Page 23 [23]
OCR
mir ONERI ASTI FR UN ADI A 18 hendas aut redarguas ex iis qua dita ſunt? Quid habes quo doceas. hane preedictionem effe mendacem ? An modis ipfe contendas in averfum? Quot enim bella adverfus Ecclefiam concitata funt, quot exercitus inftru@&i, quot arma mota, quod non affliétionum & vindiche genus excogitatum, fartagines, catapult, lebetes, fornaces, lacus & pracipitia ,, beftiarum dentes, maria & profcriptiones , aliaque innumera tormentorum genera, neque dictis memoranda, negue factis toleranda. Atque hæc non tantum ab extraneis, verum etiam a noftris domefticis. Nam civile quoddam belpernitiofius. Neque enim cives modo cum civibus, verum etiam cognati cum cognatis , domeſtici cum domeſticis, amici cum amicis conflictabantur: nihil tamen horum diffolvit Ecclefiam, ac ne inferiorem quidem reddidit. Atque id fane mirum & incredibile, quod heee in ipfis ftatim primordiis mota funt. Nam x Cor.9. Pfal.s8. egerat , & per omnes mundi partes plantatum effet Euangelium , haud perinde fuiffet admirandum non fuifle fubverfam Ecclefiam. Cæterum , quum in ipfo doćtrinæ exordio nuper jacto fidei femine, teneris etiamnum auditorum mentibus, tot procellæ bellorum irrupetint, rés noftras non folum nulla ex parte fuiffe diminutas, verum etiam multam acceffionem adjunétam autem dicerc poffit , quod nunc Ecclefia ob pacem a Regibus præbitam conftabilita fit, quum effet minor, quum videretur imbecillior, tunc illam oppugnari permifit, uti cognofcas etiam quod nunc in tuto eft, non acceptum efle ferendum paci quam præftant Reges, fed a potentia Dei proficifci. Id quo magis cognofcas eſſe verum , reputa tecum, quam multi conati fint apud Greecos opiniones novas, ac peregrinas vivendi rationes inducere, veluti Zenon , Plato, Socrates, Diagoras, Pythagoras ; aliique innumeri : attamen adeo non vicerunt, ut plerifque ne de nomine quidem fint noti. Chriſtus autem non modo præſcripfit vitæ formam, verum ctiam hanc per totum terrarum Orbem plantavit. Quam multa fertur Apollonius ille Tyaneus tecific, verum uti fcires illa omnia effe confiéta, vana, nihil habentia veri, exftinéca funt & finem acceperunt. Jam, ne quis arbitretur contumeliam effe Chrifti, quod de illo verba facientes, Pythagora , Platonis , Zenonis, & Tyanei meminerimus : non enim id facimus ex animi noftri fententia , fed ad Fudeorum infirmitatem nos ipfos demittentes, qui credunt nihil aliud cum effe quam hominem. Ttidem & a Paulo factum eft. Is enim ingreflus Athenarum urbem, non ex Prophetis nec cx Euangelio cum illis difleruit, fed'ab ara coepit exhortationem. Non quod aram illam ad faciendam fidem plus habere momenti crederet quam Euangelia, neque quod litterasillic infcriptas potiores duceret Prophetis : fed quoniam cum gentibus difputabat , que nulli nofirorum Voluminum credant ,a propriis ipforum dogmatibus ipfos agereffus eft. Hinc eft quod ait : Few fum Fudai Fudams, his qui fine lege erant tanquam efem fine lege,guwn fine lege non efem Deo, fed eſſem in lege Chrifi ut lucrifaciam eos qui fine lege fant. Tridem &Veteris 'Teftamenti Scriptura facit de Deo Judæis loquens. Sic enim ait : Qui ſimilis tui in Diis, Domine? Quid ais Proheta ? Itane comparatio eft ulla Dei yeri ac Deorum falforam? Non, inquit, hoc ut comparationem inducam locutus fum,verum quoniam ad Fudaos mili erat fermo, qui magnificam de Dæmonibus habent opinionem,ad illorum imbecillitatem memet accommodans , hoc docendi genere fum ufus. Quoniam igitur nobis quoque difputatio eft adverfus Fudzos, qui Chriftum exiftimant fimplicem fuifle hominem , & hominem quempiam legis preevaricatorem, propterea ab bis qua apud gentes in admiratione funt,induxi comparationem. Quod fi vultis me & eorum qui apud ipfos Fudeos eadein conati funt vel adverfus Difcipulos, vel adverfusPrincipes aut Praefeétos, fed protinus exftinctifunt , fare. Hoc igitur modo Gamaliel illis obturavit os. (Quum enim videret illos infanientes, cupidofque ef fundendi fanguinis difcipulorum, ftudens eosab impoten= iti vefania cohibere, juflis ‘paulifper fecedere Apoftolis; fic ad illos verba fecit : Profpicite vobis quid de bis hoz [minibus fitis fas i, Ante hos enim dies exortus ef Thendas, dicens fe efe aliquem, C fecnti funt illum viri qua dringenti, & ille periit, @ omnes quotquot ei paruerunt diſperſi ſunt. Et poſt illum exortus eft GudasGalilaus, qui concitavit turbam magnam , © mortuus ct, difcipulique illius perierunt. Er nunc dico vobis, profpicite vobis, quoniam fi fastum hoc fuerit ex hominibus, difolvetur. Simex Deo oft, nonpoteftisillud difolvere, ne forte comperiamini & adverfus Deum pugnare. Unde igitur manifeftum eft, fore ut quicquid ex hominibus fit diffolvatur? Experimentum, inquit, cepiftis a Juda & Theuda. Itague & hic qui ab iftis preedicatur, fitalis eft qualesfueruntilli, nec divina potentia peragit omnia, exfpectate paulifper, & ipfe rerum eventus vobis faciet fidem, & ex ipfo fine certum cognofcetis, utrum hic fit impoftor, Ut dicitis, aclegistran{greffor, an Deusuniverfa temperans, ineffabilique potentia res mortalium difpenfans moderan{que. Quod dico faétum eft. Ex{pectarunt,& ex ipfis factis declarata cft divina & inexpugnabilis potentia. Atque hoc inventum quod ad decipiendos plurimos jadhibitum erat, retortum eft in caput Diaboli. Nam quum videret illum adveniffe ; volens illius obfeurare adventum, fubmifit deceptores aliquot, quo videlicet & ille unufquifpiam ex corum numero putaretur. Quodque de cruce fecit, procurans ut duo latrones cum illo crucifigerentur ; idem fecit de illiusadventu, ftudens veritatem admixto mendacio obfeurare: verumnecillic prevaluit, nec hic, quin magis hoc ipfum poten: tiam Chrifti declaravit. Alioqui dic mihi, quid eft in catifa, ut quum tres fuerint crucifixieodemloco, eodem tempore, fub ii{dem judicibus, illi fileantur, hic folus adoretur. Rurfus quam ob rem tandem , quum plures novam vivendi rationem induxerint, ac difcipulos habuerint, illorum ne nomen quidem hodie notum fit, hic per omnes mundi plagas colatur ? Res enim potiffimum elucefcunt ex collatione. Confer ifta mihi ; 0 Fudae, ac difce veritatis excellentiam. Quis impoftor tot Ecclefias toto terrarum Orbe paravit? Quisab extremis ad extrema mundi cultum fuum protalit? Quis omnes fubjectos habuit, idque quum effent innumera obftacula? Nemo, fane. An non igitur perfpicuum eft Chriftum non elle impoftorem, fed SofpitaSn fed Beneficum, fed Curatorem, fed Principem vite noftre ? Proinde ad id quod erat propofitum redibo , fi prius unam adhuc prædiétionemaddidero. Mozvers, inquit, ut mitterem pacem fuper terram; fed gladium, non declarans quid ipfe cuperet, fed rerum eventum prædicens. Veni enim , inquit féparare hominem, excitare filium aduerfus patrem ſuum , & nurum aduerfus focrum fuam y © filiam adverfus matrem fuam. Unde hæc prædixit , finihilaliuderat qaamhomo, Sunufquifpiam e vulgo? Quod autem dicit, hunc habet fenfum. Quoniam eveniet, utin eadem domo unus fit fidelis, alter infidelis, deinde pater velit filium fuum pertrahere ad impietatem, hoc iplum prædicens ait: Adeo vincet Euangelii poteftas, ut filii quoque contemnant patres fuos, & filiæ matres, & parentes liberos. Non folum autem prius habebunt familiares comtemnere , verum etiam fuam animam exponere, cunctaque fùftinereac perpeti, ne pietatem ab fe repellant, aut quicquam deferant corum que noftree conducunt predicationi. Unde hac ille tum fcire, tum efficere potuit, fi fuit homo unufquifpiam e vulgo? Undeilli venitinmentem hac cogitare, quod ipſe filiis effet magisreverendus futurus quam patres, quod parentibus dulcior quam liberi , quod uxoribus defiderabilior quam mariti, idque non una indomo, neque duabus, neque tribus, neque decem, neque viginti, neque centum, fed ubique per Orbem terrarum, in urbibus omnibus & regionibus; in terra pariteratquein mari, &in parte mundihabitaTom. VITI. B ta
