Pagina 35 [35]
33 MD NE i © Rw Mm
merioni patrem fuifle, qui conftuprata per vim Nym¬
ha, fine capite fucrit repertus. Proverbium refertur
a Zenodoto.
XV. Inter facrum © faxum.
Tyndarus apud Plautum , alter è captivis, cum jam
proditis dolis effet deprehenfus, nec haberet, quanam
arte poffet elabi : Nunc ego, inquit , omnino occidi.
Nanc ego inter facram faxumgue fto, nec quid faciam
fcio. Apulejus Afini {u1 libro undecimo : Plarimum er¬
go duritia panpertatis intercedente , quod art vetus prover¬
bium, inter facrum © faxum pofitus cruciabar. Expli¬
cat autem Apulejus allegoriam adagii, videlicet allu¬
dens ad facerdotium, cui erat initiandus , & pauper¬
tatem faxo duriorem, per quam non fuppetebant fum¬
ptus. Sumptum apparetex prifcis foederis feriendi ce¬
remoniis , in quibus fecialis porcum faxo feriebat : haec
interim pronuncians: Qai prior populus fædus rampet,
Jupiter ita eum feriat, gnemadmodum ego porcum hoc la¬
pide ferio. Sed undecunque fluxit adagium , fatis liquet
dici folitum in cos, qui perplexi, ad extremum peri¬
culum rediguntur.
XVI. Inter malleum & incudem.
MeruË) & duuovG xo} oQvpac, i.e. Inter incudem &
malleum. Huic non diffimile refertur ab Origene Theo¬
logo, quadam in Hieremiam homilia, his quidem ver¬
bis: nam Greca defideramus: Jam queddam cft apud
nationes tritum vulgi a Wi Ge Ine
qui anxictatibus, & ingentibus malis premuntur, di¬
cant: Inter malleum funt & incudem.
XVII. Nunc mee in arttum coguntur copie.
Heautontimorumeno, cum ait:
In anguftum oppido, nunc meg coguntur copie. =
Mctaphora fumpta ab exercitu, qui laborat, iniquo
conclufus loco, & undique obfidetur ab*hoftibus , ut
difficile fit effugere.
XVIII. Zn acie novacule.
Nec abhorret à fuperioribus illud, quod ab Home¬
ro fumptum , maximifque celebratum auctoribus, in
adagionem abiit: Bm Eup? anus, i.e. In novacule cu¬
fpide, five acie, pro co quod et in fummo diferimi¬
ne. Sic enim in ÎIliadis decimo loquitur N eftor:
Nul À dn aovitosw dm ES isury daufis,
H uana Ao19gds Neb) C A aule fe Prova.
i.e. Nunc etenim cunttis fita res in cufpide ferri eft,
Vivant ne, an trifit exttio abjumantur Achivi.
Sophocles in Antigone:
Gpovd BeCws ood vdv Jin Epi mne.
Sunt autem Tirefiæ vatis verba, Creontemadmonen¬
tis, ut fapiat in tanto conftitutus periculo. Rurfum
in Epigrammatibus :
| Evporys A'oins te SopucSevées Baciares y
Twi du@oripoiom DR Evpl iry nun. $
LC. Europe atque Afia reges Mavorte potentes,
Nunc vobis utrifque novacula in acumine reseft.
De Menelao ac Paride, fingulari certamine decernen¬
tibus , uter Helena potiretur. Theocritus in Diofcu¬
RISE .
Avbparav comegs din ups iy touran,
i.e. Certa falus hominum jam ferri in cufpide fantum.
Sumptum videtur a circulatoribus , qui in cuſpide gla¬
diorum ingrediuntur : aut ab iis, qui ferrum manu
contrectant : ut admonent in hunc au&orem edita
{cholia.
XIX. Res in cardine.
Huic non omnino diverfum eft illud, Res effin car¬
dinc, quod Servius proverbium cfe admonuit, enar¬
rans illud Maronis :
Hand tanto ceffubit cardine rerum.
putatque perinde valere, quafi dicas, Res cft in arti¬
culo. M. Tullius, Z» co cardo rei vertitur , dixit, pro
co quod eft, ex hoc tota res pendet. Quintilianus li¬
bro duodecimo; Nar ut taceam de negligentibus, quo¬
ram nihil refert, ubi litium cardo vertatur.. Idem libro
quinto: Nam fi fatetur, maltis ex caufis potuit cruenta
efe veftis: fi negat , hic caufa cardinem ponit, in quo Ji
A
Villus fuerit , etiam in fequentibus ruit. Sumptum ab
oftis, quæ cardinibus fuftinentur , volvunturque.
XX. Novacula in cotem.
Eupoc eis cxovlw , 1. e. Novacnla in cotem. Dici foli¬
tum in hos, qui forte in eas rcs inciderunt , in quas
minime volebant. Neque novacula poteft incommo¬
dius cadere, quam fi in cotem incurrat. Ab hoc non
ita multum abhorret illud Horatianum :
Et fragili querens illidere dentem,
Infringet folido.
Reéte accommodabitur & in eum » qui Iædendi cupi¬
dus, tandem hominem naétus eft, a quo viciffim læ¬
datur, cum illi nocere non poflit. Siquidem novacu¬
la, fi in molle quippiam inciderit, diffecat : fiin cotem,
retunditur. Huc refpexit Tarquinius, qui dixit fibi in
ammo elle, ut Aétius Navius augur novacula cotem
difcinderet, fignificans in cotem nihil pofle novaculam,
quanquam ab augure factum quod ille fieri poſſe non
credebat, refert Livius lib. primo.
XXI. Caliga Maximini.
. Caliga Maximini vulgo di&itatum eft, in homines
infulfos, & immodicæ proccritatis. Id adagii refert Ju¬
lius Capitolinus, „in vita Maximini Imperatoris: Nar
cum effet, inquiens, Maximinus pedum , ut diximus,
otto &° prope femis, calciamentum ejus, 1d eft ,campaginm
regium, quidam in luco, qui eft inter Agnilejam & Ar¬
Ziam pofuerunt, quod conſtat pede majus fuiſſe hominis ve¬
ffigio atque menfura. Unde etiam vulgo trattum eft, cam
de longis atque ineptis hominibus diceretur: Caliga Maxi¬
mini. Hactenus Julius. Ergo proverbium rectius ufur¬
pabitur, fi cum odio contemptuve dicatur, propterea
quod is Maximinus, unde natum efle conftat, invi¬
fiffimus effet pariter & populo Romano, & Senatui:
quippe Thrax natione , deinde fordido genere, pe¬
ftremo moribus barbaris ac feris. Quin ctiam nunc ho¬
mines infignitæ proceritatis vulgo maleaudiunt, tan¬
quam focordes atque inertes.
XXII. Clematis eA gyptia.
Huic confine eft, quod à Phalereo Demetrio refer¬
tur, KAyuans Allie, 1. e. Clematis eA gyptia. Id ait
Joco dici folitum in cos, qui corpore præter modum
procero atque atro colore effent: natum haud dubicab
ejus herbæ fpecie , de qua meminit Diofcorides» lib.
quarto. Plinius lib. xx1y. cap. 15. rali, inquit , cen¬
tunculum vocant, roftratis foltis, ad fimilitudinem capi¬
tis penularum, jacens in arvis. Graci autem clematidenz
appellant. Sed cum clematidis multæ fint fpecies , quas
inibi recenfet Plinius, una duntaxat proverbio locum:
fecifle videtur , ca nimirum, que clematis e£gypria
cognomine dicitur. Dicitur autem quod hanc maxime
gignat @gyptus, folio lauri longo tenuique, adverfus
ferpentes & privatim afpides, ex aceto pota efficax,
quæ cadem ab aliis daphnoides, ab aliis polygonoides
yocatur. Laertius in vita Zenonis, ex auctoritate A¬
polonii fcribit, Zenonem gracili fuifie corpore, ftatu
procero, atra cute. Dcinde auctorem citat Chryfip¬
pum, qui in fecundo proverbiorum fuorum libro feri¬
pferit, ob cam caufam, à quodam clematidem Ægy¬
ptam fuifle dictum.
XXIII Res ad triarios rediit.
Romanum exttat adagium, clegans cum primis, &
annotandum, Res ad triarios rediit. Eo licebituti cum
fignificabimus rem co periculi redaétam efle , ut ex¬
tremo conatu, fummifque viribus fit enitendum , &
ad fuprema confugiendum confilia , quibus fi nihil pro¬
ficiatur, jam nihil reliquum cffe videatur, unde fub¬
fidium {perare pofis. Veluti fi in difceptatione qua¬
piam literaria, mediocribus ambigentibus, ad unum
aliquem fummæ doétrinæ virum rem deferre. co¬
amicorum opem implorare compellemur , quos non
pifi maxima quadam ada&i neceflitate foleamus in:
terpellare. Denique fi cum vulgaribus illis confiliis
res explicari nequit, ad novum aliquod & egregie
calhdum confugitur.. Quemadmodum Terentianus
ille Phormio in fui nominis fabula, cum fignificaret
Tom. I. C neque