Page 15 [15]
Nihilopuseftamico, qui mecum mutet locum, qui me¬
cumannuat , quandoquidem ifta multo magisfacit umbra,
fed co qui mecum vera loquatur , qui mecum dijudicet. At¬
que una quidemadulatorem deprehendendiratio hac eft.
Alterum autem diferimen quod obferyandum inter fimili¬
tudines,hoc eft; Qui verus eft amicus,is nec imitatur omnia,
necfacile laudat omnia, fed optima tantum.
Man (ocius efe amoris haud curfus folet;
quemadmodum inquit Sophocles: imo per Jovem, inre¬
cte factis, in honeftarum rerum ftudio focius eft amicus non
in peccando, nec in facinoribus, nif fi quisinfciens vitium
& improbitatem ex convićtu & familiaritate fibi contraxe¬
rit, quemadmodum oculorum morbus contagio ferpit &
inficit vicinum. Sic enim ferunt Platonis familiares con¬
tractos humeros expreffiffe, item Ariftotelisamicos, bal¬
butiemilliusimitari {olitos. Rurfus Alexandri Regis fami¬
liares cervicem inflexam , gtin dicendo vocis afperitatem
reddidiffe: ſunt enim nonnulli, quinon fentientes ex alie¬
nis moribus & ingeniis multa infe recipiunt. Verum adu¬
latori prorfusid accidit, quod folet chamælconti. Siqui¬
dem & ille colorum omnium exprimit fimilitudinem, præ¬
terquamalbi. Itidem adulator quum {efe fimilem praeftare
nequeat in his ,quæ digna funt ftudio, nihil in turpibusini¬
mitatumrelinguit. Sed quemadmodum imperiti pictores,
quum, quæ pulcra funt, afequi nequeant , inrugis,aclen¬
tginibus, & cicatricibus fimilitudinem repreefentant: fic
allentator, imitatur intemperantiam, fuperftitionem, ira¬
cundiam, acerbitatem in famulos, diffidentiam erga do¬
mefticos & cognatos. Nam praeterquam quod eft fuapte
quoque natura proclivis ad deteriora, videtur fibi ita lon¬
giffime abeffe a yitio reprehenfionis, {i turpiaimitetur. Su¬
fpectifunt enim, qui queerunt meliora ,quiguc amicorum
erratis offend, eaque molefte ferre videntur. Quee quidem
res,& Dionyfio Dionem, & Samium Philippo, & Cleo¬
menem Ptolemæo fufpećtos & invifos reddidit. Adulator
autem, fimul & jucundus videri tudet & fidus, quafi pre
magnitudineamoris, ne malis quidem offendatur, fed in
omnibus iifdem ducatur affeGtibus, & ingenio confentiat.
Unde tales nec fortuitarum rerum, queeque citra noftrum
accidunt confilium expertes effe volunt, quin & fimili mor¬
bo tenerife fingunt, aflentantesegrotantibus, &necacu¬
tecernere, necaudire, ficum lufciofisac furdaftrisagant.
Quemadmodum Dionyfio cacutiente adulatores illius, a¬
liusinalium impingentes, & patinas inter coenandum de¬
jicientes, fimulabant & ipfi ceecutientiam. Nonnulli vero
magis etiam penetrantes inafiectus,interius & altius infi¬
nuantfefe, & ufquead arcana, fimilitudinem affectuum
commifeent. Etenim quumfenferintaliquos infeliciter du¬
xiffe uxorem, vel de filtis aut domefticis male fufpicari,ipfñ
fuis non parcunt, fed queruntur de liberis propriis, aut uxo¬
Ye, aut cognatis , aut familiaribus, arcana quædam crimina
proferentes. Siquidem fimilitudo facit ,ut magisaflici tan¬
gigue videantur amici malis, jamque illi ceu datis obfidi¬
bus, effutiunt viciffim arcanarum rerum quippiam. Aftubi
eftutierint, utuntur illis, metuuntque fidei defertoresvide¬
ri. Egoveronoviquemdam, quiuxorem fuam ejecerit, ut
amicus item fuam repudiaverat : deprehenfus eft autem
clanculum ad illam commeare,velad fefeaccerfere, id quod
etiam ab amici uxore animadverfum eft. Ufqueadeo non
noverat adulatoris ingenium, qui credidit hos verfus Jam¬
bicos magis convenire cancro quamaffentatori:
Eft venter omne corpus undique obtuens
Oculus, ſuiſque beſtia reptat dentibus. à
Nam hujufmodi quidem eftimago parafiti, & amicorum
qui patellam fequuntur , & ad prandia præfto funt, quem¬
admodum inquit Eupolis. Verum hæc quidem omitta¬
musin præfentia, fuo dicenda loco. At aliud adulatoris ar¬
tificium haud eft prætermittendum , quod fi quid etiam
imitatur honeſtum , in eo quemaffentando captat, tamen
illicedit vi&toriam. Inter hos enim qui veri funt amici, nec
ulla intercedit zemulatio, nec invidia, fed five pares fue¬
rintinreéte fa&is, fiveimpares, equo animo ferunt. At
affentator, cui femper cure eft (ecundasagere partes, fic
imitatur æqualitatem , ut fuperetur, ûtque inferior omni¬
busin rebus vinci fefe dicens, præterquam in malis. Porro
in malis haud concedit illi primas, verum f fueritille mo¬
rolus, fefe prædicat atræ bili obnoxium effe : fille fuerit
B
C
E
amaritille, fe dicit infanire. Immodiceinquit rift, ateco
inquit pre rifuemoriebar. In bonisautem rebus contra fa¬
cit. Nam fe quidemait currere velociter , {ed illum yola¬
re, fe quidem equitare mediocriter , fed quid inguit ad
hune Hippocentaurum? Poeta ſum noninfelicisingenii,
nec peflimos omnino facio verfus, tonare vero non meum
eft, fed Jovis. Et ficadulatur,utoftendat fibi conatum ho¬
nefti non defuiffe , quum imitetur , fed dumnon affequi=
tur, viribus deftitui. Quantum igitue ad fimilitudinem
attinet, hujufmodi notis dignofcere poffis adulatorem &
amicum. Cæterum quoniam, uti jam ditum eft , deleéta¬
to quoque communis eftambobus. Neque enim minus vir
bonus deleétatur amicis, quam malusaflentatoribus: age
diftinguamus & hanc partem. Eft autem diftinguendi ra¬
to, utad ſuum finem deleétatioreferatur ,id quod huncad
modum confideres licebit, Habet unguentum fragrantiam,
habet & pharmacum, fed hoc intereft, quod illud ad nihil
aliad quam ad deleétandum paratum eft, in hoc vero quod
purgat, quod calefacit, quod carne yulnus obducit, præter
hane vim, obiteretiam beneolet. Rurfum Pi&tores flori¬
dos colores ac tinéturasmifcent. Sunt autem & Medica¬
rum nonnulla pharmaca, ad{pectu florida 5 coloribufque
non inamoenis. Qui differuntigitur? Nimirum hoc quod
ulus fini difcernuntur. Adconfimilem ergo modum,ami=
corum mutua benevolentia in re quapiam honetta fru gife¬
raque habet quiddam quod obleétet, velut florulentum.
Aliquoties autem lufibus, conviviis, vino fefe obleétant,
nonnumquam jocis ac facetiis, inter {e yeluti condimentis,
honeftarumac feriarum rerum utuntur. Unde & illud di¬
ctum eft:
Oblettant animum vario fermone vieilfing.
Et illud :
Indiferetus amor fuit yindiftreta vol, upsas.
Verum unum hoc agitadulator, unum hoc fpe&tat, ut
femper vel lufizza aliquem, vel rem vel (psiionemad vo¬
luptateru comminifcatur, & arte condiat. Sed ut rem in
payica conécram , adulator quo deleétet, nihil non facien¬
duna fibi putat. Atamicusfemper faciens quod oportet fæ¬
pejucunduseft , fæpe moleftus, non hoc volens, nec vero
fugiens, fiquidem czetutilius. Sicut enim Medicus quum
expedit crocum & nardum immifcet pharmacis , atque
adco fepenumero &lavat placide , & alit benigne, nona
numquam his pratermiflis , caftoriumimmittit ,
Aut grave olens polium, virusinamabile cujus,
aut tritum elleborum cogit ebibere, nec hic moleftiam nec
illic jucunditatem ceu finem fpe&ans, fed utrifque modis
ad idem tendens ,nempeut eum quem curat ad meliorem
adducatyaletudinem. Itidemamicus, nonnumquam effe¬
rens ac deleétans amicum , laude & benevolentia, ad hones
ftumadducit, velut ille apud Homerum : l
Tencer amice mihi Telamonie, ductor Achivúra
Fac ifto jaculere modo,
Etillud:
Poft equidem quinamdivi ablivifcar Uly[fis®
Rurfum quum coertione eftopus, tum fermone mordaci,
caftigatoriaque libertate tangens, ait :
Tnfanis Menelae, nec hac dementia quicquam,
Profuerit tibi.
Nonnumquam fatto fimul & di&is corripit. Quemadmo=
incompofite vita , excludens,necalloquens, fobrium red¬
didit. Et Batto fcholam interdixit Arcefilaus, quum ver¬
{um in Cleanthem feciffetinComeedia. Caterum poftea¬
quam Cleanthi fatisfeciffet, factique poeniteret, recepit
hominem in gratiam. Oportet enim ficamicum contrifta=
re ut profis, non oportet autem contriftando tollere necef¬
fitudinem , fed dolore ceu mordaci pharmaco conyeniet
uti , quod fervet & incolumem reddat cum qui curatur.
Unde ficut Muficus, itidem &amicus, ad honeftatem &
utilitatem utens mutatione , dum quaedam conceditacie=
mittit, quædam intendit, fæpe quidem jucundus eft, fem¬
perautemutilis. Contraaflentator, femper eadem formu¬
la, eodemque tenore, quod delectat, & ad gratiam facit af
fonare folitus, neque facto novit repugnare, neque dicta
moleftusefle, tantum quod illum velle viderit id fequitur.
Semper ad illius vocem concinens & concordans. Quem¬
Tom. IV. A admos