Page 30 [30]
OCR
DE DVABVS POSTREMIS EDITIONIBVS QV ARTA ET QVINTA DES. ERASM VS ROTEROD. PLO LEGO RSD: =) MNiBYS Omnium cavillationibus refpondere, Lector optime , praterquam quod inSN finiti Gt negotii, nec admodum ex hajus Operis dignitate fore video, nec opera prej uum ullum intelligo : propterea quod qui ftudium hoc noftrum fuggillant ac tradu| cunt, fere non legunt, aut certe non intelligunt noftras Apologias. Er jam fatis illis j, refponfum eft duabus Apologiis, quas prima quoque editioni , ceuclypeos, adverfus Be iforum tela preefiximus: preeterea in cpiftola , qua Martino Dorpio refpondemus : ad S| hee, incpiftolaad infignem Theologum Henricum Bolocum. Rurfus in epiftola con4 traquendam , cujus nomen ftudio fupprefli : poftremo in Apologia, qua pridem refpondi Petro Sutori : nuper etiam rixatori glorioſo refponfum eft hominum cavillis. Pro. 3 à inde hic capita duntaxat argumentorum annotabimus lećtori veloccupato , vel craffiori. Primum illud teftamur , & ubique teftatum cfle volumus , nos nufquam a judicio Ecclefize Catholicæ vel unguem aut digitum latum velle difcedere. — Quod fi quid afquam ejufmodi deprehendatur , non data opera digtum , fed elapfum , ut fumus homines , id jam nune pro recantato volumus haberi. Nec præimus eruditorum judicio , nec publicarum fcholarum auétoritati præjudicamus. Manet incolume fuum cuique judicium. Annotationes feribimus , non leges: &expendenda proponimus, non protinus habenda pro compertis. re 5 ; i i pa | i Nec ideo poſteriores editiones immenfis fudoribus paravimus , quod prioribus omnino diffideremus : fed Opus , quod tum pro virili proque temporis {patio quam ficri potuit optimum dedimus , nunc emendatius multo, multoque locupletius damus. Atque id {ane facturos nos , prima ftatim editione fumus polliciti: Quod quidem quo fiet fepius , hoc plus erit lue JeCtori. J i Quod in editione prima parcius fecimus , veriti, ne tantam novitatem non ferrent quidam : poft hortantibus amicis magnis & eruditis, animumque addentibus , uberius præftitimus, ut totus Novi 'Peftamenti fermo fimplex quidem , fed tamen Latinus effet, excepts verbis aliquot & idiomatibus » que receptiora videbam quam ur mutari poflent „ ficut fides pro fiducia , fidelis pro fidents , benediftus pro landatus , aut laudandus in nomine Jefu , pro anctore fef” , five fiducia Jefe, gratia pro beneficio gratuito. Nam mihi quidam nimis morofi videntur, qui quum Dialeéticis , Philofophis , Rhetorbus , Grammaticis, Medicis ac Mathematicis concedant peculiares voces, quæ extra traftationem artis aut nihil omninofignificant, aut longe aliud fignificant nihil ejufmodi permittunt in divinis Literis. E : í > Neque parum multa adjecimus prioribus Annotationibus, & prioresillas AuCtorum nomenclatura communivimus ob quofdam avidiores calumniandi quam difcendi. Sed-offenduntur qui Latine neiciunt , & veteres folceci{mos , quibusaflueverunt, requirunt. Habent ifti veterem editionem, per me quidem integram &c intaétam. Sciebam plurimos ob fermonisimperitiam, ne dicam fpurcitiem , 4 facris Voluminibus abhorrere. Boni confulent ith , fi his quoque confultum efle voluimus prælertim quum ipfi nihil perdant. ‘ x M : , Sed indigni funt, inquiunt, qui facras Literas ob fermonis fimplicitatem faftidiunt. In facris Literis nec api cem mutamus, cum tranflatoribus ac depravatoribus nobis res eft. Nec fimplicitatem tollimus, fed i mus. Denique pium eft & humanum imbecilles illecebra quadam primum allicere. Non offenditur, inquiunt, Deus foloecifmis. Verum id quidem fortaffis , atidem non dele&atur. Excu fat Auguftinus fermonis vitum , non prefert. Et excufat in idiotis, non in Theologis, poftremotolerat T tus. Nam in totum mutari malit, fi liceat, Quod fi folcecifimus fenfum reddit ambiguum , aut etiam ic fum, id quod locis aliquot indicavimus factum , deteftatur Auguftinus foloecifmum. Quin & Deus odit DI perbos folceciftas , qui reéte loquentes infe&antur, nec ipfi volunt meliora difcere, necalios finunt, ceu A nes in prefepi, juxta proverbium. 3 2 È Alioquin illud ab iftis requiram , utrum omnes folœcifmos amplećtantur , an eos tantum quibus aflueverunt. Si quofvis ample&untur, cur ab iltis quoque vapulant pueri , quum dicunt, Fait in domo tuo , a Si Friget corpus mess. Imo vel in templis exfibilarent omnes, fi Diaconus pro Fifo , legat Pilio: aut pro o Lippo , Pilippum. Et tamen ablurdiora funt fepenumero que committunt ipfi. Quod fi nulli placent ci cilmi, nif quibus aflucverint, jam palam eft eos non duci judicio rećto , fed fuis blandiri nævis , & ene tari, qui quum ab aliorum ulceribus abhorreant, fua tamen familiari fcabie non ofenduntur. Por Sdin dp terea fict iis qui folæcilinis non aflueyerunt £ i goan Auguftinus patitur barbare dici : pustas ut palma floriet , pro florebit. Sed patitur in plebe imperita : quod tamen ipfum ab ea mallet corngi. | Patitur ut eruditi pro Os , cujus paternus cafus fit Osfis , ofum dicant : fed quoties imperitis loquuntur , aliter non intellecturis. Nunc vero quum vulgo nemo Latine loquatur uod Auguftinus feribit de folcecifmns non magis ad nos pertinet,, quam fi moneret, ut apud Gallos Gallice IO T concionator , verbis Gallicis vulgo notis uteretur. Alioqui cur Auguftinus ipfe in fuis libris non Fn quum fepenumero nec ab eruditulis intelligatur è o SEO Auguftinus non admittit folcccifmos, nifi apud imperitos , ut ditumett, &inhoc duntaxat , ut fententiam reddant dilucidam. At docuimus, locis aliquot Interpretis foloecifmis totam fubverti fententiam, & hac occa fione magni nominis Interpretes fuifle lapfos. i 2 È 2 Porro quod objiciune, indignum elle divinam Scripturam fubjici regulis Donati: ut a viro fin&o di&um ` eft , ita non perinde circumfpecte : quod quidem pace illius dixerim. Primum enim, Interpretis fermo no eft Scripturafanéta, fed quod Mofes , Prophet, aut Apoftoli feripferunt. Nos Interpretis (ore eee n, mus, & fan Scripturæ fuam lucem reftituimus. Deinde fi contumeliofum eft de rebus divinis ce loqui, in jus vocandi funt Veteres pene omnes , Græci pariter ac Latini , qui non eleganter modo , verum ctiam
