Page 30 [30]
OCR
XX van de XIIIe eeuw, gedeeltelijk medegedeeld door F. J. Mone, in: Anzeiger für Kunde der teutschen Vorzeit 7ter Jhrg. (1838.) p. 504. Van welken omvang deze verzameling is, wordt bij deze mededeeling niet opgegeven. Dat zeer vele van deze verzen òf letterlijk, òf wat den zin betreft, met de Proverbia Communia (n. 23.) en de Proverbia Rusticoram (n. 17.) overeenkomen , heb ik reeds in mijne Verhandeling p. 38 sq. aangewezen. Ook in vroegere jaargangen van den Anzeiger heeft Mone meermalen dergelijke versus proverbiales uit onderscheidene Handschriften medegedeeld; zoo als in die van 1834 en 1835, wellicht ook nog in andere; want tot mijn leedwezen ben ik niet in de gelegenheid geweest, al de jaargangen van dat Tijdschrift te onderzoeken. 9, Liber Sententiolarum. (Ex Cod. MS. publicavit Wac kernagel.) Eene verzameling van 54 Latijnsche rijmspreuken, beginnende met het opschrift: Incipiunt diversarum proverbia rerum. en eindigende met de woorden : Est antiquarum liber hic sententiolarum. Zij werd door W. Wackernagel in: Haupt’s Zeitschrift für deutsches Alterthum Vier B. (Leipzig, 1848) p. 304—307 medegedeeld uit een Handschrift van de XIIe eeuw, dat te Zürich in de bibliotheek van de Wasserkirche (O. 38/973) aanwezig is. Van deze Verzameling is later een vollediger handschrift van de Xe of XIe eeuw gevonden te Nürenberg in het Museum Germanicum (n. 1966 F°. min.), waarin deze Sententiolae in bijna dubbel aantal worden aangetroffen. Mer vindt ze uitgegeven in: Denkmäler deutscher Poesie und Prosa aus dem VIT- AXI Jahrhundert , herausgegeben von K. Müllenhoff und W. Scherer (Berlin, 1864. 8°.) p- 43 sq. Doch daar is deze Verzameling niet afzonderlijk gehouden, maar de uitgevers hebben ze met de twee straks genoemde: Verzamelingen vereenigd en dooreengemengd; en aan het daaruit gevormde geheel, dat 241, in alphabetische orde gerangschikte regels bevat, hebben zij, in hunne uitvoerige Aanmerkingen op dit boek , p. 322—328 eenen geleerden Commentarius toegevoegd. De Versus Proverbiales, zoo als die door de genoemde Geleerden zijn medegedeeld, schijnen wel in vroeger tijd opgezameld te zijn uit grootere in de Middeleeuwen vervaardigde dichtstukken, die òf verloren zijn gegaan òf thans nog in het stof der Bibliotheken verborgen liggen. Op die wijze althans is eene Verzameling yan ruim 400 versus proverbiales in de wereld gekomen, welke thuis behooren in de Latijnsche bewerking van den Reinaert, welke onder den volgenden titel is uitgegeven: 10. Reinardus Vulpes. Carmen epicum seculis IX et XII conscriptum. Ad fidem Codd. MSS. edidit et adnotationibus illustravit Franc. Jos. Mone. Editio princeps. Stuttgardiae et Tubingae, 1832. de Uit dit gedicht namelijk zijn al de daarin voorkomende spreekwoorden door een onbekende opgezameld, die daaraan den naam van Proverbia Ysengrimi gegeven heeft. Dit vopstel van de eerste helft der XIIIe eeuw, in een bundel Varia, op perkament in quarto, ter Universiteitsbibliotheek van Gent” (N°. 267), is door den heer Bon de Saint-Genois ontdekt, die het aan J. F. Willems heeft medegedeeld. Door dezen is het bij herhaling uitgegeven; eerst in het Belgisch Museum IXe D. (1845) p. 230 sqq. en daarna in het Nabericht p. 392—403 achter den Reinaert de Vos, waarvan de 2e druk (Gent, 1850) door mij gebruikt is. Bij het citeeren heb ik op Mone’s Reinardus verwezen , wiens lezingen doorgaans beter zijn; doch tevens heb ik het nummer van de Proverbia Ysengrimi vermeld. Van de door mij onderzochte Latijnsche dichters van later tijd — die ik overigens met stilzwijgen voorbijga, omdat onder de door hen vermelde spreekwoorden weinig of niets gevonden werd, wat hier te pas kwam — verdienen nog genoemd te worden:
