Pagina 34 [34]
OCR
CAPITA ARGVMENTORVM CONTRA Hieronymo, inquiunt, mandavit Damafus. Mandavit, fed ut amicus , non De eee, Mandaffe legimus, approbafle non legimus. Poltremo extra controverfiam eft > a a os igationem Hieronymi faltem integram, Id quod a me dilucide probatum eft alibi. Et conftat, bancsnartins ne >, Ut maxia me demus fuile Hieronymo caftigatam , quod tamen certiflimis argumentis promtum € refellere, FE Nihil , inquiunt , tentandùm abfque Synodi augtoritate. Quid magis ridiculum dici poſit ? Ur mihi li. ceat admonere , quid vel à feriba videatur corruptum , vel ab Interprete melius reddi potuerit , præfertim ex Veterum lententia , tota Synodus erit convocanda? Quotidie novi {cribuntur commentarii in facras Literas, proponuntur oracula de rebus graviflimis , tot conduntur articuli, nec ulla Synodus requiritur. 1 Quid fi Novum Teftamentum vertiflem carmine , quod fecit Juvencus , aut Paraphrafi dilucidius explicuillem , an ob eam rem putant indicendam fuifle Synodum ? Nunc tantum quod ett in Greecis verto , aliquoties non probans quod apud illos legitur, & noftra præferens, quanquam in Græcis codicibus præter depravata nihil exftat, unde periclitetur Chriftiana doétrina. vi PIRA i ; Quod fi nefasjudicant quicquam ‘exftare diverfum ab hac editione , abolendi eflent Ambrofiani commenta rii, fupprimendus Cyprianus, Hieronymus & Avguftinus, nihil attingendum Grxcorum Interpretum, quos verfos legunt & fchole & Ecclefize Chriftianorum. Atque cadem ratione nefas habebitur 5 Novum ac Vetus Teftamentum edidifle Grace , quod nuper ex Aldi mei prodiit oficina » AC MOXx idem preeftitit Franciſcus Archiepifcopus Toletanus , approbante Romano Pontifice, qui fuppeditavit exemplar in Novo Teftamento, cum quonoftia editio fere confentit in omnibus. — i y pf i Nos Opus hoc dedimus, non unde non liceat diffentire , fed quod ad emendandos pariter & intelligendos facros Libros magnopere conducit. Er ut nos proponimus, ita probat fuo fcripto Leo KE Pontifex vere maximus, hac quoque parte confultum cfe cupiens religioni Chriftiane. Scio hic levis ett Romani Pontificis auctoritas, quam plus quam facrofanétam videri volunt, quoties illius diplomatis datur jus abfolvendi invitis patoribus , aut alia functio , unde meffis ett aliqua non peenitenda , aut jus occupandi plura facerdotia. Veyum, hic potius valere oportuit, quod in illis emitur nonnunquam & extorquetur Pontificis indulgentia., Hic' gratuito favor impenfus eft, nec tam homini quam rei. a A x Tot mendas fuftulimus, tot loca male reddita explieuimus , tot prodigiofos folcecifmos amovimus, tot nodos , in quibus haferunt & Veteres, extricavimus : tor infignes lapfus Audtorum indicavimus , tot amphibologias refecuimus , tot hyperbata digeffimus : ut finiam , tot fenfus antehac obfcuros ac nubilos illuftravi. mus , tantam utilitatem gratis detulmus, & vociferantur quidam adverfus benemerentem. Si vel levis error occurrit , concitant, ut dici folet, Tyria maria: pro bene geltis, nulla eft gratia. ea Jam non me clam eft, hoc male habet quofdam , quod a magm nominis Scriptoribus diflentiam. Qui favent Auguftino, fremunt, me non per omnia cum illo fentire. Qui Thome addiéti funt, dolent illum attingi. Francifcani nollent refelli Lyranum, aut Scotum. Atque fi hanc accipimus legem , à nemine prorfus licebit diflentire, quum ipfi tamen inter fe diflentiant. In hoc Opere , veritatis major quam auctoritatis erat habenda ratio. i Non eft contumeliofum à quamliber probatis Auctoribus diffentire , fi rationibus adduétis id facias. Hoc interet: funt à quibus pareft reverenter dillentire, velutab Hieronymo, ab Ambrofio , ab Auguftino : fune quibus hoc reverentie non deberur, Thome fortafle debetur, Lyrenfi aut Carrenfi non debetur, neque do&rine neque fanftimonie nomine. Et referebat, hos aliquot locis taxari, quod viderem folos mira fiducia, fed nullo judicio paflim lcgi. Sed cavillor in hos fortaffis uno aut altero loco. Primum ipfis imputetur qui tam ridicula fcripferint , non mihi. Deinde fi ftomachantur, quod hosaliquotiesattingo , cur non magisagnofcunt civiliratem meam, quum ad tam multa conniveo ? quæ néquaquam prætériturus cram, fi animi caufa taxaffem illos. Quod aliquoties attigi, coegit ftudiorum utilitas: quod rarius id facio, datum eft Chriſtianæ modeſtiæ. 4 Quanquam & hoc libuiffer diffimulare , fi per iftos licuiffet, qui vociferabantur hunc laborem prorfusinfrugiferum fore, utpote pucrilem & grammaticum. Nunc ut puerilis omnino contemni non poteft, qui commonftrat in quibus fummi doétores lapfi funt. Verum, hoc ipfum , ni fallor , offendit plerofque, quodadmonentur quafi haCtenus aliquid ignorarint in his literis, quarum fcicntiam profitentur : & pudet quæ imberbes didicere , fenes perdenda fateri. Primum nimium arrogans fit, qui profiteatur fe nihil nelcire : deinde taciti hac quoque difcant, & definent ignorare. Hac via probrum hoc optime effugerint. Nunc iftiufmodi vociferationibus magis etiam traducunt fuam infcitiam. Quod fi uſque adeo invifa eſt novitas , ut ferri non poflit, fuit & hee editio, qua nuncutimur, olim nova. Et {tultifimum eft , rerum aftimationem ab annis fumere. Hac aftimatione res praclara fuerit cbrictas , que eft vetuftiflima, & ex prifcis uſque feculis in hance ztatem deducta. Qain rem ipfam potius quam annales expendimus ? ` Si novitas offendit , nos vetera inftauramus, & nàvitatem excludimus. Nam pofterior eft editione depravatio. Si quifunt, qui non pofunt mutare falivam, quam à pueris imbiberunt, manet iftis fua vetus editio , fi volunt, tum dilucidior, tum emendatior : fi nolunt, cadem & fui fimilis. Si glandes iftorum palatum obftinate deleétant, faltem ne invideant iis, qui tritico vélci malunt. o Utrum, queefo, fas eft , poft Veteres aliquid inguirere, an non? Si fas non eft, curaufi ſunt Alexander ac Thomas, & poft hosalii complures , totam Thcologiæ faciem immutare ? Si fas, cur noftris obftrepunt ftudiis, prafertim quum & nullius judicio præfcribant, & Veterum auctoritate nitantur? Etenim fi fas eft inducere nova, multo magis faseft revocare vetera. i Si nihilaliud quam codices noftros emendaflem ex Græcisexemplaribus, comprobanda erat induftria, qui id conatus eflem quod Auguftinus nonin uno loco fierijubet. Nunc non hoc contentus, ex orthodoxorum commientariis rem peto. Ur donemus, nihil effe mendi in libris noftris, tamen multis de caufis oportebat ad fontes confugere , ob amphibologias, ob quedamobfcure addita, ob tropos & emphafim Græcanicæ phrafeos , quæ fæpenumero reddi non potéft, ob sratiam idiomatis, qua invertendo non refpondet. . Ur donemus, Græcorum libros æque depravatos effe ac Latinos, tamen ex collatis exemplaribus æque depravatis feepe deprehenditur vera leétio: propterea quod feepenumero fit, ut guod hic cafu depravatum cft, in alio codice reperiatur integrum : aut faltem veftigiis quibufdam datur vera leétionis conjeétura. Auguſtinus in Epifola quinquagefima nona , non audet refpondere , rogatus de fententia verficuli cujufdam ex Pfalmis, mf confultis libris Gracis. Idem Veteris Teftamenti Novique libros cum Grecis contulit , nimirum diffus vulgata Interpretationi. Id quantum habeat utilitausin Vereri Teftamento viderint alii, cerre in
