Pagina 31 [31]
OCR
1145 EPS TOA E. quum rediflem in Angliam , ignarus harum rerum , comperi Prefulem illum, quem habere folebam amicifimum, mire frigidum, & caufam expifcatus fum. Itraque, præter editionis dedecus, propemodum ctiam amici non vulgaris jaéturam feci. Interim femper ftimulavit animum calcar ignominiæ, ut quemadmodum folent milites poft cladem acceptam in proximo confliétu, virtute dedecus acceptum penfare, ita feliciore recognitione farcirem, quod in editione priore commifium erat. Quanquam illa quoque , qualis qualis erat, non parum multa reftituit, certe fpem aliquam oftendit eruditis hujus fenticeti in ufum frugiferi novalis repurgandi. Itaque melioribus, ni fallor, avibus Senecam in manus recepi, in quo emaculando tantum cure, tantumque fudoris impenfum eft, ut optimo jure poflim abdicare priorem illam editionem. Ac ne quid infelicium aufpiciorum hic refideret, fed plane novo genio jam aliud prodiret Opus, mutata Prefatione, tuo nomini aufpicatifimo vigilias hafce meas dicare vifum eft. Speroque futurum, ut quemadmodum tu confiliis, fidelibus juxta ac prudentibus, Regi Stgifmendo pacis bellique artibus juxta inftruĉto , tum florentiflimo Polonie regno, cui vigilancifimum præftas Cancellarium, cumprimis dexter es ac felix; ita nomen tuum Senece præfixum, lætum quoddam augurium fit allaturum ftudiofis omnibus, quos haétenus mifere torfir Auctor leétu quidem digniffimus , fed ita traftatus, ut vix ufquam fe leétor poflit explicare. Non hic verbis attollam, quantum mihi laboris exhauftum fit. Scio neminem crediturum , nifi priorem editionem cum hac contulerit. Id fi quis non gravabitur facere , continue fatebitur alium prodifle Senecam: non quod nihil refederit excutiendum, fed quod innumera portenta , non minus feliciter quam fortiter fuftulerimus, idque præfidio diverforum codicum , inter quos erant aliquot miræ vetuftatis. Divinationi non temere indulfimus, experimento doéti , quam id tutum non fit. Et tamen alicubi divinandum fuit, nec raro feliciter ceffit conjectura, nifi me fallunt omnia. Adjuvit in hoc labore nonnihil induftria Mattbai Fortunati Pannonit, hominis, ut res indicat, exaĉte do&i, diligentis , fobrii fanique judicii. Is enim libros Maturalizm Quaffionzm accuratifime recognovit, quod opere utinam & in ceteris omnibus preeftitiflet, quem ut in plerifque libenter fequuti fumus, ita in nonnullis ab co diffentimus, priefertim | ubi noftro fenfui fuffragabantur exemplaria. Profuit| & Rodolphi Agricola codex typis excufus Tarvifi, an-| te annos fo. quem is vigilantiffime videtur evolvifle. | Arguebant hoc notule manus ipfius, quibus innumera loca correxerat, fed in multis, ut apparebat, divi-| nationem ingenii fequutus magis quam exemplaris yetufti fidem. Incredibile vero quam multa divinarit vir ille plane divinus, non enim poffum Xodolphi dotes & plurimas & eximias compleéti brevius. Ejus codicis nobis copiam fecit Hayo Hermannus Phryfins, juvenis tam felici natus indole, ut unus videatur idoneus, qui Rodolphica laudis fucceffionem capeflat, tantique viri gloriam fuitineat, alioqui & patriam habens cum illo communem, & affinitate propinquus. Quin & Sigifmundm Gelenius, qui jampridem in officina Frobeniana caftigandi prefecturam gerit, vir citra omnem oftentationem exquifite do&tus, & quod in eruditis quogue yarum eft, emunétx naris, exactique judicii > non auca feliciter deprehendit, que nos in multa diftraétos , interdum & defeffos , fefellerant. Non enim eft mei ingenii quenquam laude merita fraudare. Ut autem hunc Senecam tam prodigiofe depravatum haberemus, præter illas vulgares caufas incuriam, infcitiamque feribarum , temeritatem fciolorum , mutantium quicquid non aflequuntur, feorfum duas potiffimum fuifle perfpicio : Prior eft ipſa Seneca phrafis, que quoniam nufquam non affectat declamatorias ar Epilt. MX. 1146 A|gutias, interdum ufque ad znigmatis obfcuritarem , compofitæ , abruptum , ut facillimus ita periculofus erat lapfuss vel minus eruditis, vel ofcitantibus, qua de re mox plura nobis dicentur. Altera, quod hune Scriptorem prifci Chriftiani fibi ftudio quodam vindicarunt, ac propemodum pro orthodoxo funt amplexi, partim ob preeceptorum fanétitatem, quam in hujus libris animadverterunt, partim commendatione libelli, qui continet epiftolas aliquot ultro citroque inter Panlum Apoftolum & Senecam miflas, mendaci quidem titulo; fed in rebus humanis mirum eft, quantum interdum habeat momenti, fidtum ac friyolum nugamentum. Non enim belli tantum, juxta proverbium, fed totius vita mortalium multa funt inania. Jam quum femper vulgo nihil foleat effe levius, quo feculum illud habebar homines ad pietatem proniores, | magis credulos, minufque fufpiciofos, hoc facilius erat | illis fuco pictatis imponere. Nec parum acceffit illi fa| voris ex divi Hieronym commendatione, qui Senecam | recenfuit in Catalogo San&orum, quanquam in eo Ca| talogo commemorantur aliquot non admodum proba| tee fanclitatis: Velut Zoſephzs profeſſione fudaus, Tertullianus, Novatianus, & Donatus heretici. Ita fa| tum eft, ut ob religionis amorem faftiditis Ethnico| rum literis politioribus, difciplinis, linguis, & anti| quitatis peritia , Senece libros & privatim fibi legerent, & publice juventuti prælegerent, homines infantes, ac vix femigrammatici, tantum adfperfi rudis illius & inconditæ Philofophiæ fomnio verius quam cognitione, qui profeffionem aufpicabantur ab explicatione quatuor caufarum , materialis , formalis , efficientis, & finalis. Deinde præfati epiftolam effe moralis Philofophie, dividebant eam in duas partes principales, & rurfus harum fingulas in tres aut quatuor minus principales. His fumis ingreſſi, quum ventum effet in medium, fi qua vox occurriflet inufitatior, fi quod ſchema, fi qua ad Auétores non vulgares allufio, fi quid Gracitatis, fi quid veteris hiftoriæ, breviter fi quid omnino retru| foris eruditionis, quum hatum rerum nihil didiciffent, quibus pene ad oftentationis vitium fcatet Seneca, necelle erat, ut aut mera portenta comminifcerentur, aut mutarent feripturam. Quid ni? aigecy d ciwrér, ubi cathedram confcenderis, & infcitiam profiteri non convenit ei, qui pileo tituloque magiftri artium celebris eft. Vix diétu credibile, quantam hic impietatem commiffam deprehenderim. Eundem locum interim adeo varie corruptum, & tam impudenter mutatum offendimus, ut nullum verbum nec inter depravatores, nec cum germana lectione, quam in- pervetuftis exemplaribus invenimus, conveniret. Itaque, dum quod femel depravatum eft, alius fimili temeritate nititur emendare , rurfum alius atque alius fubin= de novat aliquid, fit mendum inemendabile, ut nulla jam quamvis eruditi hominis divinatio poflit opitulari. Nam quod {cribarum infcitia committitur, habet aliqua germanz {criptura veftigia , qua fagacibus ingeniis præbent aliquam veri conjecturam : quemad| modum in his, quae ex notulis excipientium, aut ex digtantis voce non aqualiter ad omnium aures perlata, vitiata funt, locus aliquis reliétus eft eruditorum conjecturæ : folent enim profeflores diétare {cribendum quod erant enarraturi. His non omnes erant æque vicini, & diverſa eft nationum pronunciatio, nec {emper articulata Jingua eft pronuncianti. Hinc eyenit, ut contantivs {criberetur pro conffantius, & alea pro area. Similiter notularum varietas dabat anfam erroris. Attamen illud debemus Ghrifianorum ftudio, quod quum tot clariffimiScriptores interciderint, Sene= ca nobis magna ex parte fuperfit; fi tamen hoc eft fupereffe. Opinor autem a nobis rem eo deduétam, ut fi quis doétior, felicior, &¢ ociofior, tantam acceffionem addat huic editioni, quantam nos adjecimus fuperioribus , fperem talem fore Senecam, ut minimo cum tedio, maximo cum fruétu legi poflit. AdjeciCc cas mus B F Am
