Page 17 [17]
OCR
ADAGIORUM VETERUM. quifque authorum exquifitiffime fcripfit ita parcemiarum quam maximam curam habuifle, ne nos homunculi contemnendas putaremus. At exorietur interca triftis (ut ajunt) Areopagita quifpiam, qui fe religiofulum videri velit, & theologum , quando bonam theologiz partem in fuperciliis federe putant, ftatimque patrua cenforiaque voce nobis obftrepens, apagefis inquiet nugas iftas pucriles, nos cum fucis iftiufinodi, vel univerfam Rhetoricen tanti omnino facimus , quanti aut afinus auram, aut Gallus Jafpidem. Age placemus & hoc hominem genus, huicque objurgatori hunc in modum refpondeamus. Si te Rhetoricum hoz minem pudet appellari, at fapiens, at theologus optas tum effe, tum videri. Fac interim (quod nemo cui quidem peétus fapit , fenfit) fermonis curam nihil ad rem pertinere > verum hoc proverbiofum orationis genus, non oratoribus, {ed fapientibus; prophetis , theologis , vel proprium germanumque , ac peculiare {femper fuite Neque omnino aliud ex tam multis funt fecuti veteres illi co@o), quos utinam noñ tanto intervallo fapientia fequeremur, quanto loquacitate præcefimus: Nimirum ii fapientiæ progenitores fophiftica garrulitate in tantum non funt deleétati, ut veneranda illa philoſophiæ myfteria breviflimis quibufdam adagus incluferint’, non nihil etiam obfcuritatis dedita opera afpergentes: adhibita, aut metaphora, aut ænigmate, aut alio id genus fchemate. Eaque non aliter quàm de tripode prolata paffim arripicbantur, perque omnium ora volitabant, cantionibus vulgaribus celebrabantur , pro templorum foribus infcripta vifitabantur , perque omnem Græciam marmoribus, atque in æs incifa publicis monumentis fervabantur. Quo de genere funt illa. Ignem gladio ne fodias, nofce te ipfum, optimum condimentum fames, que fupra nos nihil ad nos. An hoc faltem non animadvertifti in Hebreorum prophetarum arcanis literis non pauca ada: gia & nominatim referri , totamque illorum orationem in proverbialibus figuris {catere, veluti hujufmodi è baculo arundineo inniteris, linum fumigans non extingvet, in foveam incidit quam fecit, in laqueum inci: dit quem tetenderat , & id genus bis mille. An non legifti Solomonem regem Tyri philofophis ex hoé genere & propofuifie nonnulla, & ab illis, propofita diffolviffe? An non illius libri, quem Solomonis pro= verbia nominant, altiflimis myfteriis referti, vel infcriptio ipfa commovit unquam legentem? An non Ec clefiaftæ , quem vocant, & item alterius ,quem Ecclefiafticum dicunt, fimile argumentum admonuit? Cumque in Apoftolicis literis (neque enim ufque adeo Scotus te capit opinor, ut has non attingas) cumque etiam in Euangelicis libris adagia frequenter occurrant: nempe hæc, canis reverfus ad vomitum, fus in volutabro luti,aerem verberans, cymbalum tinniens , cecinimus vobis & non faltattis , feftucam de fratris oculo educis, ipfe trabem in oculo habens , qua menfura menfi fueritis remetietur vobis ; nunquid pro pane lapis dem; pro ovo fcorpium dabit & oleum vendentes, cum hæc inquam quid enim omnia recenfeam? occurrunt, nunquam ne tibi venit in mentem hoc genus fermonis non fuccum tantunt; fed divinum quiddam poż tius habere, & cæœleftibus rebus accommodatum ? Quare multis de caufis , neque futilem , neque fterilem laborem nobis fufcepifle videbamur , fi ad hanc fermonis rationem , quam non fihe caufa tot tam eruditi, tamque divini authores ſunt fecuti, ftudiofos adolefcentes pro noftra virili , aut inftrueremus 5 aut certe excitaremus. His opinor rationibus cenfor ille placatus , aut nobis accedet, aut faltem moleftus effe definet. Reliquum effe puto , ut in opere novo , quid fecuti fimus , rationem reddamus. Erunt fortafle , qui lecta ftatim infcriptione, conjicient me indoéto labore quam plurimas fententias eX authoribus hinc inde congeftas velut in Lexicon retuliffe. Quod genus funt: Omnia vincit amor. Non omnia poffumus omnes. Quot homines tot fententia. Nufquam tuta fides. Nimium altercando veritas amittitur. Non iftuc fpectavimus. Neque enim quod fententia fit, id continuo parcemiam putamus: rurfus, quod pas remia, non protinus fententiam arbitramur. Quemadmodum livor velut Ignis alta petit, fententia quidem cft, non proverbium, contra, ego in portu navigo, ut proverbium eft, ita non eft fententia. At in vino veritas, pariter & fententia eft & proverbium. Ergo duo quædam ad hoc requiri videntur; ut pareémia fit : Alterum ut aliqua re fit infignita claufula , aut tranflatione , ut contra ftimulum calces, quæ maximá turba eft : aut allegoria , ut Dionyfius Corinthi, & fuimus Troes, aut ænigmate, ut dimidium plus toto ; aut alia quavis figura, aut brevitate denique lepida commodaque, fi ſimplex fit figura: ut fuum cuique pulchrum. Alterum , ut ca jam in frequentem omnium fermonem abierit , aut theatro excepta , aut a fas pientis alicujus apophthegmate nata, quod genus eft illud : Anacharfis apud Athenienfes foloccifmum facit ¿ Athenienfes apud Scythas ; aut e poeta quopiam decantata , fcribit enim Macrobius Homeri fingula apo phthegmata proverbiorum vice antiquitus celebiata fuifle,aut ex apologo fumpta, veluti; parturient montes nafcetur ridiculus mus, aut ex fermone cujufpiam forte recepta, ut equus me portat, rex alit, aut ex eyen= tu aliquo novo & infigni tra&a , ficuti illud. Multa cadant inter calicem fupremaque labra. Aut ex hos minis gentifve moribus tranflata, veluti Phalatidis imperium , & Sybaritæ per plateam. Neque ftatim ques cunque hujus eflent generis, alba; ut dicitur, amufli, convertimus, immo vero juxta Græcum adagium, neë omnia; nec paflim, nec ab omnibus. Primum vulgo fua reliquimus; uno aut altero exceptis , deinde nul: Jum afcripfimus, quod non prifcum , non aliqua gratia infignitum. Ad hee quam potui breviflime, fenfum & ufum, tanquam digito indicavimus. Sed jam priufquam negotium aggrediamut; vitilitigatoribus iftis omnes aditus tanquàm prefixis undique pinnis prefepiamus. Qui fi in his meis colleétaneis eloquentiam defiderabunt : Ornari res ipfa negat contenta doceri. Si quos & hic fermo , ut nimium thetoricus offendet, adagium adjiciam, & fui putere amaracinum. Ordinem requiret aliquis , hon curavit Gellius. Brevior videbor alicui, decet brevitas annotatorem. Dicar verbofior , datum eft hoc imperitioribus. Aliena feribere culpabor , qui fua feribit , non fcribit adagia. Obfoleta quedam dicentuî , at vetuftas paroes miam commendat. Quædam; ut obfcuriora, difplicebunt, hæc eft adagiorum natura. Apertiora quadami admoneberis, fi non difces. Levicula nonnulla, eft & iis in magna turba locus. Frigere quapiam videbuntur, non fulget gemma in fterquilinio quod in anulo. Que per fe frigida videntur, in loco adhibita gratiam habent. Serii ridiculis , jocofi feriis minus deleétabuntur , {cripfimus vulgo. Pauciora fi cui vide: buntur, ifta bimeftri diétatiuncula contraximus: tum valetudinarii; denique aliud agentes. Rurfum fi cui nimis multa, at non pauca prætermifimus:. Nec deerunt, quibus totum hoc humile mifiutumque videatur Eft & parvis e rebus nonnunquam maxima tum laus s tum utilitass Nudiora quædam adhüc ac deftituta qui dicet , is extremam manum patienter expectet. Hoc enim ea confilio emifimus ; ut novi operis quis eflet Genius futurus , non maximo fumptu leviore alea jaĉta periculum faceremus. Siquis errata noftra indicabit., fi quidem ftudio noftri faciet , multam a nobis feret gratiam , fin malicia, tamen audietur , qui ftolide , que non intelligit reprehendet , Apelleum adagium audiet : ne futor ultra crepidam. Erit cui #4 à nihil
