Pagina 32 [32]
OCR
CAPITA ARGVMENTORVM CONTRA Rarfus hoe honoris & attoritatis non debetur Prophetis & Apoftolis , nifi in his voluminibus , que in Canonem recepit Ecclefia. Verifimile cft enim Paulum variis de rebus feripfiffe Epiftolas, qua tamen fi pro» dirent, non ftatim illas cogeremur ample&i tanquam oracula Sancti Spiritus. Quanto minus hæc auctoritas, quæ folis Canonicis Libris debetur, tribuenda elt huic ignoto Interpreti, & uni de numero multorum, quos Auguftinus fatetur fuifle parum eruditos. sth i i Sed hanc recepit Ecclefia Romana. Ne id quidem fimpliciter verum eft. Obfervet qui volet quid legat Ecclefia Romana : comperiet multa difonare, Hæc videtur fuifle Gallorum , quæ quumjam tæderet infinite varietatis, locum obtinuit. Nec ita recepta eft, ut nefas fit in ea commonftrare quod melius reddi poterat. 3 eae Sunt zquiores qui ftudium hoc meum non damnent quidem, fed indignantur Interpretem, quem tot annis honoravit Ecclefia , alicubi parum civiliter fuiffe traétatum. Hac in parte nonnullam agnofco culpam , vel hoc argumento , quod pofterioribus editionibus multa fum moderatus , utique facturus idem , fi in prima ftatim editione fuiffem admonitus. . Sed quid facias iftis , qui petulantiam non ferendam arbitrantur , ficubi excidit mihi , Interpretem lafcivire copia ? Humanum eft quod illi impingo, non impingo falfi aut impietatis crimen , & arbitror fuifie virum bonum. ; Damnant quod elenchis variis & annotationibus commonftrans foloecifmos ac locos incommode redditos ; conatus fim illum in contemtum adducere. Ea mens mihi nunquam fuit , fed huc ftolidis & improbis clamoribus plurimorum ada@us fum. Si quis requirit argumentum , in prima editione nullus eft additus index hujufmodi. Negligi poterant iftorum latratus , fi fe intra domefticos parietes continuifient , fed eruperuntin frequentes fcholafticorum conyentus , in ſacras ac publicas conciones , in aulas ac menfas fummorum Principum. Er quo non? Ncc erat modus , negue finis. Nec erant plebeji, qui fabulam hanc agebant , fed plane tragica perfona reverendi , Dominicani, Francifcani , Carmelite , Cartufiani: preter religionis majeftatem etiam doétoris titulo multitudini imperitas venerabites : quidam etiam mitra confpicui. Itraque fi quid mihi excidit in Indicibus dictum liberius , horum improbiflima petulantie magis erat imputandum quam mihi. Alicubi dixi quofdam turpiter aut pudendo errore lapfos. Dicere poteram infigniter aut manifefto errore Japfos. Sed ifti putant turpiter & fcelerate ſemper idem valere. Ego repiter dixi, pio Indecenter: ac mihi videturomnis in Scripturis erroreffe pudendus. Alioqui curbeatus Hieronymus, aliis landantibus priores in Abdiam eommentarios , fcribit fe erubuifle. Sinon eft pudenduserror, quiper imprudentiam committitur , Hieronymus & illos commentarios fedulo bonoque animo feripferat. i Videbant & prifci doétores folæcifmos in hoc Interprete, cujus verfionem fi caftigavit Hieronymus, non emendavit nifi fenfus, orationis vitia negligens. Si piaculum eft indicare foloecifmum aut fenfum incommode redditum, quanto gravius crimen erit idem facere in Veteri Teftamento, quod ut ipfi afleverant, totum, aut pene totum, ex Hebræorum & Chaldæorum fontibus nobis tradidit Hieronymus. Atqui complures exftiterunt , qui hic non verba tantum reprehendunt , verum etiam fenfus ex diametro pugnantes. Nec hos quifquam vocat in jus, Ur enim de Capnione fileam, tale quiddam aulus eft Lyranus & Burgenfis, Et ut ad vivos veniam, Paulus Epifcopus Sempronianenfis, R. D. Thomas Cardinalis Cajetanus in utrumque Teftamentum , Felix in Pfalterium, Auguftinus Eugubinus in Pentateuchum. Ab hisinnumera loca proferuntur, in quibus libere diffentiunt ab interpretatione Hicronymi. Et horum labores cum plaufu , ut æquum eft , excipiuntur. In me leviora molientem totus infurrexit orbis. Sed hoc fere uſu venit omnibus ad res præclaras viam aperientibus. Terrifica {unt prima excetræ fibila. Poteram & ego diffimulare foloecifmos : fed diffimulare offendiculum , ad quod impingunt Scripturarum enarratores, non eft civilitas , fed iniquitas. Interpres vel hoc colore fatis excufatus eft à folæcifinis , quod Audio quofdam adeo fuperftitiofos , ut nibil patiantur immutari à verbis Euangeliftarum in vertendo. Quafi vero ifthuc vertere fit, ac non potius pervertere. Duabusrebus conftatoratio , verbis ceu corpore , & fententia velut anima. Si utrumque reddi poteft, non obfto quo minus fiat : fi non potet, præpolterum fuerit , Interpretem , verborum tenacem ,à fententia recedere, i Si prorfus contendunt verbum effe verbo reddendum, cur totiesà verbis recedit hic Interpres , aliquoties nulla invitatus commoditate ? Silicet,, utique ſemper hoc ſpe&andum crit Interpreti, ut fententiam bona fide verbis quam aptiflimis efferat. Nec conſtat, nec probabile eft, hanc, qua vulgoutimur, editionem , ullius Synodi auctoritate fuifle comprobatam. Neque probabile eft, in Synodis hac fola patres ufos fuifle, que ex Grecis, Latinis ac Barbaris conftabant; quorum alius Grace citabat, alius Ambrofium fequebatur, alius Cyprianum , aut alium quempiam , fed tantum ufu publico receptam. De Septuaginta non veretur pronunciare Hieronymus , illos vertie verbis ambiguis quod non intelligebant : & alicubi converfionem illorum mendacium appellat. Nec paucis locis nominatim indicat manifeite lapfos in reddenda Scripturæ fententia. Cur igitur putemus facrilegium efe , fi quis ab hoc ignoto diflentiat ? Utitur hac jam , ut diétum eft, annis aliquot Ecclefia Romana: ut ifthuc largiamur, at non utitur fola : nam & Hicronymum legit , & Ambrofium : & cantus ecclefiafticus fæpenumero difcrepat ab hac editione. Nec fic utitur , ut decernat, nihil illic efie, quod poft reddi melius. Diu ufa cft Ecclefia veteri converfione Veteris Teftamenti , quæ quod Septuaginta Græce verterant , ad verbum reddit fermone prorfus abfurdo : quod palam fuerit, f quis legat Auguttinum De /oguutionibas. Nec ideo refpuit commodiorem interpretationem , quæ priori fubftituta eft per Hieronymum , ut arbitrantur , & ex parte verum eft. Quod fi quis omnino contendat, nufquam ab Interprete diflentiendum effe : Primum excufet ca loca NUDI quibus oftendimus illum palam vel dormitafe, vel lapfum eflè, vel ita infcite reddidifle Greca, ut ob illius incommodam interpretationem fummates Theologi , qui tantum Latine (ciebant, aut nonconfaluerunt Grecos codices , infigniter lapli fint: jam enim non aufim dicerc, turpiter. Hæc fi notiora funt quam ut negaxi poffint, fateamur Interpretem hominem fuiffe , ne quid dicam acerbius. _ Evamfi pleraque funt hujufmodi, ut probabile fit, vitio librariorum induéta fuiſte : proinde ut interpretationem approber Ecclefia, certe depravationem non approbat. Neque quicquid receptum clt in ufum ecclefiafticum , continuo receprum eft judicio. Quædam cafu irrepunt, ad que connivet Ecclefa, præfertim fi non videantur ad fidei morumque periculum pertinere. Imo fieri poteft, ut in hoc genere quedam ad tempus ignoret Ecclefia
