Page 19 [19]
OCR
1265 HYPERASPISTAE dum & Eſaias. Verùm inter ſeſe reſpondent imago & res exprefla. Ert Pazles antequam ad hæc verba veniret, tractaverat ex facris Litteris difficillimam quæftionem de Sfacob diletto, & Efa# odio habito, defigulo & luto fictili. Quare non tam inepte mihi tratata ſunt hæc loca, quam tu videri vis. Sed quæ adducis teftimonia, nihil faciunt ad fenfum meum, qui tamen non videtur fugifle te , cum hunc in modum feribis: St logueris de Sophiftarum quaftionibus circa has res agitatis, quid tibi fecit innocentifima Scriptura, &c. Sciebas igitur menon de Scriptura, fed de quexftionibus hine exfiftentibus loqui. Proinde quorfum attinebat tot verba incaffum fundere? Quanquam non omnes quæftiones fophifticæ ſunt; ſunt & utiles & neceflariæ, modo {obriæ fint, & quoad fas eft progrediantur: & tamen in hisfunt quædam, quæ nec a quibuslibet traétanda funt, nec apud quoslibet. Rurfus illa diftinétio de obfcuritate interna & externa, ad nihil conducit nifi ut elabaris , noſque tua loquentia delaffes. Nec in hoc dico in Scripturis effe difficulratem aliquot locis, ut homines ab ejus le&ione deterrcam, fed ut exhorter potius ad acre ftudium’, & adecernendi temeritate dehorter parum exercitatos. Verum hxc alias fortaflis incident. Veniam ad formulam Chriftiane mentis, quam tu pronuntias plus quam Ethnicam & Judaicam , quam tamen, ut dictum eft, prefcripfimus non tui fimilibus, fed idiotis, qui nihil aliud funt quam Chriftiani. Sed præftat ipfam formam hîc referre, quo magis perfpicuum fit leétori quod agimus: Ego meo, inquam, judicio, quod ad liberum arbitrium attinet qua didicimus è facris Litteris, fi in via pietatis fumas, nt alacriter profictamus ad meliora ,relittorum obliti 5 fi peccatis involuti, ut totis viribus enitamur, adcamus remedium panitentia, ac Domini mifericordiam modis omnibus ambiamus, fine qua nec voluntas. bumana eff effican, nec conatuss & J quid mali eft, nobis impuremus 3 fi quid boni, totum adjcribamus divine benignitati, cui debemys & hac ipſum quod fumus. Caterum quicquid nobis accidit in hac vita, five leinm five triſte, ad noſtra faletem ab illo credamus immitti, nec nllam poſſe fieri nobis injuriam a Deo natura jufto , etiamfe qua nobis videntur accidere indignis : nemini defperandam efe veniam a Deo, natura clementiffimo. Hsc, inquam , tenere meo judicio fatis erat ad Chriftianam pietatem , nec erat irreligioſa curioſitate irrumpendum ad illa retraſa „ne dicam [epervacanea, an Deus contingenter praſciat alizuid , Xc. Primum, ut fepe jam dictum eft, hæc forma datur idiotis Chriftianis, quibus fatis eft ut pro viribus proficiant, feque totos voluntati divine commendent, nec ab his, opinor, requires, ut fefe torqueant queeftionibus, ne inter Theologos quidem fatis explicatis, de futuris contingentibus, de præfcientia & prædeftinatione Dei: & affingis me hic depofito Sceptico, afleverare, cum bis adjiciam, meo quidem judicio. Verum iftiufmodi permulta tibi permittis, & ego, ne nimium hic operæ fumam , ad multa connivebo. Nungquam enim difluafi, ne cum inciderit oportunitas, populus quoque audiat, efie liberumarbitrium , ſed incfficax abfque Dei gratia : yerùm illa quæ nunc doces populum , nullum effe lib. arb. omnia niciofe dicuntur apud imperitam multitudinem , nec mihi videtur confultum , ut ctiam qui afferunt lib. arb. cæteras hujus quæftionis difficultates traftent apud popuJum. Quot {unt puriffimi Chriftianifmi virgines, qua fefe totas divina voluntati confecrarunt, nectamen intelligunt quomodo præfciat Deus, & an aliquid pie ee quod nolit, & quomodo cadem velit & non velit: quomodo præfciat contingentia quæ pendent és na voluntate. Corpus noftrum non intelligit quomodo vim fuam in ipfo exferat anima, fatis eft, quod animo fe prabet morigerum : ita non eft neceffe ns {ciat , quibus modis in ipfa operetur gratia , PUMEIC -quod fe gratia prabet obfequentem. ‘Tu vero pos nihil ee religiolum, fi haec è Religione Chrittiana feDWAR BES: Lib. L 1266 A|moveantur , an noftra voluntas agat aliquid cum operante gratia, an Deus præfciat aliqua contingenter : fed bæc occurrent fuis locis. Nondum enim difputamus, fed tuas calumnias, quibus liber tuus undique fcater, refellimus: quarum hac una non multum habet frontis, quantum mentis nefcio. Formam hanc damnas ut Erhnicam ac Judaicam, quod ne jota quidem fecerim mentionem Chrifts: quafi doceam, effe pietatem Chriftianam fine Chrifto, tantum fi Deus natura clementifimus totis viribus colatur: guanguam hac verba, Tantum fi Deus, &c. de tuo affinxifti, ne nonhaberetaliquem fucum tua calumnia. Hic iteram appello tuam confcientiam , Lethere : non te puder tales nænias miferis B | chartis illinere? Tu huc torques mea verba, quali formam totius Chriftianifmi prefcripferim omnibus. Imo preefcripfi quod fatis eflet fimplicibus adverfus contentiofas difficultates , & propemodum inexplicabiles, que tractantar circa materiam liberi arbitrii. Cedo mihi, ubi nominatur Deus, utique Chriftianorum, an illic abeft Chriftus? Nifi Chriftum non habes pro Deo; & ubi Chriftianus nominatur, an ibidem non intelligitur Chriffus? In cujus libris freguentius inculcatur nomen Jefu Chrifti, quam in meis? Er poft tam evidentem calumniam, de nihilo fufcitatam, infers hæc tragica: Quid hic dicam, Erafme? Toras Lucianum fpiras, & inhalas mihi grandem Epicuri crapalam. Nunquam tibi deeft quod dicas, fed puto cordate leétori non effe obfcurum, quid hic de te cogitem. Jam illud mihi vide quam ubi non conftes, homo adamantinus: cui Era[mus elt Proteus. Id accidere foler, quoties quis non ex animo loquitur. Admoneo ut Chriftianus fe totum mancipet voluntat divine & totus {piro Lucranem y & inhalo crapulam Epicøri. An hoc eft negantis effe ullum Deum? Num hoc eft fpirare Lucianum, qui af: dictus eft , quod in libris fuis derideat omnes Gentium Deos, hactenus pii vocabulo dignus, fi verum Deum agnoviffer? An hoc eft inhalare crapulam Epi curt £ Quomodo quis committet fetotum Deo, quem aut credat non cfe, aut fi eft, non tangi cura rerum humanarum. Rurfum qui credit omnia tum læta tum triftia piis immitti à propitio Deo ad falutem noftram, an is exiftimatres hominum non effe curæ Deo? Etiam arque ctiam vide, Lørhere, quo te rapit impetus animi tui, cui nimium obfegueris, contra quam decorum et perfone, quam ipfe tibi impofuifti. Et tamen quafi Jam argumentis irrefutabilibus eviceris quod intendis, adornas gloriofum , prolixum ac magnificum triumphum, quem agis aliquot capitibus. 2 Hæc verba, Luthere , tous viribus enitamur, adeamus remedium ponitentia ac Domini mifericordiamomnibas modis ambiamas, fine qua nec voluntas bumana efJicax, Sc. non miror tibi videri fine Chriſto , fine fpinitu diéta, & quavis glacie frigidiora, cum difentant à cuis dogmatibus, à quibus quicquid difcrepat, impium eft tuo fane judicio, & hecip{a tamen videntur tibi non ex animo dicta, fed metu Pontificum ac tyrannorum extorta,ne prorfus viderer d4eG. Dic mihi ,#aedioyvwse, eft-ne ullus locus in rot meis lucubrationibus qui aliter loquitur de libero arbitrio quam hic loquor, juxta definitionem Ecclefia, & Orthodoxorum fententiam? Aut audivit me quifquam approbantem tuam de libero arbitrio fententiam? Qua igitur fronte fingis metu Principum nunc demum hæc verba à me extorta? Malucram tecum in arena gladiatoria non committi, vel quia previdebam me nihil profecturum, nifi ut equum in campum, quod ajunt, provocarem, ‘vel quia malueram aliis vacare ftudiis. Proinde fi me dicis adverfus animi fententiam prodiffe in arenam, non aberras 4 vero. Sin exiftimas me tecum fentire, cum aliud apud me celem, aut erras tota via , aut impudentiffime confingis hoc , ut alia multa. detrectans accefli ad confliétum, fed in ipo conflictu nihil aliud defendi, quam & fenfi femper & hodie fentio: id quod teltificatus fum & in mea Diatriba. Et tu jam olim in me ftomachabaris: (id arguunt littera Tom, IX. L111 tae D E F 12:
