Page 729 [729]
1349
Cædimur,& totidem plagis confumimus hoftem,
Lento Samnites ad lumina prima duello.
Agit de poctis,qui aures pene inuiti & fra&i diu preberenta ¬
lienis fcriptis audicndis : cùm ipfi viciflim alienas aures fuis
poematis recitandis obtundant , atque enecent. Samnites te¬
Îtibus hiftoricis,Liuio, Floro, Orofio,Plinio Tuntore,& aliis,per
annos 49.atroci bello cum Romanis cquo marte depugnartit:
tandem Pontio duce corum capto in Romanorum ius conceſ¬
ferunt, camque ob caufam gladiatores Roma Samnitiam no¬
mine appellati funt.Cic.multis locis.Liuius lib. 9. huius appel¬
lationis originem rcfert ad Campanos, qui ſuperbia & odio
Samnitium, gladiatores , quod {peétaculum inter cpulas erat,
eo ornatu(deferipferat ibidem illum paulo ante)armarunt, Sã¬
nitiumque nomine appellarunt,
Solem mercede praftare. 18
Lactantius libro inftitutionum 3, tacité notas philofophos
difciplinam fuam fordidis lucellis, foedif{que cupiditatibus 8
voluptatibus lenocinantes, volenfque oftendere Chriftianos
hislongé praltare, quiab his moribus abeflent > duo fubie¬
cit velati adagia , nempe folent mercede præftare, & aquam
vendere , hoc modo, Gratis ifta fiunt, facile, cito: modo pa¬
teant aures,& pectus fapientiam fitiat, Nemo vereatur nos, a¬
quam non vendimus, nec folem mercede preftamus, Equidem
noo abfurdum puto, fi La@antium Auguftinumquelib. con¬
fefll 12, 25, fequendo, in hos qui dei natureQue beneficia om¬
nibus ex equo fine difcrimine expofita in queltum & com¬
modum fui folum transferunt, & rem omnium communem
lucri cupiditate,priuati iuris faciunt, Hlud Laétancij iaciatur,
Mercede Solem preftant , & aquam vendunt. Heretici , qui
publicum æterni Euanpgelij fontem omniuna communem , qui
falutem eterna omnibus in Chrifum credentibus promiffam
fibi folis arrogare non verentur, Mercede Solem praftane, &
aquam vendunt, Item, qui diuina facramenta lucrofas artes
exiltimant: in fumma quicunque Deiac Domini noftri benc¬
ficia, omnibus ex xquo condonata, fue gloria & pleonexiz
feruire cogunt : Solemmercede præftare aptiffime & yeriflimé
dicemus. 5
- Sol omnia aperit, 19
Omnino mihi quidem videtur prouerbialis ille Theocriti
yerfus ex Eidyl.r.
H du pete pe céder mov? Gros dau, ý È
Equidem prodit Sol omnia nobis. Senfus cft,omnia temporis
{pario in lucem promi & reuclari . Solem PEL ueTorvukav pro
dic poftit, cum caufa efficiens dici, Solis ſplendor fir. Er vr
Sole lucente omnia funt aperta & con {picua: ita ctiam tempo¬
ris decurfu obfcura quæquein apricum,vrait Horatius,profe¬
runtur.Confinis huic eft fenarius ille etiam prouerbialis at
5 pds pas Tera agdros. & Pindaricum hoc : ó agoros may¬
toy came. Potelt videriallufam ad fabulam Homericam O¬
dyſſeæ 6. ybiin Veneris concubitu Mars adulter depræhendi¬
tur indicio Solis; cpimythio indicante, tandem aliquando fæ¬
da malè celata prodi.
Albo eradere, & ad{cribere. 20
Quamuis Erafmus prouerbium, Non eras 1n hoc albo , fa¬
tis diligenter explicuetit, non tamen ex co protinus conftabit
quid eradere & adfcribere albofit: gue adagia haud dubiè ad.
uerfarianon minus elegantia & lepida funt, quamillud Pli¬
nianum, Quin ferio aufim veróque vultu contendere plufcu¬
lum hee, quam illud prafeferre gratia & feftiuitatis. Vrroque
vias cft caftigatiflimus dicendi & fentiendi magifter Sueto¬
nius, In Claudio Splendidum virum GraciaQue prouinciæ
principem, verûm Latinifermonis ignarum, non modo al¬
bo iudicum erafit, verdm etiam in peregrinitatem redegic. In
Domitiano item, Equitem Romanum ob reduétam in matri¬
moniü vxoré, cui dimiflæ adulterij crimen intenderat, crafit
iudicti albo. Eft ergo albo eradere, ignominiofe & ci faggil¬
latiove nominisab honefto aliquo vel publico munere de¬
pellere, & adfcribere albo , honeſto ca ſuffragio ad publicum
aliquod munus,vel honeftum officiam allegare & admitrere.
Per genium alicuius deierare. 20
Per genium alicuius dcierare eft omnedidum & fa@um
honeftatis culogio notare, nihilgue non per affentationé glo¬
ria & laudiducere , fed omnia votis honoribufgue profequi,
quafi Deo adhortante, & prafide gelta. Quod & ipfum vfur¬
pat Suctoniusin Caligula,clegater proxfus & facie prouerbia¬
Ji, cùm voluifet lignificare pleróſq; à C, Caligula fupplicio af.
fectos,n6 quod fupplicio digni eflent, fed proprerca quòd né
omnia ipfius tam dicta quam facta honefta duxiffent & affen¬
tando cuexiffent.Eius hxc (unt verba in Caligula:Multos ho¬
pefti ordis , deformatos priùs {tigmatum notis ad metalla
& munitiones viarum, aut ad beftias condemnautt, aut beltia¬
tum more quadrupedes cauca coërcuir,aut medios ferra dille¬
Cuitinecomnes gravib’ ex cauflis; verim malè de munere fuo
opinantes , vel quod nunquam per genium fuum deicraffent,
Qua hocloco de fuperftitione gentilium in placando vel pro»
13 No)
pitiãdo alicuius genio yel fuo adferri poflent, leripfi alibi. Nűc
breuior elle volo,niligueextrà cuagari,
Spongiæ. 5 22
Romani percelebri ioco , Vefpafiani proguratores & magi¬
{tratus ex tenui re ad ampla eucdtos, & magnis officiis & ho¬
norib. avaritia principis nobilitatos, ve repetundarii poſtea rei
ac condénati largè& prolixè fiſcú locupletarér,Spôgias appella
bant uerapooinis, a fpongiarum vfu: quæ ficcæ bumectantur,8
vuidæ exprimuntu r Auctorelt Sueton, in Veſpaſiano his ver
bis: Creditur etiam procuratorum rapaciflimum quemque ad
ampliora officia exinduftria folitus promoucte, quo, locuple¬
tiores mox condemnarer, quibusquide vulgo pro fpongiis y¬
tebatur, quod quafi & ficcos madefaceret , & cxprimeret hu¬
mentes,
Genium habere aliquid. 2
uodin metallis, idipfum in adagiis vla venit, vt vfu cultus
& {plédor accedat:adeo vt necillud iudicandü fit inclegäs aur
Anu Ynesr:quod ctiam vulgo tritum circumfertur, Tale clt Mar¬
tiali ciulque fynchrono vlitatum. Geniú habere, quo proucr¬
bio vtütur fignificaturi, aliquid natiua quadam indole & qua¬
dam arcana ratione mouere animos hominfi, & 2d fui amore,
{ponte fua trahere vchementergue afficere. Referturad rem
& ad perfonam,Ad rem apud Martialem lib. 6.
Ingeniofatamen Pompilli {cripta feruntur,
Sed famzx non eft hoc, mihi crede, fatis,
Quam multi tincas pafcune blattafque diferti,
Etredimunt foli carmina doa coqui!
Nefcio quid plus eft,quod donat fecula chartis,
Victurus genium debe habere liber,
Ad perfonam,luucnal.far.6.
Nemo Mathematicus genium indemnatus habebit.
Indemnatum dixit pene immunem, Fiufdem notæ elt,Cæftü
habere,Homero & Martiali aliifque vforpatum.
Apollo Tortor. 24
Auguri Cæfar cen4 famptuofam infttuxerat, in qua deo¬
rum dearumque habitu difcubuiffe conuivas,ipfumgue Apol¬
linis fcenico ornatu travsfiguratum fabulis Romancrum {par
gebatur.Ea cena Aadtxe Fay (ficenim lego) appellabatur:quo
tempore ingens Rome inopia fruméti & annone caritas fuit.
Hoc rumore diuulgaro,imperatorem alicniffimo tépore népe
ìo {fumma vrbis fame lautis epulis indulgere quafi publicæ ca¬
Jamirati infultando, Romani Apollinem Tortorem effe accla¬
Marunt:Apollinem quidem,ob ementitum Apollinishabitum
quo in cena illa miftica deformatus lafciuiebat:Tortorem ve¬
10,quod co nomiue idem Apollo quadam in vrbis parte cole¬
retur. Quod illi epitheton ateributum fufpicor, quod Mar¬
fyam citharædum pfallendo vi@um inaudito antea fupplicij
genereexcruciafler, cui vivo pellem detraxerat. Pari ratione
OGauium Auguftum, quali qui viuos excoriallet homines,
fruméco per luxum & famptufam cenam abfumpto, Apolliné
Tortorem perconuicium vocabant.} Yon peffimé quadrabit in
principes & magiftratusin Reip.calamitate feltis gaudiis cx¬
ultantes & intempeltiuis deliciis & voluptatibus foluentes a¬
nimum,nihil publica miferia commoros,& tum maxim? ne¬
gligentes officium, quando coueniebar maximè præftari.
Mundi oculus. 25
Sol apud Ouidium Mctamorphofeon 4. fe mundi oculum
lepida tranflatione vocat,eximium fai vfum maximamquene¬
Omnia qui video, per quem vider omnia tellus, Mandi ocu¬
lus.Sic Cicero pro lege Manilia Corinthum totius G çciæ lu¬
men appellar. Etapud Ioannem Euangeliftam variis in locis
Chriftus fe vocat zo pös m Krys. Quadraditin hominem om
nibus fapientiæ numeris & virtur infignibus inftru&a,Reip.
fummè ytilemac neceflatium.
Ars cenfus, opera vita. 26
Mevetur recipi inter parcemias hoc vulgò omnibus decan¬
tatifimum,cùm hominem non Pattiis opibus vitam tueri,non
amicorum fubfidiis niti,nec partis frui, aut dote vxoris bea¬
tum propinquorimye hereditate locupletatum, fed quoti¬
diana opera & opificio vel arte fe fuamue familiam alere
fignificabimus.Alterum legitur apud Quidium Metamorph, 3.
Pauper & ipfe fuic, linoque fedebat & hamis
Decipere & calamo falicntes ducere pifces.
Ars illı fua cenfus erat. Alterum cxtat apud Terent. in Phor.
Pauper, cui opera vita erat ruri ferè fe continebat: ibi agrum
de noftro patre Colendum habebat,
Ocyma cantare. 3 27
Satyrographusille difertiffimus (fic enim à D. Hieronymo
laudatur) qui tcfte Fabio, multum veregue gloria aflequutus
eft vnico libello: lepidiffima «Angele prouerbiali, Ocjma cî¬
farc pro probris, côuititfque adfpergere, & malediétis imfecta¬
ri dixit fary.4 vbi,cùm genus & formam tanquam eximias na¬
ture dotes iaCtauter Alcibiades cfferrer,alioqui teneræ xtatis
KK i}