Page 50 [50]
OCR
Beata Ruenantr SELESTADIENSIS “eeraret ,.litteris bene amantibus intérpellans quastamen ER ASMVS avrupne, quod {acerdotinm recufare mftituif[et , penes fe referuavit , fatis viatici ibs paulo poft morituro (uperef[e dicens. Principum fane & Epifcoporum in ERASMY Md mumfpicorum catalogum texere perlongum fit. Nec ſolum. Principibus honoratus eff ER ASALV'S, fed etiam a civitatibus Germania: ff -guatranfiret , & magiſtrates nefcifjeut vino donatas, qai honor magnatibus © civitatum legatis more gentis impenditur. Td, me prafente , contigit Bafilee , Conftantia ad lacum Brigantinum Bartolomeo Blaurero Zzreconſulto & Confile ad convivium fia (ponte venire dignato, Schefhufie ab Abbate & magiftratn , Friburgi Brifigavorum , ia Monte Brifiaco , Seleftadii; Ax gentorati, & aliis teme losis. [Nam notum erat non paucis eum tna Majeftati effe a Confilits. Equidem ob excellentiam dottrina quam editis indies libris teftatiorem cunttis faciebat : dignus alioqni cenfebatur , quem omnes miffis muneribus nihil tale ambien. tem certatim ornare , & guovis honoris genere reverenter cuperent afficere. Quod fi vulgo videmus cos nullis non militaris glorie tttulisinfigniri, qui, fi quando opasfuerit, & incidat neceffitas, defendere patriam vita fua periculo {unt parats , quanto juftins honoratur , qui non breve aliquod tempas , (ed omnera atarem in litteris pro publica utilitate ultro ablumfpit exercensingenmm, ge. nium (uum defraudans? Potuiffet effe magnus & indies fieri major apud tuam Majeftatem. An non ad fummum autloritatis Ecclez fraftice faftigium preceptor olim ille tuus Advianus Trajettenfis evettus eff ? Potuiffet in ſplendore vivere apud quofvis Reges , quis enim {ummorum Principum eum non ambit 2 potuiffet inocio, in voluptatibus verfari 5 ſed pratulit communen ſtudiorum utili tatem univerfis honoribus & hujus vita craffis deliciis. Verifimile eft prater alias caufus felicem quogne fwccrefcentinm ftudiorum fuccefjum hominem hand param inflammalfe ad quidvis perferendum. In Germania Galliaque mire frigebant litera , vix unus oe alter Latine feiebat , Grace nullus. Et ecceftatim, nt edita fent Adagiornm:Chiliades , © libri De utraque copia, velut in nebulis coorto fale , emergere linguarum peritia cæpit. Prodibant alti atque alti libelli ad hane rem conducibiles , Theodor: Grammatice Inftitutiones Latine verfe , multorumgue antlorum in utraque lingua monumenta Grace citra praceptoris operam difcere volentibus admodum accommoda. Nam hac ratione etiam Hermolaus i , immortale decus Venetiarum , olim profeciffe fertur pri vato ffadio collatis dottiffimzi Gaza verfionibus. jamque quafi ſigno dato, litterarum caufam in us Provincus optimus qui(que pro movebat. Sed omnium maximum [ubfidium atiulit Trilingue collegium illad in Academia Lovamenft inftitutum, (radente ERASM40. Magnas opes moriens reliquerat Arienfis Prepofitus Aicronymus Buflidius , Francifci Vefontini qvondam Archiepi[copi in Hiſpania peregre exftinéti frater ; quas quum ule fiudioforum ufibus deftinaffet, ER ASMV'S teftamentariis auttor frit, ut Atheneum Lovanii conftituerent , in quo ftipendiis ordinatis tres lingua publice docerentur 3 è quotanquam ex equo Trojano innumeri cognitione linguarum inftruth prodiere hattenus , & faventibus Superis deinceps funt proditari : guo univerfa ditio taa, CAESAR inuittiffime, nihil habet preclarius. Ea res Francifcum gvoqve Galliarum Regem movit, ut ad fimilis collegii Latetia Parifiorum inftitutionem animum adjiceret, ER ASAMV M1 per litteras evocando , cujus confilio omnia difponerentur. Et jam regium diploma acceperat ad itineris fecuritatem , [ed intervenere canfe , que profecliopem impedirent. Inftituti tamen & illic Profeffores. Itaque in confeffo eft , litterarum in his Provinciis incrementa potiffimum ERASMO debert. Quem enim ille lapidem non movit (quod ajunt) ut ftudia procederent? Quanto candore tradidit omma , ab omnibus intelligi volens: quum malti res obſcuras multo obfturius explicent. Editurus Proverbiorum opus a quibuſdan dottis audire coastas eft, ERASME , tu ev ulgas myfteria noftra. Sed cupiebat is omnibus ea apertaeffe, quo perfettam eruditionem confequerentur. Hoe candore defittuebatur ille, qui Venetiis olim Aldo Manutio commentarios Gracos in Euripidem & Sophoclem edere paranti , dixit, Cave , cave hoc facias , ne Barbari iftis adjuti, domi maneant, & pauciores in Italiam ventitent. fam nihil tam humile fuit, quo tantus vir tudioforum gratia fe non demitieret. Etiammpfum Catonis carmen , juxta titulym , emendare & interpretari dignatus eff , zt nec in magnis , nec in minutis gus opera defderaretur. .Adeo vix proferri queat , qui unus ftudiis communibus plus profuerit. Habet quidem Gallia Budæum Principem litterarum , quem libenter opponat , qui quam abffrafiffimam ret nummaria, quae apud veteres fuit , materiam primus dottiffime copiofifimegne explicnit, tum prifcas loquendi formulas furecon(eltorum elegantiffime edifferit, maxima (quod negari non poteft) nationis {ze gloria edit in Pandettas Annotationibus: denigue Commentarios lingue Grace confcripfit , quibas nihil ztilizs Gracitatis ſtzdioſo contingere poteft. Sed nofter in Theologicis plus opere pofuit. Quam ftudiorum partem paulo liberius trattavit , quod videret (ut ipfins utar verbis , ad amicum quendam feribentis) plus fatis tribus Theologia argutatrici , veterem prorfus aboleri: ficque T heologos argutus Scoticis incumbere , nt non attingant fontes divine fapientie. Ad hec difciplinam Ecclefiafticam longe prolaplam effe a finceritate Euangelica : populum Chriftianum maltis modis gravatum effe: confcientias hominum vartis tricis illagueatas. Atque banc ob rem alicubt quorundam arrogantiam , ambitionem , avaritianm, (uperftitronemque liberiori ftylo [ubtaxat , nemini hic adulatus quamlibet poteniz , quod tamen hodie miminm multi faciunt. Nec alia res plus oficit Principibus maxime Ecclefiafticis, dam landamas, quod facinnt , non quid facere debeant commonftrantes. In bac ille parte nafguam ceffat. Quanguam cum fape dittitare memini, dum viveret , fe prafcr{fet tale feculum exoviturum , quale hoc noſtrum eft , ſe multa non fuiſſe ſcripturzm , ant iffo modo non{cripturum. Sed Deo gratia , videmts iſtarunz admonitionum aliquem fruttum. Theologorum manus pro Halefio, pro Holcoto, Cyprianum, Angrftinem, Ambrofium © Hicronymam fuis horis verfant. Studium T heslogicum diffulum Petrus Langobardus in methodum redigere conatuse/t , colleGlis Sententiarum libris : fic enim appellant. Sed in commentariis recentiorum modus defideratur. Similem rem apud Gracos tentavit Damaftenas. Ex veteribus licet cognofcere nafcentis Ecclefie exordia fimplicijima , qua parlatim ad hanc Majeftatem increverunt. Abfque quorumlettione citra judiciwm de rebus differet, qui im neotericis tantum~ verfatus eft , Amuffis, juxta provers bium , alba ad facrorum expenfionem. OQuare veterum cognitio [criptorum futuro T heologo perquam necefjaria, ad quam tantopere ftudiofos cohortatus eff ERASMYVS , emendatis illoram lucubrationibus, © ad exemplaria vetufta collatis. Exftant libri, nec eff opus nominatim recenfere. Addidzt plerifque locis cenfuras , quas cen fingularem dotem ac evidens argumentum prafentiffimi per[picacifimigue ingenii magis adnsiror quam quidvis alind. Nullum enim arbitror faife multisjam feculis, qui jadicio plas valuerit, id quod confummata erudition poftremo omnivm contingere folet. Quibufdam vifus eſt non ſatis eſſe Ciceromanus, ad firutturam & verbaT ulliane dibtionis omnia fevere exigentibus. Sed ipſe Jylem apertum , extemporalem , parum ,. facilem, & argutum femper amavit. Vocabulis quibufdam uti coattus eft Chriftiane religionis , materia, quam trattabat , fervientibus. Noque enim probabat corum {uperftitionem , qui verias inanes modulos quofdam antiquitatis referant, quam fententias denfas & praftantes. Sane fatemur (eculam Ciceronis faiffe purifimum & imitatione dignum , ac proinde magnam felicitaters , fi quis fin~ ceram illiastemporis , quo lingua Latina maxime floruit , phrafin afeqaatur. Et quibufdam rem belle procedere cernimas; nec invidemas. At proferant nobis in medium tot tamque utilia (cripta, tam ſanita, tam cordata, quot ab ERASMO Chriftianus orbis accepit, © cum illis (entiemas, ac Ciceronianos ctiam a pietate [anttimoniaque predicabimus. Horam librorum magnawe partem Bafilea , in edtbus Frobenianis in monte Divi Petri fitis , partem etiam Friburgi Brifigavorum elucubravit , ad hoc enim oppidum in ditione frairis tui Regis Ferdinandi pofitum , monitu Bernardi à Gles Cardinalis Tridentini cam farcinnlis fiis migrave coattus eft, verentis, ne quid illi accideret Bafilea mutato (acrorum culty ; qua tamen yes longe placidius tranfatta eft , magiftratuum prudentia, quam multi divinabant , nemine ex univerfò numero facerdotum per contumeliam attatto. Priburgi primum in edibus illis magnificis habitavit , quas avustans Divys Maximilianus pro fenettatis {#2 mdo per Jacobum Villingerum fue Majeftatis a thefauris parari quondam fibi jufferat. Deinde propriam domum emit. At qaum ab iluftrifima forore tua Maria Hungarix Regina, quam tu ab obitu amite tue Margarete provincus inferioris Germanie gubernandis prafecifti ‘in Brabantiam revocaretur , @ Ecclefiaften fuum prins efet editurus , wt prafens adeffet , dum excudstur in officina > Ac operi colophonem (quod ajunt ) adderet: nam nefcio , quid ad calcem reſtabat adtexendum p Simul At colt mutatione reliquias morbi pertinaciores difcuteret , vendita domo Bafleam cum sniverfa fupellettile fra, que libris maximam parten conſtabat , poſt feprimum annum reverfuset, ad Hieronymum Frobemum amcum veterem holpes gratin HAS à 3) ee VIT RRR St ETT aT AE
