & non attendifti, diétu mollius eft,
quam turpiter egifti. Rurfum ne contendas cum fiatre,
moderatius fit, quam fi dicas, neinvideas fratri. Item fu¬
gemulierem te corrumpentem, urbanius, quam {i dicas,
Define mulierem corrumpere. Nam hune defiderat mo¬
dum admonitio, qua mederi velis amico. Cæterum in
actione negotiorum diverfa rationeutendum eft. Quoties
enim inciderit, ut amicus alioqui peccaturus, fit coercen¬
dus, aut in IMpetum quempiam animo propenfùs , qui
tran{verfum rapiat , aut quoties ad res honeftas mollem &
legnem incitare & inflammare conabimur: ibi conveniet
rem ad caufas foedas & indecoras referre. Sicut Ulyſſes
apud Sophoclem Achillem exftimulans, non aitillumco¬
nex gratia fuccenfere; Sed jam, inquit, Trojz fimulacra
adfpiciens metuis: Ad hæc quum rurfus indignaretur A¬
chilles, feque abnavigaturum diceret :
Scio quid fagis, non ne quid audias male,
Sed inftat Hector , bincmanere haud expedit.
Ad hunc igitur modum cum gui fit animotus, ac fortis o Ee
miditatis opinione territantes, incitantad honefta, &ab¬
ducunt a turpibus, fobrium &temperantem , opinione in¬
temperantiæ , liberalem & magnificum , opinione fordium
& avaritiae , moderatiores ac leniores in his quibus mederi
non poflunt, moleftia modum expendentes, ut in admo¬
nendo magis amici vicem dolere, quam reprehendere vi¬
deantur. Contra in cohibendis peccatis , acriter adverfus
amici cupiditates repugnantes, hic implacabiles & affidui.
Nam id tempus pertinacem benevolentiam, & animum
vere liberumrequirit. Atreprehenfione factorum videmus
&inimicosinter fefe uti. Quemadmodum dixit Diogenes,
ad falutem opus eff, vel bonisamicis, vel acribusinimicis È
propterea quod illi docent,, hi redarguunt. Verum præ¬
ftat ut amicorum confiliis parens , caveas ne pecces, quam
fiob inimicorum convitia pæniteat admifli. Quapropter
ctiam utendum erit arte in amicis corripiendis, quandogui¬
dem hac res maximum & efficaciffimum eft remedium,
maximeque defiderans & opportunitatem & modum. At
quoniam ficuti ditum eft fæpenumero, curanti molefta eft
hujufmodi libertas, Medicos imitari conveniet. N eque
enim hi quum fecant, partem afliétam, in cruciatu mole¬
ftiaque déftituunt, fed placiderigantac fovent: neque qui
admonent civiliter amicum , aufugiunt, poftcaquain ama¬
ra mordaciaque admoverint, fed aliiscolloquiis & comita¬
te verborum deliniunt ac exhilarant. Quemadmodum &
fabri lapidari, vulnus ac cicatricem , quam iétu celtis infli¬
xerunt in ftatuis, rurfum poliendo levigant, acnitidum
reddunt. Caterum qui reprehenfione vulneratus ac per¬
foflus,deinde ira perturbatus ac tumens,turbatufque dimit¬
titur, hune poftea difficile revoces, aut confoleris. Hoc igi¬
turin primiscavendum eft his, qui amicum objurgant, ‘ne
poit objurgationem eum deftituant, nevecommittant, ut
itacontriftent, &cirritent familiares, ut ea res finiat con¬
{uetudinem, ac familiaritatem,
Tom. IV. RE¬