Page 13 [13]
E
2
x
A
C
Amico DiGnoscERE.
Ur Faresarur fefe plurimum a-'
mare feipfum, Antioche Philopappe,
huic omnesveniam dare folent, quem¬
admodum inquit Plato. Quum tamen
> Ca res, præter alia multa vitia, illud
quoque graviffimum gignat in homine
7, malum, quod non poteft efe fui judex,
; zequus & incorruptus. Quifquis enim
amat, hallucinatur ac cacutit ineo quod amat, nifi quis do¬
rina conſueſcat, ca magis habere in pretio, feétarique
que finthonefta, quam qua cognata, domefticague. At¬
que id quidem amplum locum ac fpatium inter amicos præ- |B
bet affentatori, quippe cui facilem & commodum in nos
aditumaperit, amor noftri, per quem, quando fibi quif
que adulator eft , primus ac maximus, haud gravatim ad¬
mittit & alium, fi corum que appetitac vult, fibi teftis f¬
mul & adftipulator accedat. Siquidem qui contumelia cau¬
fadicitur philocolax, hoc eft, gaudens affentatoribus, is
vehementer eft amans {ui , ac propter benevolentiam, qua
feipfum profequitur , nihil nonadeffe ibi, non ſolum cupit,
fed etiam arbitratur. Quamquam hominum hujufmodi,
cupiditas quidem haud quaquam abfurda, cæterum opinio
periculofa eft , que multam defideret cautionem. Quod fi
divina quædam res eft veritas , ex qua ceu fonte, Diis pari¬
ter atque hominibus omnia bona proficifcantur auctore
Platone , confequens eft , utadulatorcum Diis omnibus fit C
hoftis, tumvero maxime Apollini Pythio. Semper enim
illi repugnat oraculo , ofte teipfum, id inferens in animos
mortalium , ut unufquifquefallat feipfum , ignoretque ſua
ipfiusbona,acmala. Bona quidem mutila reddens, & im¬
perfecta, mala vero prorfusinemendabilia. Ergo fi,quem¬
admodum catera fere faciunt mala, fordidos & humiles
dumtaxatimpeteretadulator, haud effet res perinde petti¬
lens, nec aquevitatu difficilis. At pofteaquam uti tevedi¬
neslignis teneris ac dulcibus potiffimum innafcuntur: fic
ingenia generofa ,gloriæque cupida, proba & humana, re¬
cipiunt adulatorem, & adnafcentemalunt. Ad hæc quo¬
niam (utinguit Simonides) quemadmodum morbusalen¬
diequos,non Lecythum comitari folet » fedarva frumenti¬
fera, fic videmus adulationem non efle comitem paupe- D
rum ,autignobilium , aut parum potentium, fed ingentium
familiarum ac negotiorum ruinam ac morbum exiftere,
adeo ut fæpenumero regna quoque fubyertat & imperia,
non mediocris eftnegotii, neque vulgarem poftulat curam
& providentiam, fiquis de ea velit expendere , quibus ra¬
tionibus fieri poflit, ut quum maxime {e circumagat, ac
penetret in omnia , tamen amicitiam non ledat, neque tra¬
ducat. Nam pediculi difcedunta morientibus, & corpora
relinquunt, fimul atque fanguis exftinétus fucrit, quo nu¬
triri ſolent : aſſentatores autem videas, necattingere pror¬
ſus resaridas ac frigidas, nobilibusac potentibus imminent,
hifque aluntur. Sed iidem rebus commutatis ftatim avo¬
lant. Verum haud oportebit illius temporis experimentum
ex{pectare, tum quidem inutile,vel potius noxium , neque
peticulo vacans. Gravefiquidem eft, ineodemum articu¬
lo ſentire, qui non fint amici , duo amicis eft opus, quum
nonliceat jam, incertum & infincerum amicum , cum cer¬
to finceroque permutare. Quin magis ut nummum ita a¬
micum habere convenit,nempe probatum antequam eo fit
opus, nonufuipfo deprehenfum. Neque enim oportet in¬
telligere poftea quam malumacceptum eft, fed ne quid ac¬
cipiamus mali, experimentum adulatoris eft capiendum,
& animadverfio. Alioqui idem nobis accidet, quod folet
his, quiletalevenenumnonaliter fentiunt, nifiquum præ¬
guftarint, {uo cxitio judicantes, Neque hos fane proba¬
‘
utilitate, protinus ipfa re deprehendiffe fe putantaflentato¬
res cle, quorum confuetudo jucundior eft, & blandior.
Nec enim infuavis reseft amicus, nec incondita , neque
quifquis afper eft & agreftis hoc ipfo amicus eft, quod fe¬
verus & aufterus, verum ipfum amicitia decus, & gravi»
tas, fuaviseft & amabilis,
Hano juxta Charitesque & amor fedem pofuere.
Neque enim afli&o folum dulce eft, vultum intueri viri
benevolentis, quemadmodum inquit Euripides, verum in
utraque fortuna preefto eft amicitia, non minus volupta¬
tem & gratiam addens bonis, quam malis moleftiam adi¬
mens, ac defperationem. Et quemadmodum Eueni fen¬
tentia, condimentum potiflimum eft ignis ipfe: fic Deus
qui vitæ mortalium amicitiamadmifcuit, omnia lauta, dul¬
Cia, grataque reddidit, hac preefente, fimulque res con¬
diente. Alioquiquomodo perdelectationem infinuaretfe¬
feadulator , {i confpiceret amicitiam nequaguam admitte¬
re voluptatem? certe nullo pacto. Seduti que nonaurea
funt, fed aurum arte mentientia, factitiaque, folum fplen¬
dorem ac nitoremimitantur auri: ficadulator amici Jucun¬
ditatem ac feftivitatem effingens, omni tempore fele hila¬
rem ac blandum exhibere videtur, nufquam repugnans,
nufquam obfiftens. Unde qui nos laudant, non eos proti¬
nus fufpeétos adulationis habere convenit. Siquidem non
minuseftamici, laudare in loco amicum > quam reprehen¬
dere. Quin potius prorfus efle morofum ac querulum, alie=
num eft ab amicitia „mutuaque vitæ conſuetudine. Verum
candide libenterque reéte factis fuam laudem tribuentem
benevolentiam, facile citraque moleftiam ferunt, rurfus &
admonentem, & libere loquentem , dum &in bonamacci¬
piunt partem, & credunt, qui libenter laudat, eumdem
non nifineceffarioreprehendere. Ergo difficile eft, dixerit
aliquis, affentatorem ab amico difcernere , fiquidem neque
deleétando differunt, neque laudando. Nam in officiis &
obfequiis fapenumero videre licet, amicitiam ab adulatio¬
ne fuperari. Cur vero non magis, dixerimusutique; ve¬
rum adulatorem & cum calliditate & arte rem tra&antem
perfequimur? ac non quemadmodum vulgus hominum fa¬
cit, adulatores exiftimamus, iftos quos autolecythos ac
menfariosvocant, quique tum audiuntur, poftquam mani¬
bus infufa eft aqua , veluti dixit quidam. Siquidem horum
fordidum ac fervilemanimum, in unico calice, ac patina,
{cunilitas &cnugacitas prodit & arguit. Neque enim opus
fuit Melanthium, Alexandri Pherxi parafitum deprehen¬
dere , qui interrogantibus quomodo fuiffet interfeétus Ale¬
xander, percoflarz, inquit, in meum ventrem. N eque hos
quimenfas opulentas cingunt, quos nec ignis , nec ferrum 5
nec æs prohibet , quo minus ad ccenam ventitent. N eque
rurfus Cyprias illas affentatriculas, quas, quumin Syriam
tranfiffent, gradulos appeliabant, quod Regum uxoribus
incurrum adfcenfuris, inclinate ceu gradus preberent. A
quonam igitur cavendum eft? Nimirum hoc quinon vide¬
turadulari, neque pre fe fert adulatorem, quem non repe¬
ras cirea culinam, neque deprehenditur umbram dime¬
tiens, uti cone tempus cognofcat, neque temere cadit
vino temulentus, fed plerumque fobrius eft, curiofus eſt, ad
rem pertinere putat,ut negotiorum tuorum fit particeps,
vult arcanorum fieri confcius : in fumma tragicus eftamici¬
tiæ hiftrio ,non fatyricus, aut comicus. Nam, uti Plato di¬
cit, extremum injuftitia genuseffe, juftum haberi qui ju¬
ftus non fit: ita {entiendumeft, &cadulationem efle peri¬
culofam, quæ lateat , non cam quam aliquis præ fe ferat.
Neque eam quæ ludicra fit , fed quæ feria; propterea quod
hæc facit ut vera quogue diffidatur amicitia, cui multa
{pe cum illa conveniunt, fi quis animadverterit. Gobryas
igitur, quum forte in idem incidiffet domicilium obfcu¬
Tom. IF. A tum,