Page 26 [26]
OCR
1279 PDP Ssh De Bick docent nos in Genef: Dens fecit cælam © terram, apud Hebraos efe vocem pluralis numeri , putantes hoc modo declarari, in tribus Perfonis eandem naturam & operationem. Hæc extra caufam injicere volyi, quod tu pronuntias fimpliciter effe falfum «ğíwua, & prorfus alienum à facris Litteris. ; Nunc ad articulum de confeflione & fatisfaétione, quam ego duntaxat exempli gratia produxi, nec afferens, nec refellens, que de hac difputantur , videlicet cum aliud agam. Et ne ufquam non fis maledicus in Erafmum , qui tuum dogma civilius tratavit , te nullo modo lefit, impingis , quod metuens tyrannidem Pontificis non aufim damnare confeffionem. Non adeo metuo Pontificem, ut fi mihi conftaret effe damnandam confeflionem non aufm inter eruditos proferre meam fententiam, & anxiis amicis hoc in aurem inftillare , denique dare operam, ut citra gravem tumultum, auctoritate Principum tollatur. Nunc ipfe fervo , nec aliud doceo quam facio, non tantum ob id, quia præcepit Romanus Pontifex, fed multo magis quod recepit populus Chriftianus. Ut enim non omnes conftitutiones approbo, ita procul abfum ab illorum fententia, qui putant omnes humanas conftitutiones aut confuetudines eſſe rejiciendas , fucceffuris aliis , fortafle durioribus his, de quibus vulgus nunc queritur. Quanquam video & inter ipfos, qui confeffionem afferunr; cordatiores, mon audere pronuntiare an fit inftituta è Chriffo, an fumta ex divinis Litteris, an ex gencrali Ecclefix conftitutione profcéta. An hoc eft per fummas ariftas ingredi , non pronuntiare de his, de quibus nondum clara voce pronuntiavit Ecclefia > Nec hic accufo vel te, vel tuos, fed. meum ipfius animum qualis fit profiteor. Quare vide, Lutheve, nifi te prorfus exoculavit odium Erafmz, quam fine caufa tibi dida ſint illa tam virulenta. Zrague, inquis, fepofitis interim Deo & confcientia, quid enim ad Erafmum , gaid ille in his rebus velit, & quid huic expediat, in larvam externam ruis, & vulgus accufas, &c. Hujufmodi convitia fi funderes aliquando in re atroci, jam evicta, poffet appellari vehementia : nunc cum tu nufquam non crepes ejufmodi, nec ullum facias finem , cum nihil fit dignum ullo convitio, nec probaris quod afflumis, nemo, Zsthere, non perfpicit iftam tam impotentem maledicentiam tuam animi tui morbum effe, quem ego malo contemnere, quam imitari. Poft hxc aggrederis meam fententiam , fane perquam feftiviter ridens, & irridens meam fimilitudinem, quo fchemate videri yoloabundare copiofius quidem orator, fed nihil intelligens eorum qua loquor. His convitiis fic afluevi, ut propemodum etiam deleéter, nifi quod verear ne animus ifte tuus tam ferox, mundum maximis involvat malis. Nam Zrafmi levifſima fit jactura, modo regnet Evangelium. Sententia hæc erat: Ur fant morbi quidam qui minore malo tolerantur quam tolluntur , ita quadam irrepferunt in poplum Chriftianum, qua farias eft ferre, qaam ut dum cum non agam, quoniam nec tutum eft, nec admodum ‘ad caufam pertinet. Tantum illud ex te fcire cupio: Finge in Principibus multum fuiffe tyrannidis erga rufticos, quod mihi non conftat, utrum conducibilius erat rufticis, ferre Dominos iniquiores , an hos experiri tumultus? in quibus tot millia perierunt, & adeo calamitas depulfa non eft , ut jugum conduplicatum fit , afperiufque redditum. Hæc verba mea non tam accufant tuos, quam me excufant , cui fre‘quenter impingitur, quod non acriter ftringam calamum in vitia Pontificum & Epifcoporum. Er tamen hæc ad te quoque pertinent, quandoquidem ad te rapis. Sit enim ifta caufa tanti momenti, quanti vis effe, tamen importuna tua maledicentia nulli omnino mortalium parcens, facit ut non folum nihil proficias, verum etiam conduplices & exacerbes tyrannidem , A B @ D E F quam exftinétum tendis, & cos provchas, quos cupis 1280 oppreffos. E(t aliqua ratio tollendi malum, quod'inveteratum longe lateque radices egit. Exaggera hic caufam tuam quantumlibet, quo melior eft, hoc tu magis accufandus, qui tam malum agas Medicum. Neque cuiquam pugna eft cum verbo Dei, quod toties intonas, fed cum tuis interpretationibus. Jam & ‘illud vide, num iftis rationibus Apoftoli do&rinam Euangelicam invexerint in mundum, quibus ru refti= tuis, ficut ais.. Nunc-ubi calumniantur immerentes, num fcurrilibus di&is debacchantur in quemliber? Num quem fufpendunt nafo > num ftrophis, calumniis, ac minis agunt Euangelii negotium ? Num utuntur tanta linguæ petulantia? Poteram hîc alia multa commemorare, que premo, tua prudentia fortafle diyinat quid fentiam. Si tu fcis hos tumultus divinitus ortos, ego Inefcio , nec futurus fum illorum vel auétor vel adjutor , non defino tamen orare Chriftam , ut undecunque ortos, & quomodocunque progreflos , omnipotens artifex vertat in gloriam fuam & Ecclefiæ falutem. Vehementer offendit te hæc mea fententia, cer veram dicere, fed non expedit apnd quoslibet, nec quovis tempore nec quovis modo. Ert inepte cito Paulum : Omnia mihi licent ſed non omnia expediunt, quod Paulus illic non agat de prædicanda veritate, quam vult apud quofvis, quovis tempore , quovis loco, quovis modo predicari: fed de vitando fcandalo infirmorum. Efto, ut dicis, fed hæc fententia latius patet fuapte natura. Siquidem caritas, quæ Panlo fuadebat ut abftineret ab alioqui licitis, eadem fuadebat, ut doétrinam Euangelicam ad utilitatem hominum difpenfaret. Jam illud mihi vide quanto minus ad rem faciant que tu refers: predica verbum, infta, opportuñe, importane. Et, mo~ do verbum Dei annuncietur : Rurfus, verbum Dei non eft alligatum. Er, Ite predicate Euangelinm omni creatara, Nam in his verbis opportune importune tropus eft, qui non indicat verbum efle prædicandum ubi non oportet, fed inftantiam Euangelii prædicandi commendat: quanquam adjicere debueras quod illic additur, argue, obfecra cum omni lenitate & dottrina, lenitatem enim in te requirunt ctiam tui. Cæterum fcribens Philippenfibus ,non laudat eos qui infincere prædicabant Euangelium, fed gaudebat illorum infinceram operam , tamen cedere in Euangelii profeétum. Ad hæc Panim alligatus, tamen gaudet verbum Dei non eſſe alligatum, fed in dies latius fpargi. Obfecro te, an Paslus docuit eadem apud omnes que tu doces? An cum admoneo doctrinam efe temperandam ad utilitatem auditorum, alligo verbum Dei? Nam hoc impingis, & interim affumis , quicquid doces efle verbum Dei: ut nihil jam fuperfit, nifi ut fias Chréffus, denuo prædicans Euangelium. Atqui quemadmodum nobis non conftat quo fpiritu ducaris, ita nobis nondum perfuafum eft quicquid doces effe verbum Dei. Quid alii fapiant nefcio, ego certe profiteor me elle de corum numero, qui mallent mori decies, quam femel impedire curfum verbi divini. Neque nos tamen de co lo= quebamur , fed de queeftionibus que nunc Orbem concutiunt. Et tamen Apoſtoli primum juffi ſunt prædicare regnum Dei, celantes Jeſum efe Chriſtum. Et Petrus initio pradicationis Fefum virum appellat, tacens de divina natura. Nec aliud Paulus facit apud Athenienfes. Idem habet lac quo fovet imbecilles D habet folidum cibum quo vegetat fortes, & habet fapientiam, quam non apud quoslibet, nec in propatulo, fed apud perfeétos in occulto profert , quem locum tu non rete citas, fapientiam in myſterio abſcondiram, cum fit apud. Græcos , loguitur in occulto fapientiam que efè recondita. Quin & ipfi Apoftoli jufu Domini excutiunt pulyerem pedum in eos qui rejiciunt fermonem Euangelicum, & in AGis imponunt Gentibus, ut abftineant ab Idolothytis, fuffocato, fanguine & f{cortatione ,nec ftatim docent Legem prorfus abro~ gandam. Poftremo funt rudimenta Philofophiæ Chridiane, qua traduntur catechumenis, donec proficiant ad
