Page 35 [35]
OCR
MOROSOS QVOSDAM AC INDOCTOS. in Novo neceflarium eft. Et quidem non dubitant de omnibus pronunciare , freti vulgatis codicibus ? Idem multis locis docet leétionis finceritatem ex antiquiore lingua petendam efle: hoc eft, ab ca, in quam primum translatus eft liber. Veluti quum hæretur in Veteri Teſtamento, jubet confuli Græcos codices, {1 quis Hcbrai= ce nefciat: quod in hanc linguam prius verfum fit Vetus Teltamentum, quam in Latinam. Hicronymus laudat ftudium mulierum Germanarum , que Latinum Pfalterium cum Graco contulerint , quum id ab Hebreorum fontibus manarit : & ifti putant abfurdum idem fieri in Novo Teftamento, quod totum, aut pene totum fluxita Graecis? Sed audio quofdam in totum abrogare fidem Gracorum libris, pofteaquam fe femoverunt ab Eccleſia Ro= mana. Atqui cadem de caufa non eft fidendum Hebreorum libris , quod illi ſint infenfiffimi non folum Romano Pontifici, fed Chrifto & Chriftianis omnibus. Et tamen Hieronymus illis fifus eft, id temporis quum maxime fuiflet tempeftivum depravare, fi quid depravare voluifient. y t _Si Grecis in animo fuiflet depravare codices fuos , his potiffimum locis depravaflent , in quibus à nobis diffentiunt, yeluti de proceffione Spiritus, de sequalitate trium Perfonarum , de primatu Romani Pontificis , de ritu confecrandi ac tradendi baptifmum & cuchariftiam , de conjugio Sacerdotum , aut fi quid aliud cf ejufmodi : at in his nobis confentiunt. Nec ullus locus proferri valet , qui hoc nomine fufpectus haber poft. _ Ariftoteles apud nos habet auctoritatem fuam, quum plus fit quam fchifmaticus, videlicer âà Chrifto, aliea niflimus. Averroes habet pondus etiam in Theologorum fcholis, homo blafphemus in Chriftum. Et Græcorum voluminibus nulla erit apud nos fides? quod quidam illorum defciverunt 4 Pontifice Romano: neque enim defecerunt omnes. Et qui defciverunt, & qui non defciverunt, in leétionc confentiunt. Si olim depravati funt Gracorum codices , jam adhue erant orthodoxi. Sin nuper è fchifmate, quî fit ut horum codices cum Veterum libris confentiant? Nifi forte tam impudens crit aliquis, ut dicat univerfos codices & Interpretum commentarios fimul efle vitiatos à fchifmaticis. à Ego magis fufpicor, fi quid mutatum eft in Græcorum libris , id à Latinis exemplaribus fuifle profectum , pofteaquam Romana Ecclefia coepit abforbere Greeciam. Nec tota divulfa eft à nobis Græcia: Rhodus & Creta Chriftum agnofcit, agnofcit Romanum Pontificem : cur horum libris diffidimus ? Ec ab his potiflimum nobis veniunt exemplaria. Rift olim Helvidium Hieronymus, qui fibi ftultiflime perfuaferit , Græcos codices effe corruptos: ac di&um hominis ftultius effe putat, quam ut fit argumentis refellendum. Et tamen jam tum Oriens ferme omnis harefibus fervebat Arianorum & Origeniftarum. Ab iis magis timendum crat exemplaribus, quam à fchifmaticis. . : Damnavit Ecclefia quafdam Græcorum opiniones, codices Græcorum nunquam damnavit. Et cur nos damnamus quod non damnavit Ecclefia? Imo cur non habemus fidem his, quibus fidem haberi voluit Ecclelia ? Sunt qui poft receptam Hieronymi translationem , negant quicquam effe tribuendum vel Hebræis vel Græcis voluminibus. Jamque ceflare quod feribit Auguftinus, Novi Teftamenti veritatem cx Græcis , Veterisex Hebræis efle petendam., Si iidem funt Græcorum libri, cur hodie rejiciantur , quibus olim fuerit auctoritas, & confeu+ tire in plerifque docuimus. Deinde fi quod fcripGt Auguftinus non valebat poft receptam Hicronymi translationem , cur tot feculis pot Auguftinum , eandem regulam in Pontificum decretisrecepit Exccletia? Si dicti pondus aftimamus ab ætate Gratiani , jam erat hæc Hieronymi translatio receptiflima. È Omitto interim quod doéti multis conjecturis colligunt, neque Vetus neque Noyum Teftamentum hodie purum haberi, vel ex verfione, vel exemendatione Hieronymi. Primum Pfalterium , ex Hebræo verfum, nunquam recepit Ecclefia. Ecciefiaften non effe Hieronymianæ verfionis, declarar ipſa Præfatio , quam ſuis precfixit Commentariis. Denique codices , qui feruntur juxta translationem Septuaginta & juxta veritatem Hebraicam, vehementer inter fe difentiunt. Quidam hic nobis tradunt Lesbiam regulam , utid habeatur pro recto, quod vulgo receptifimum eft. Verum, nunguam tam bene fuit atum cum rebus humanis , ut quod optimum cfict à vulgo peteretur. Cere tifima regula cft, linguarum , translationum, expofitorum, exemplariorum inter ipfa collatio , adhibito fobrio judicio , exclufa contentione. Jam quod à quibufdam ftudium hoc noftrum contemnitur ut humile ac puerile , qui circa fyllabas ac voculas laborem , non ita valdc me movet. Ego magnum arbitror quicquid ad rem theologicam pertinet. Et quum non ignorarem quantum reverentiz facris Libris debeatur, mihi confcius fumfi quod in co munere videretur infimum. Bae Sit hoc grammaticum , fit puerile , fit triviale , modo fateantur efle neceffarium. Ut nihil aliud doceam quam reétam leétionem , nimirum turpe eft hoc ipfum nefcire magnos doćtores. Er tamen hoc manifeftius eft quam ut negari poffit, poiteaquam hic lapfus deprehenditur Auguitinus , lapfus Beda , lapfus Thomas , laplus Lyrenfis & Carrenfis : pofteaquam frequenter audimus hos, qui concionantur in templis, ctiam thema, quod proponunt, perperam intellectum adducere. FU Tes y T $ Scrupi funt quamlibet minuti, fed ad hos impingunt frequenter ei zv Ao Gaede. Sijuxta Chryfoftomum & Auguftinum articulus ¢ , hoc eft , minutiflimum elementum , additum aut omiflum , fenfum facit orthodoxum aut hzreticum: fi idem eflicit hypoftigme non fuo pofita loco, quid eftcur hxc ut minuta negligamus que tantum habent momenti? Quoniam alicubi commonftramus ordinem, & anfraîtus hyperbatorum explicamus, vociferantur grammatiflam. Quidam etiam in frequentiflima concione dixit , Docet conffruere : hoc didici ante annos quadraginta. Quafi non Origenes in Scripturarum expofitione , mea fententia vix cuiquam fecundus , quali non Hieronymus frequenter conftruftionem commonftret, ordinem vocans, Et tamenis, qui hac vociferabatur, maxime opus habet qui commonftret conftruétionem. : ; : Sint illi multo doétiores, nihil obito. Non tamenarbitror omnino cum Megarenfibus nullo in numero ponendum cum, qui tot locis docet doétiores quod fcire refercbat, nefcire tum indecorum crat, tum inutile. Auguftinus, quem ifti quoque pro fummo Ecelcfiæ doćtore habent , nonne diftinguit percunctationem ab interrogatione , commonftrat hypoftigmas , digerit cola , commata ac periodos , indicat tropos grammatiftarum ? a i III À Nonne ridentur peréweor, qui fublatis in ccelum oculis fccontemplantur aftra, uttibias impingantin faxum ? Apelles non contemnebat rationem terendi mifcendive colores , nec duétum fimplicium linearum , que in arte, qua precelluit, infima funt. ; Ria Ncc peritus archite&us, circa tectum & colophonem occupatus, negligit in fundamentum comportare rudera. Hæc qui neſcit , architeétus non eft ; qui negligit, opus collapfurum crigit. : : Tom. VI. FEK z Ve
