. $80: CHILIADIS QVARTAE
O reit impiæ Chrift facimus & {pectatore & autore. Vbi na diaboli regni etti
e eft: Cur hucptrahimus Chriftam,cut citius cum quouis lupanari coueniat,g c
gnat Paulus apoftolus,ullam effe cotrouerfia inter Chriftianos,utiudex fitad
te dirimat.Q uid fi cofpiceret nos toto orbe belligerantes, & qualibetleui de
Gulli bellarint ethnici,crudelius & ulli barbari! ides fieri autoribus, hortatori
his, qui pacificum illum,& ofa coglutinante pontifice repfentan © quicp pacts omine falutant
populum.Necg me clam eft,qd iamdudum mihi reclamet Cares ifti.Bellum fufcipimus inui
tialiorum coacti malefactis. lus noftrum pfeqmur. Quicquid malorum habet bellum illis fe
rat acceptti,qui belli dedere caufas.Sed quiefcat interim paulifp,& horü caufationes fuo loco
refellemus,ac fucd hunc,quo morba noftra prateximus detrahemus. [a ficut hoiem cîbello
hoc eftaial placidiffimG,ctire longe imaniflima copofuimus,quo magis pfpicua fieretatroci/
tas fic belli cat pace,re miferrima,pariter & fceleratiflims,c@ re felicifima fimul & optima co
paremus,atcg ita demü apparebit,quatæ demetia fit,tanto tumul tu,tantis laboribus, tito fi.
ptu,tanto difcrimine,tot calamitatibus aftectari bellü,cü multo minoris Emi pofit cocordia,
Principio quid in rer& natura dulcius aut melius amicitias Nibil pfedo. Atqui quid aliud eft
pax, multorî inter fe amicitia? Sicuti contra bellî nihil aliud eft, pluriäfimultas. Bonort
auté ea ratio eft,ut quo latius pateant, hoc plus adferant comoditatis, Proinde ci unius cum
uno neceflitudo,res fit adeo fuauis & falutaris,G ingés erit felicitas,fi reenact regno, finatio
cum natione,neceflitudinis uinculo copuletur£E diuerfo,malarum rerû ea eft natura, utquo
“fatius manarint, hoc magis fint fuo dine uocabulo. [tac fi miferû,fi fceleratü eft,hoiem cum
hoie ferro cogredi,quanto calamitofius,quantog {celeratius eftidé a tot homini milibus fie
ci? Cocordiares paruz crefcunt,difcordia dilab unt & magne. Pax oim bonaré tera & pares
eft & nutrix.Bella repete temelg,quicquid eft lætif,qcquid eft pulchrü,obruit,extinguit ab
olet,cime malorë,Lerna quandä in uitam mortaliä effundit. Pacis tpe,no fecus acfinouum
quoddam uerreb? humanis adfulferit,colunt agriuernant horti,pafcunî late pecudes, adi
ticant uilla,extruunt oppida,inftauranî collapfa,ornant & augent extru&a, crefcunt opes,
alunt uoluptates,uigentleges, floret reipublica difciplina.feruet religio,ualet æquitas,pollet
humanitas,calet artes opifici, uberior eft qualtus pauperi fpledidior opulentia diuitî.Effo
refcunt honeBtiffimarti difciplimarà Rudia,erudit iuuentus,tranquillo fruunf ocio fenes, bos
‘nis aufpictjs nubunt uirgines,laudantur fimili prole puerpa. At fimulato belli fæua tēpeftas
ingruerit,ded imortale, inges malori pelagus occupat,inundat,obruit uniuerfa, Ab igatur
arméta, preruntur fegetes trucidantur agricolæ,exuruntur uille,tot fculis extru@efloren¬
tiffime ciuitates,una pcella fubuertuntur. Adeo pcliutus eft lædere, bnfacere, Ciuiñ opes :
ad execratos latrones ac ficarios tranfFerunt.Moerent domus ,metu,lutu & quarimon fis.
lamétis côplent oia.Frigecartes opificd, paupibus aut feiunandî,aut ad impias cofugiedum ‘
artes. Diuites aut ereptas deplorat facultates,aut timet relictis utrog mo miferrimi, Virgin
autnulla,auttriftes & funefta nuptie.Defolate matrona domi {terilefcunt,filét leges, ridet
humanitas,nullum habetlocî aquitas,religio ludibrio et facri & pphaninullum ino diferi ¬
mé.Corrumpit omni uitiorii genere iuuétus,danant 6geuitaté [ua luctuofi fenes Nul” bo : |
z noshoneftis jee {tud fjs.In ftima plus maloré fentimus in bello,g ullius fermo poflitaffe
qui,nedi meus. Forte tolerari poterat,{i bella calamitofos modo nos facerent,né etia nocen>
tes & impios, fi pax feliciores tantt redderet,non meliores quocg. Nimifîi heu nimifimalori ©
erat,qbus aflidue uelit nolit,uexat,atterit abforbet,erumnofa mortalitas, Ante bis mille fer.
mesnos,trecéta morbo: noia medicis funt aladuerfa,prater fpecies, ia & quotidie fubnafcey
tes nouos,& fenectuté ipfam,morba ineuitabile. Legimus alibi.totas urbes terræ quaffatioe `
fubrutas,alibi coflagraffe fulmine,alibi folidas etia hiatu terrane abforptas regides,oppida fuk
foffione cuniculord corruiffe,ut ne comemoreé,quata hoim multitudiné i ob affuetudine co `
tépticafus abfumat, exundatio maris & flumin Gruina montitt & eedificiort uenena, lapſus,
fere,cibus,potus,fomnus. Alia hauftus ín potu lactis pilus alit acini uusaliti ospifcisinha. :
rés gutturi prafocauit.Sunt quos fubitd exanimarit gaudit,na de ucheméti dolore min? et
mira. Adde niic fatales peftiletias,n6 raro paffim fewiétes. Nulla pars orbis eft,undenő imi- `
neat piculfi hiîana uita,aliog p fe quo fugaciffimæ, Tantä undicg malora obturbatutno fie ¬
necaufa Homerus hoiem animätiä miferrimü Pnaciauerit. Vera hac mala,qm nec uitarifa/
cile poffunt,nec noftro accidat uitio,calamitofos | tantu faciût,no ite facin orofos. Quid iuuat
tà inumeris obnoxios calamitatib’ultro fibi malf, pinde quali defit,accerferes Etaccerk r nd
sph Ra es quoduis