Page 25 [25]
Dee letterkundige hulpmiddelen, waarvan ik mij bediend heb om de spreekwoor¬
den cop te sporen, die Erasmus in het Latijn, en dus bedektelijk , heeft aangeduid
als iin zijnen tijd en onder zijne landgenooten in zwang zijnde, kunnen in twee
soortten onderscheiden worden. Het zijn namelijk òf eigenlijk gezegde Verzame¬
lingeen van spreekwoorden, zoo als er reeds zeer vroeg, en zelfs vóór den tijd van
Erassmus, begonnen zijn hier en elders vervaardigd te worden; òf het zijn andere
geschhriften, vooral dichtstukken uit vroegere eeuwen, deels in het Nederlandsch,
deelss in het Hoogduitsch, of ook wel in het Latijn geschreven, waarin als ter
loopss, bij het behandelde onderwerp, het een of ander spreekwoord is te pas
gebraacht.
Weellicht had ik kunnen volstaan met de opgave van hetgeen in die Verzame¬
lingern gevonden wordt. Doch ik heb het raadzaam geacht hier ter plaatse, telkens
wannaeer het te pas kwam, daarbij ook nog mededeeling te doen van de spreek¬
woordden, die ik òf zelf had aangetroffen in eenige van de belangrijkste letter¬
kundilige voortbrengselen der Middeleeuwen, of die anderen: daaruit hadden opge¬
zamelild en ten algemeenen gebruike door den druk bekend gemaakt. Hieruit toch
voorahl zou moeten blijken, dat die spreekwoorden werkelijk in gebruik geweest
zim tten tijde van Erasmus. In dit opzicht echter heb ik gemeend niet verder te
moeteen gaan dan hetgeen of in het Duitsch of in het Hollandsch of in het Latijn
geschnreven was; daar men toch wel zal mogen aannemen, dat Erasmus zich slechts
uit diie talen de spreekwoorden zal gedacht hebben, wanneer hij zegt dat zij onder
zijne l] landgenooten in gebruik waren.
Want de Duitsche Letterkunde van dien tijd betreft, daarvoor is mij zeer
te staade gekomen het werk van Von Zingerle, waarin hij de spreekwoorden, die
in dee middeleeuwsche geschriften gevonden worden, heeft te zamen gebracht en
onder: hoofdwoorden in alphabetische orde gerangschikt. -De titel is:
I. Die deutschen Sprichwörter im Mittelalter. Gesammelt von Dr. Ignaz
V. Zingerle. Wien, 1864. 8°. (pp. 199.)
Door r het gebruik van dit boek was het mij mogelijk , iets waartoe ik anders niet in staat zou geweest zijn,
Ondersclcheidene spreekwoorden op te geven uit de volgende meest klassieke geschriften: Ulr. Boner, Colm,
Fastnacichtspiele, Frauenlob, Freidank’s Bescheidenheit, Gliers, Haslau, Heinzelin, Hohenfels, Keller’s
Swinke e, Liedersaal, Morolf, Miglin, Muskatblut, Neidhart, Renner, Ring, Sachsenspiegel, Singenber
o
5?
Heinr. d der Teichner, Trojanischer Krieg, Vindler, Walscher Gast, Walther.
Uit-ddeze en nog zéer vele andere, deels ook uit nog niet uitgegeven geschriften van dien tijd, heeft