ADAGIORUM VETERUM.
quifque authorum exquifitiffime fcripfit ita parcemiarum quam maximam curam habuifle, ne nos homuncu¬
li contemnendas putaremus. At exorietur interca triftis (ut ajunt) Areopagita quifpiam, qui fe religiofu¬
lum videri velit, & theologum , quando bonam theologiz partem in fuperciliis federe putant, ftatimque pa¬
trua cenforiaque voce nobis obftrepens, apagefis inquiet nugas iftas pucriles, nos cum fucis iftiufinodi, vel
univerfam Rhetoricen tanti omnino facimus , quanti aut afinus auram, aut Gallus Jafpidem. Age place¬
mus & hoc hominem genus, huicque objurgatori hunc in modum refpondeamus. Si te Rhetoricum hoz
minem pudet appellari, at fapiens, at theologus optas tum effe, tum videri. Fac interim (quod nemo cui
quidem peétus fapit , fenfit) fermonis curam nihil ad rem pertinere > verum hoc proverbiofum orationis
genus, non oratoribus, {ed fapientibus; prophetis , theologis , vel proprium germanumque , ac peculiare
{femper fuite Neque omnino aliud ex tam multis funt fecuti veteres illi co@o), quos utinam noñ tanto inter¬
vallo fapientia fequeremur, quanto loquacitate præcefimus: Nimirum ii fapientiæ progenitores fophiftica
garrulitate in tantum non funt deleétati, ut veneranda illa philoſophiæ myfteria breviflimis quibufdam ada¬
gus incluferint’, non nihil etiam obfcuritatis dedita opera afpergentes: adhibita, aut metaphora, aut ænig¬
mate, aut alio id genus fchemate. Eaque non aliter quàm de tripode prolata paffim arripicbantur, perque
omnium ora volitabant, cantionibus vulgaribus celebrabantur , pro templorum foribus infcripta vifitaban¬
tur , perque omnem Græciam marmoribus, atque in æs incifa publicis monumentis fervabantur. Quo de
genere funt illa. Ignem gladio ne fodias, nofce te ipfum, optimum condimentum fames, que fupra nos
nihil ad nos. An hoc faltem non animadvertifti in Hebreorum prophetarum arcanis literis non pauca ada:
gia & nominatim referri , totamque illorum orationem in proverbialibus figuris {catere, veluti hujufmodi è
baculo arundineo inniteris, linum fumigans non extingvet, in foveam incidit quam fecit, in laqueum inci:
dit quem tetenderat , & id genus bis mille. An non legifti Solomonem regem Tyri philofophis ex hoé
genere & propofuifie nonnulla, & ab illis, propofita diffolviffe? An non illius libri, quem Solomonis pro=
verbia nominant, altiflimis myfteriis referti, vel infcriptio ipfa commovit unquam legentem? An non Ec
clefiaftæ , quem vocant, & item alterius ,quem Ecclefiafticum dicunt, fimile argumentum admonuit? Cumque
in Apoftolicis literis (neque enim ufque adeo Scotus te capit opinor, ut has non attingas) cumque etiam
in Euangelicis libris adagia frequenter occurrant: nempe hæc, canis reverfus ad vomitum, fus in volutabro
luti,aerem verberans, cymbalum tinniens , cecinimus vobis & non faltattis , feftucam de fratris oculo edu¬
cis, ipfe trabem in oculo habens , qua menfura menfi fueritis remetietur vobis ; nunquid pro pane lapis
dem; pro ovo fcorpium dabit & oleum vendentes, cum hæc inquam quid enim omnia recenfeam? occur¬
runt, nunquam ne tibi venit in mentem hoc genus fermonis non fuccum tantunt; fed divinum quiddam poż
tius habere, & cæœleftibus rebus accommodatum ? Quare multis de caufis , neque futilem , neque fteri¬
lem laborem nobis fufcepifle videbamur , fi ad hanc fermonis rationem , quam non fihe caufa tot tam
eruditi, tamque divini authores ſunt fecuti, ftudiofos adolefcentes pro noftra virili , aut inftrueremus 5
aut certe excitaremus. His opinor rationibus cenfor ille placatus , aut nobis accedet, aut faltem mo¬
leftus effe definet. Reliquum effe puto , ut in opere novo , quid fecuti fimus , rationem reddamus. E¬
runt fortafle , qui lecta ftatim infcriptione, conjicient me indoéto labore quam plurimas fententias eX au¬
thoribus hinc inde congeftas velut in Lexicon retuliffe. Quod genus funt: Omnia vincit amor. Non omnia
poffumus omnes. Quot homines tot fententia. Nufquam tuta fides. Nimium altercando veritas amittitur.
Non iftuc fpectavimus. Neque enim quod fententia fit, id continuo parcemiam putamus: rurfus, quod pas
remia, non protinus fententiam arbitramur. Quemadmodum livor velut Ignis alta petit, fententia quidem
cft, non proverbium, contra, ego in portu navigo, ut proverbium eft, ita non eft fententia. At in vino
veritas, pariter & fententia eft & proverbium. Ergo duo quædam ad hoc requiri videntur; ut pareémia
fit : Alterum ut aliqua re fit infignita claufula , aut tranflatione , ut contra ftimulum calces, quæ maximá
turba eft : aut allegoria , ut Dionyfius Corinthi, & fuimus Troes, aut ænigmate, ut dimidium plus toto ;
aut alia quavis figura, aut brevitate denique lepida commodaque, fi ſimplex fit figura: ut fuum cuique
pulchrum. Alterum , ut ca jam in frequentem omnium fermonem abierit , aut theatro excepta , aut a fas
pientis alicujus apophthegmate nata, quod genus eft illud : Anacharfis apud Athenienfes foloccifmum facit ¿
Athenienfes apud Scythas ; aut e poeta quopiam decantata , fcribit enim Macrobius Homeri fingula apo
phthegmata proverbiorum vice antiquitus celebiata fuifle,aut ex apologo fumpta, veluti; parturient montes
nafcetur ridiculus mus, aut ex fermone cujufpiam forte recepta, ut equus me portat, rex alit, aut ex eyen=
tu aliquo novo & infigni tra&a , ficuti illud. Multa cadant inter calicem fupremaque labra. Aut ex hos
minis gentifve moribus tranflata, veluti Phalatidis imperium , & Sybaritæ per plateam. Neque ftatim ques
cunque hujus eflent generis, alba; ut dicitur, amufli, convertimus, immo vero juxta Græcum adagium, neë
omnia; nec paflim, nec ab omnibus. Primum vulgo fua reliquimus; uno aut altero exceptis , deinde nul:
Jum afcripfimus, quod non prifcum , non aliqua gratia infignitum. Ad hee quam potui breviflime, fen¬
fum & ufum, tanquam digito indicavimus. Sed jam priufquam negotium aggrediamut; vitilitigatoribus
iftis omnes aditus tanquàm prefixis undique pinnis prefepiamus. Qui fi in his meis colleétaneis eloquen¬
tiam defiderabunt : Ornari res ipfa negat contenta doceri. Si quos & hic fermo , ut nimium thetoricus
offendet, adagium adjiciam, & fui putere amaracinum. Ordinem requiret aliquis , hon curavit Gellius.
Brevior videbor alicui, decet brevitas annotatorem. Dicar verbofior , datum eft hoc imperitioribus. Alie¬
na feribere culpabor , qui fua feribit , non fcribit adagia. Obfoleta quedam dicentuî , at vetuftas paroes
miam commendat. Quædam; ut obfcuriora, difplicebunt, hæc eft adagiorum natura. Apertiora quadami
admoneberis, fi non difces. Levicula nonnulla, eft & iis in magna turba locus. Frigere quapiam videbun¬
tur, non fulget gemma in fterquilinio quod in anulo. Que per fe frigida videntur, in loco adhibita gra¬
tiam habent. Serii ridiculis , jocofi feriis minus deleétabuntur , {cripfimus vulgo. Pauciora fi cui vide:
buntur, ifta bimeftri diétatiuncula contraximus: tum valetudinarii; denique aliud agentes. Rurfum fi cui
nimis multa, at non pauca prætermifimus:. Nec deerunt, quibus totum hoc humile mifiutumque videatur
Eft & parvis e rebus nonnunquam maxima tum laus s tum utilitass Nudiora quædam adhüc ac deftituta
qui dicet , is extremam manum patienter expectet. Hoc enim ea confilio emifimus ; ut novi operis quis
eflet Genius futurus , non maximo fumptu leviore alea jaĉta periculum faceremus. Siquis errata noftra in¬
dicabit., fi quidem ftudio noftri faciet , multam a nobis feret gratiam , fin malicia, tamen audietur , qui
ftolide , que non intelligit reprehendet , Apelleum adagium audiet : ne futor ultra crepidam. Erit cui