Page 22 [22]
ponnefiorumque concordia percontari, quum tuam
ipfius domumnegligas, tanta feditione , tantoque diflidio
refertam. Scite & Diogenes, quiquum in Philippi caftra
veniffet eo tempore , quo parabat cum Græcis confligere,
adduétuseftadRegem. Is quum eum nonnoffet , rogabat
num explorator effet. Prorfus, inquit, Philippe, exploratot
temeritatis & amentiz tue, per quam nulla adductusne¬
ceffitate huc veneris, una hora de regno fimul & de vita
periculum fubiturus, aleamque jaéturus. Quamquam id
quidem acrius videri poteft. Sed eft & altera admonendi
occafio, quoties fit utabaliis affeGli probris, fua vitia ex=
probrantibus, fubmifli redditi fuerint & humiles. Bacfci¬
te uti poterit homo comis & urbanus, maledicos quidem
refellensac fubmovens, caterum feorfum amicum taxans
&commonefaciens, etiamfi nihil efferaliud, tamen vel ob
idipfum cavendum effe fibi, ne tantum audeant inimici.
Quid enimeft in quo poflint os aperire , autquid habeant
quod in tedicant, fiifta queetibi objiciunt , mutaris & ab¬
jeceris. Fit enim ad eum modum,utmoleftia imputetur
convitianti, utilitas admonenti. Nonnulli vero venuftius
etiam dealiis verba faciendo corripiuntamicum, dumin¬
culpant alios, que fciunt abiillo committi. Notter autem
magifter & inftitutor Ammonius, quum in pomeridiana
contabulatione familiarium {enfiffet quofdam pranfos effe
prandium haud fimplex, fed opiparum & varium, liberto
Nonpoteft, inquit, prandere abfque aceto: fimulque in
nos flexit oculos, ut increpatio tangeret obnoxios. Infuper
cavendumerit & illud,ne coram pluribus objurgemusami¬
cum, ac Platonis illud habereconvenietin animo. Nam
quum Socrates acrius objurgaret familiarem quempiam ,
in convivio cum co difceptans, nonne fatius fuerat inquit
Plato, hac ili feorfim dixie? Et Socrates. At tu fane non¬
ne fatius feciffes, fi feorfim ifta mihi dixifles? Porro quum
Pythagoras in familiarem quempiamafperus coram pluri¬
bus fuiffet inveétus, adolefcentem laqueo preefocafle gut¬
tur ajunt, ex co tempore numquam Pythagoram quem¬
quamalio pre@ntereprehendiffe. Siquidemut morbi pa¬
rum hopetti,fic & peccati reprehenfionem ac retectionem,
fecrecam eſſe convenit, non utceuludifolennes univerfo
populoexhibeatur, necut oftentetur , &{peétatoresac te¬
ftes accerfat. Neque enim amicum eft, fed fophifticum,
exalienis erratis fibi parare gloriam, & apud cos qui adfunt
fele jatare , quemadmodum folent Medici , quos Chirur¬
gos vocant, in theatris artem oftentantes, quo ipforum ope¬
ra a pluribusconducatur. Jam vero practer contumeliam,
quam ab omni prorfuscuratione convenitabeffe, caven¬
dumerit & illud, ne quod eft vitiofum , inadmonendo con¬
tentiofi fimus, & contumaces. Nec enim fimpliciter amor
objurgatus magis premit, juxta fententiam Euripidis , ve¬
rum ita, fiquisobjurget coram multis, nihil parcens ami¬
dentiam. Sicut igitur Plato cenfet , ut fenes qui ftudeant
verecundiam inferere adolefcentibus, ipfi primum reve¬
reantur adolefcentes: itacum verecundereprehenditami¬
cus, id potiflimum gignitin eo verecundiam. Cumque pu¬
denter ac paulatim aggreditur & caftigat peccantem, {u¬
peratac conficitamici vitium , quem totum occupavit pu¬
dor pudefcentis, & reverentia reverentis. Unde rectiffi¬
mum fueritillud Homericum :
Admoto capite, ne quifquam exandiat alter.
Minimeque decet , ut aperias deliéta vel mariti, audiente
uxore, vel patris {ub oculis liberorum , vel amantis pracfen¬
tur enim dolore & iracundia, quumarguuntur apud €05,
quibus probari cupiunt. Arbitror autem nec in Cletum per¬
inde concitatum Alexandrum fuiſſe vino , ut quod illum
multis præſentibus coerceret. Et Ariſtomenes inftitutor
Prolemzi, quod dormitanti prafentibus legatis inftiterit
& expergefecerit, anfam quamdam prabuitadulatoribus ,
Regis vicem indignari fefe fimulantibus, fi tantislaboribus
ac vigiliis feffum ,fomnus occupavit, feorfim inquiunt, ad¬
moncere te debemus, non coram tam multis viris manum
injicere. At ille veneni miflo poculo, juflit hominem ebi¬
bere. Ariftophanes autem ait in hoc fe criminari Cleo¬
nem, quod
De civitate apud hofpites dicat male,
Aique bac re irriter Athenienfium animos.
Quapropter inter alia cavendum & illudin primis, ne liber¬
tatem admonendi jaétemus, ac vulgo circumferamus , fed
ad juvandum ac fanandum amicum ca dumtaxat utamur.
Quarnguam quod: Thucydides Corinthios de feipfis lo¬
quentes fecit, idoneos efle fe qui reprehendant alios, haud
malediétum eft, &id habere conyenit eos, qui libere ve¬
lint objurgare amicum. Lyfander autem in Megarenfem
quemdam inter bellifocios libere loquentem pro Grecia,
ait,illius diĉtis opus effe civitate. Sed ad hocut quifquam
omnino libere loquatur , moribus fortaffis opus eft integris,
atque id veriflime dicitur de iis, qui alios admonent & ca¬
ftigant. Iraque Plato dicere folebat , per vitam ipfam ad¬
monere Speufippum. Quemadmodum videlicet & Pole¬
monem, Xenocrates confpettustantum in difputatione ,
& intuitus, vertit,& in alium mutayit hominem. Caterum
ubilevis quifpiam , &improbis moribus homo ditis objur¬
gat & caftigat, priusillud audire debet:
Mederisaltis, ipfas ulceribus fcatens.
Sed tamen quoniam frepenumerores ipfie nos invitant,
ut licet ipfi parum boni, cum aliis fimilibus habentes con¬
fuetudinem , cos increpemus, dexterrimus objurgandi
modusfuerit, fi quiobjurgat , fe modis omnibus admifceat
culpæ. Quo modo diétum eftilludapud Homerum :
Tydide , quidnam accidit y ut nos Martiavirtus
Fugerit oblitos ¢
Item illud:
At nunc nihili fumus Heétor.
Ad cumdem modum Socrates tacite redarguebat adole¬
fcentes, perinde quafi & ipfe teneretur ignorantia, & opus
haberet una cumillis virtutem amplecti, verumque difqui¬
rere. Siquidem &benevolentesvidentur, & fides habetur
is, qui videntur iifdem quidem obnoxii vitiis , amicos au¬
tem nonaliter quam feipfoscorrigere. Caeterum qui corri¬
piensalterum, feipfum jactat, perinde quafiliber & im¬
munisa vitiis omnibus, nifi fit tate multo provegtior, aut
nifi fit ejufmodi, ut omnes illi virtutis dignitatem ac lau¬
dem tribuant, grayis ac moleftus videbitur , neque quic¬
quam proderit amico. Unde non fimpliciter Phoenix; de
diam patrem interficere ftatuiffet, mox poenituerit :
Occifor patris ne dicerer inter Achivos.
Nefic videreturillum admonere, quafiipfenihil ira com¬
moveretur, aut peccaret. ‘Talia fiquidem magis penetrant
in affectus, magifque cedunt homines iis, quicommuni¬
bus tanguntur affectibus, quam qui defpicere videntur.
Quoniam veroneque lumen admovendum eft oculo infla¬
to, nec animus ægrotus admittit libertatem, & admoni¬
tionemindilutam ,utilifimum remedium fuerit, laus leni¬
ter admixta objurgationi ,velutinhis :
Vobis haud adeo curaeſt jam bellicavirtus
Quamvisincaftrisnon fit praftantior ullus y
Sane ego nec pugnem cum illo, qui prelia tentet
Quum fit iners, verum vobis fuccenfto corde.
Item in hoc :
Pandare ubi arcus ,ubiillavolucriatela , decufque
Quotecumhand alins cafiris contenderit hifte¬
Quin & hujufmodi tacita quadam fignificatione vehemen¬
ter revocant aberrantes.
Oedipus ubi ille ,ubi clara funt anigmata’
Item:
Tam multa pafus ifta dicit Hercules.
Nonenim folum lenit ac remittit reprehenfionis afperita¬
tem, &adhortationis, verumetiam gignit in homine æmu¬
lationem quamdam erga feipfum, ut fecum ipfecertet ,
dum honefte fatorum commemoratione, turpium pude¬
fcit, & obid fe meliorum exemplum præftare ftudet. Nam
quum alios, puta vel æquales, velcives, vel cognatos cum
co conferimus, molefte fert & irritatur improba ambitioy
neque raro folet illud cum ira fubmurmurare: Quin tuigi¬
tur abis hinc ad me meliores, & mihi negotium faceflere
definis? Proinde cavendum erit, ne apud cos quos libere
corripimus, laudemus alios , nifi fane fuerint parentes y
quemadmodum apud Homerum facit Agamemnon:
Natum haud valde patri fimilem genuit fibi Tydens.
Et Ulyffesin tragoedia, cuj titulus Domini: