Page 40 [40]
OCR
Dees OP RA Sil ROO LY RO DAM I antloritatem. Eguidem hand nefcicbam , has minitias & cen [pinas longe plas habere fudoris quam glorie , neque mala tam gratia ex hoc genere laboris (olere redive ad anttorem , tum lettori magis uſiti efè quam voluptare Verano fi nos tane tam tedîi publica utilitatis refpetta devoravimas , par ef nimirnm , ut lector items, vel fuae wtilitatis co afa, nonnihil moleftia decoquat, & eum Annum , quen nos juvandis aliis praftitimus a ipfe prafter fibi (nogue commodo. Sunt bec, quatraila= mus, minutiffima , fateor, fed ejus generis, ut minore propemodum negotio magna illa tračtari pornerint, gue Uublimes T heologi magno fapercilio, buccis typho erepantibus , folent caregywoicav. Ad hac, ejufmodi , ut ob has minntifjimas minutias , © illa maxima fuerint aliguoties excutienda. Minima ſunt , verum ob hec minima , videmus maximos etiam Theologos nonnnnguam & labi infigniter & ballucinari. Quemadmodum & locis aliquot indicavimus, non ati qremquam infettemun, (qui morbus ab Opere Chriſtiano , im0 à tota vita Chriftiana quam longifjime debet abeſſe ) fed nt paucis exemplis citratajufquam contumeliam adduttis noftram fidem lettori probemus , ne quishas cen nugascontemnat , quandoquidem re Vera jux= ta Flacci diltum, he nuge feria ducunt. Cer sn ciborum apparatu tam moreli famus , in cultu minimis etiam offendimur , inre pecuniaria nihil efè tam minutum , cujus non habeatur ratio, in folis Literis divinis difplicet hac diligentia , placet negletius? Utne dicam interim eam efe rer majeftatem , ut nulla pars tam humilis effe popit , qua fit homini pio faffi-" dienda , imo que non reverenter ac religiofe trattanda. Humi reptat, inquinnt , in verbalis ac [ÿllabis difcruciatur. Cur the lum ejus verbum contemnendum ducimus., quem verbs titulo colimus & adoramus ? Prafertim cum ipſe ne minntifjimum guidem Iota, aut apiculum in vanum abiturum teftatus fit. Infima pars eft , quam vocant literam , fed huic cen fundamento myfricus innititur fenfits. Radera funt , fed his ruderibus admirandi illins adificii moles angufta fuleitur. Divus Hieronyms cximios aliguot Gracie Scriptores taxat , quod hifforico contemto (enfit , fo arbitratu maluerint in allegoriis ludere z ſegue ipſum deplorat , quod calidus adbucjuventa, Prophetam Abdiam allegorice fuiſſet interpretatus , cujus nefciret hifto = ri Ut in viliſſima concha pretiofam latet margaritum, ut fub frivola filiguanobiletegitur granum , ut [ub arida minutaque la , tam miranda feminisvis latet: ita in verbis, nt apparet plebejis , infÿllabis, in ipfis denique literarum apiculis, ihe gentia divina Sapientie myſt ria condita fant. Qui mirater, cur Spiritus ule divinus fias opes his inwolucris tegere volzerit y idem miretur , cir aterna Sapientia panperis, humilis & contemts , damnatigue hominis perfonam aſſumſerit. Ot hec minnta (tiret divns Hieronymas, nec judeum > eumaue notiurnum , ad{pernatusef? dottorem, nec alum git laborem. Ob has mminutias s Anguftinas, jam Epifcopus, jam fenex ad puero (ibi faftiditas Gracas literas reverfis eſt. Ob has Origenes, jam canus © fenex cer repuerafcens ad Hebraa lingue defcendit elementa , Catonem etiam illum Romanum fuperans. Ad has minutias libenter alludit Ambrofius, refiftit Hilarius. Has paffim excutit , in hispia curiofitate philofophatur , ille non ore tantum aureus Chryfoftomus. Et Cyrillus hunc fecutus , grande myſterium ex articulo Graco , td eft , unica literula 0, depromit, bine vélat inevitabile telam mutuatur , quod torquent in haretitos. Ut ne dicam interim , quod dum hac ex profe(fo curamus, illa tamen aliquoties obiter aperiuntur : etenim quemadmodum qui ſententias enarrant , coguntur aliquoties verborum explicare 7 , ita nos dum in verbis explicandis verfame m GO fententiar m vim 1 . Denigue hac gravioribus orfis © captis jam olim in Paulum commentariis preparamus. In quibus fortafis apparebit uirum judicio, an cafa ad has minztias deftenderim. Sed age , fingat me qui volet, nihil alind praftare potuiffe, G vel ob ingenii tarditatem , Ġ' frigidum circhm praecordia fanguinem , vel ob erudition 7 m3 banc (emfife provinciam , tamen Chriftiani pectoris efè , qualecangue oficium boni confulere , quod pia fe reftatur. Chriſtus con jetium in gaxopbylacium a panpersila quadrantem laudavit , rem per fe vilifimam animo eftimans oferentis. In re vebementer preclara , vel extrema funttio ſplendida eſt. In regiis, & qui verrant, & qui coguant, habentur honefti. Ceterum in domo Dei, que tandem funtiio faftidienda videri poteft? Nos radera comportavimus , fed ad Guram templi Dei. Alit locupletiores , ebur, anrum, marmor, & gemmas addituri ſunt. Nos viam , ante falebris ac lamis moleftam , induftria noftra conflravimus , [ed in qua deinde magni Theologi commodius effedis ac mannis vettentur. Nos circi folum aquavi= mas, in quo jam incffenfins praclaras illas Jna fapientia pompas edant. Nos novalem antehac fpinis ac lappis incommodum farcelo repurgavimus , quo facilius ill; felicem exerceant fegerem. INos campum apernimus , amoliti que obftabant , in que gus volent pofihac arcanas cxplicare Literas , vel colludant liberius , vel congredtantur expeditius. Quibus vetas illa Theologia magis arridet , ii magnam babent adminiculum , quo nituntur cluêtandi. Rurfus qai juxta parabolam Egangelicam dicit , verns vinam melins efi, & hajus recentioris Theologie ſtudio veterem negligit , habet is quoque quo fua, gue AI 3 certius ac fidelius traëlet. Er ut “rhil bine accedat commoditatis, nihil certe perditurus off de {uo , fi hac accefferint iis, qui malunt divinas Literas e purisfimnis fontibus, quam ex qualibufeunque rivulis ac lacunis haurive, toties alinnde alio transfulis, ne dicam ungalis {unm & afinorum perturbatis. Ut gratins eff pomum , quod tuis manibus ex ipfa matre decerpferis arbore , nt dalcior aqua, quam ex ipfa vena fubfeatemem hauſeris , ut jucundins vinum, quod ex eo depromfe que primum fuerat conditum : ita diving Litere, nefcio quid habent native fragrantie , nefcio quid {pirant [uum ac genninum, fi eo fermone legantur, gao primam (cripferent ii, qui partim eè ſacro illo ac cœleſti hauſerunt ore partim ejufdem aflati Spiritu nobis tradiderunt, Si Chrifti fermones exftarent Hebraicis aut Syriacis, boceft , iifdem E proditi, quibus ille locutus eft, cui non cordi forct in illis philofophari, & non folum verborum vim ac proprictatem , verum cat oe apices excutere ? Certe quod huic oft proximum habemus , & neglicimas. Si quis oſtentet Chriſti ufig a 0 défis git, procumbimus , adoramus, exofculamur. Atqus ut univerfas illius veffes, G totam materne opie (Up AME roJeras, nihil eft quod Chriftum exprefius, efficacius , abjolutius referat , exprimat , reprafentet quam Ewangelift o, & Apoftolorum litera. Proinde fi cui ant non licet , aut non liber, in bis facris verfari DR ri a obturbet ne invideat meliora conantibus, Ampletlantur ipfi quod amant , habeant , fruantur. Nene vetat. Nos illis hecnon in È mus. Sed erunt è diverfo quibus hac admodum pauca videantur , © malint nihil cum editione vulgata convenire Pra non hoc egimas, ut fermo politior effet, fed ut emendatior ac dilucidior : nec erat bic in ferrpo quod ajant haste noe dus. Qam illnd potins optandum cfi omnibus, ut nibil efgnam ft chuis in facris Literis j quod banc ne poflalet. Ia Exangeliis, quoniam per fe dilecidas ac prope ferset explicans hiftoria tenor fimplici inaffettato ſermone profluit, ne fiers quidem potuit , ut admodum multa vitiare pornerit; vel Interpres , vel librarius. Onanguam hac ipfa, fi quis aA fummam expendat , nimium etiam multa fant, illic nbi nullam oportebat fubeffe firapulan. Caterum in Epiftolis Apoftolicis ob fermonis pariter G fententiaramo vbſcuritatem , plura neceffe juit immutare. Nos interim adnotandi pei iia moderati umus , wt nec Soperftitione molefti , nec indiligentia diminati videremer. Rem autem omnem qram potuimus panColo verbis indicavimus agis quam explicuimus , ne negotio , fuapte natura parum amano, loguacitatis quoque tedium adderemus. Pinm eft Opes, Chriftianum eft Opus. Proinde te quafo, Lettor optime , ut tu quoque vicisfim pias aures & Chriftionem petius ad legendam adferas. Ne quis hac co animo in manus fera , quo fortaslis (emit Noétes Gellianas «ant Angeli Politiani Mitcellanea , videlicet quo nervos ingen, vim cloquentia , & eruditionem retrufam velatad Lydia exigat lapidem, In re facra verfamur, & in ca re, qua fimplicitate puritateque potisfimum efè orbi commendata. In gua ridicul fit humanam eruditionem oſtentare velle, impium humanam jattare an ; gram , A forſan “deft: disfmelare conveniebat, ne quis merito posfit objicere w , è» Qaxf uvgov. Simplici purogue fhadio tradidimus hac Chrifivis antibes 3 quo poffhac in facrofantta hac Philofophia , & plures verfarentar, & labentius , denique ut minore cum negotio , ita majore cum fruta. Chriſtum ipfum, quo tefte & adjutore molimur hac, param DID propitium imprecor nafi ew hifce laboribus adeo nihil venamur emolumenti , a magnam cham certamque rei pecuniaria jatturam ſcientes ac VO s dolio , in
