Pagina 31 [31]
OCR
CAP. ARGUM. CONTRA MOROS. QUOSD. AC INDOCTOS. ee cloquenter traGtarunt res myfticas, & hoc nomine fummam per univerfam Ecclefiam laudem funt cone ecuti. : _ Mihi videtur ad propagandum Chrifti Enangelium pertinere, ut cafto puroque fermone tradatur, quatenus licet. Recte loquendi ratio, omnium cft communis : at varia res eft barbaries, & intelle&u difficilis , quippe recedens à fermone naturali. Ur nihil e dilucidius fermone re&o, ita nihil facilius. Quod fi quis neget in hac interpretatione inefle foloscifmos , non illos quidem hauftos ex Apoftolico fermone , fed ex vulgifece, confulat indicem meum , & mox, opinor, mutabit fententiam. Ibidem videbit, quotlocis hallucinati fint Interpretes etiarn magni nominis, tantum ob fermonis vitium: Ne quis putet nullum aliud effe incommodum, nifi quod parum munda fit oratio. Porro quanquam haud inficiamur, in Apoftolorum & Euangeliftarum Greco fermone nonnulla efe preter rationem grammaticam , tamen non erat caufa , cur nos tantum foleecif{morum prodigioforum adderemus: Kt fortaflis quod illis temporibus conducebat, ur Apottolorum oratio eflet incenditior, nunc expediar murari: quando nec Apoſtolico cultu nuncutuntur Epifcopi , fed in omnibus fplendor acceflit EccleG&. Olim expediebat Apoftolos co ſermone uti, qui latiffime a , & a literatis pariter ac illiteratis intelligebatur , quandoquidem & Chriftum Syriace loquutum apparet: nunc ea ratio adeo locum non habet, ut is, qui Latine didicerunt, nova balbutiendi ratio fit difcenda ob Interpretis non Apoftolorum folæcifmos. Proinde ut olim abufi ſant Apoftolica lingua quam repererunt vulgo maxime communem è ita nunc conducibile fuerit; facras Literas co fermone tradi, qui ſit omnibus Latine dois communis. Convenit cnim id cè communifti= mum, quod eft reGtifimum. Quod diétum eft de fermone Apoltolico , idem valet in oratione yeterum Interpretum , quum fermo Romanus adhuc efet promifcuæ multitudini communis. Si ob cam caufam divinos Libros expedit inerudite verti , quo poflint à pluribus intelligi, potifimum ver= tendi eflent in linguam Gallicam aut Germanicam. Nunc ita verfi funt quidam , ut aliquoties nec ab eruditis, necab imperitis intelligantur. e Si non licet Chriftianis recte loqui , cur Auguftinus in libris De doétrina Chriftiana , Grammaticam rete loquendi magiftram , ponit inter artes neceflarias ad facrorum Voluminum intelligentiam ? cur tot Grammaticorum fcholis plena funt omnia? cur tot laboribus excruciatur ætas illa rudis, an ut difcat mendofe logui? Ut nihil aliud {fit commodi , certe hoc boni habet fermonis clegantia; quod fimplex fit & naturalis: quum ine= mendate loquendi fexcentæ fint fpecies. Tametfi nos in fermone Apoftolorum , quod crebro jam diximus, ne fyllabam quidem mutamus, imo fermonem illorum , yitio librariorum aut alioqui depravatom,, reftituimus. Proindene quis clamet, hic corrigit Euangelium , hic emendat Precationem Dominicam : fed, hic codices Euangeliorum à mendis repurgat. Nec magis objurgandus fum, quam qui feopis everrit fordes è templo. Non enim quicquid in templo cft, continuo fanétumeft. | Jam fi quicquid hic: vertit Interpres , Spiritui Sanéto libet adferibere , & ob id nefas efle quicquam hine demutare, cur audet reprehendere Hieronymus quod apud hunc legitur , nunc verba taxans , nunc fententram, nunc fubmoyens quod adjectum affirmat ? id autem non raro facit , etiam in his libris , quos edidit multo poft editam utriafque Tettamenti verfionem. Cur audent diverfum legere Cyprianus, Ambrofius & Auguftinus ? Cur aliud in ſolenni cultu legunt , aliud canunt per orbem terrarum Ecclefæ , præfertim in Pfalmis ? $ : Hieronymus in Prefatione ad Defiderinm , plurimum intereffe putat inter Vatem & Interpretem : 7%, inQuit, Spiritus ventura pradicit , hic eruditio G verborum copia , ca qua intelligit , transfert: & tamen hic Hieronymus agit de Septuaginta, quorum auétoritas pene fuit facrofantta ,, & quosipfe Hieronymus fatetur fuiffe plenos Spiritu Sanéto. At nemo novit quis hic fuerit Interpres: nam innumeros fuiffe teftatur Auguftinus, atque eos admodum tenuiter eruditos. Arbitror nihilo plus honoris huic Interpreti deberi quam Septuaginta, quorum editionem non raro fequuntur & Apoftoli, fed horum tranflationem mutavit Ecclefia, fimul arque nacta eft meliorem. Vtrum autem volunt huic uni hoc honoris haberi , an Interpretibus omnibus ? fi huic uni, caufam adfeyant, cur huic potius quam cateris: fi dcbetar omnibus , cxteris nimirum antiquatis fata eft injuria. Non idem honoris debetur Interpreti & Euangelifte , alioqui quifquis concinnat aut defcribit codicem Euangelicum ; ħoc honoris fibi poftulabit. Verfantur omnes in re Ewangelica , fed difpari funétione. Imo divus Hieronymus Interpretum operam, qua nobis facros Librosin aliam linguam transfuderunt , confert cum ftudio M. Tullii, quo quadam Xenophontis, Platonis ac Demofthenis opufcula Latinis dedit. Si Deus per Cajapham , virum malum , edidit prophetiam veriffimam , quid vetat quo minus pér hominem linguis inftraétum, etiamfi non adfit peculiaris afflatus Spiritus , recte vertantur Libri faci. < Quotes Hieronymus, Gracos orthodoxos fequutus , adducit au&oritarem Symmachi , Theodotionis & Aquilae, hereticorum Judaifantium ? & nobis invidemus , fi quis quid commonitret. In Daniele, Theodotionis editio praelata eft tranflationi Septuaginta : indicat hoc Hieronymus enarrans caput hujus Prophetee quartum. à Quod fi juxta Hieronymum optimus Interpres et , qui linguas & rem optime teneat , opinor me neutra in re hoc certe Interprete videri inferiorem : ne nihil de meipfo dicam gloriofe. Tamerfì videtur hic Interpres magis incogitantia peccaffe , quam imperitia , multaque tribuifle vulgo idiotarum , quibus ifta tum fertbebantur. i Porro fi prorfus in Interprete requirunt afflatum Spiritus Sancti , quid obfiftat quo minus & nobis adfit communis omnium Chriftianorum Spiritus , qui folet uberius opitulari iis , qui fuam quoque induftriam adjunxerint. 3 Sunt qui miris modis attollunt hujus Interpretis fanétimoniam , pietatem & eruditionem , eumque tantum non fupra Seraphicos fpiritus collocant, quum interim fi quis percunétetur , Gallus fuerit an Sarmata , Judeus an Chriftianus, vir an mulier, nihil habituri fint quod expedite refpondeant, quando ne nomen quidem hominis quifquam novit. Verum, hæc exaggerant, quo mihi moveant invidiam. È Donemus illi vertenti adfuiffe Sanétum Spiritum, aut Hieronymo hujus verfionem emendanti. Credimus cundem Spiritum adfuifle omnibus Ecclefie dottombus , & tamen fas eft ab illorum fententia recedere , fi quis melius aliquid repererit. 1 rec BE At peculiarem illum Spiritus aMatum in ſolis canonicis Libris credere neceffe cft, in quibus nihil eft quod à vero diferepct, criamfi fenfui humano interdum fecus videatur. Verum , hic diftinguendum eft quod feripfit Propheta, aur Apoftolus , ab co quod vertit Interpres, aut depravavit feriba. Rurfus diftinguendum eft inter vitium fermonis, & vitium fententia. Aliquod vitium fermonis eflein fersptis Pauli, nihilo contumeliofius eft inApoftolum, quam fi dicatur geftafle pertufam tunicam. Rur
