Page 27 [27]
OCR
DES. ERASMI ROTERODAMI APO LOGAN RE AM ut paucis occurram Apologia , seclamataris | Parlus Apoflolus , referente Luca , fora ie tanatum ſeſe pradicat , quod apud Agrippam pro ſe caxſam diéturus eſſet , cui propter diutinars X: cum fudais cenſuetudinem , res omnes , in quibus vertebatur queſtio , maxime cognite compertaCEN que efem. Argue utinam eodem nomine mibi quogne gratulari poffim , citi plane diverfum quidI dam ufu venit atque Palo. Nam ne opus quidem eft nobis Apologia, nif apudi iftos , gui totum hoc negotium , de quo controverfia eff , non intelligunt : nec prorfus aliar ob caufam calumnianSag tzr , nifiquod non intelligunt. Siquidem apud cos , qui Latinas , Grecas & Hebraicas literas Y. velad mediocritatem deguftarunt , qui ſerio in veftigandss divine Scripture myfecrits , gui feliciter ac diligenter in vetuſtis illis, ac non minus veris quam vetuſtis Theologis verfati funt , nihil addubito quin magnam initurus fim gratiam , etiamfi guod conatus fre , parum affequatds fue10. Proinde mire fiet, ut quibus hac opera noffra non magnopere eff opus, quique foli damnare quadam pofent, quod ob bojaram peritiam literarum valeant judicare , ii non folum comprobent (40 fuffragio noftram induftricm , verum etiam Gratian band vulgarem habeant. Contra qui hifee de rebus nullo modo poffant ferre fententiam , & hoc magis egent hajus laboris frbfidio, quo longius abfunt à bonis literis, ii non folam non ampletkentur Opus , ipforum paratum ufri, veram etiam obftrex pent , calumniabuntaur , damnabant : quorum alterum extrema cujufdam ingratitudinis effe videtur , álterum infignis impridentia. Ouid enim fingi poteſt impudentius qaam damnare libram , quem ne legeris quidem : tum ejufmodi , ut fi maxime legas, tamen abfque linguarum peritia pronunciare de eonon poffis ? Quid aniem ingratinus, quam pro tam immenfis fadoribus vigiliifgne , qas tantum juvandi animo ſuſceperis , & quibus nella par gratia referri gueat , repends calumniam’, sdque potiffimum ab dis, ad quos potiffimum Operis utilitas fit reditura ? Quum ubique feeda eft ingratitude, tum in nullos aque par off gratosefie, atque ineos , quidifpendio rei pecuniaria , jallura voluptatum , nonnullo etiam valetudinis ac vita Jra detrimento, in koc totis viribus inckmbunt , rt ingenii fui monumentis orbi confulant. Verum , hand feo , an nufguam ingratius reperias mortalinm ingeninm , neo alsaseffe verins arbitror , quod non minus eleganter quam graviter ditte eff a Seneca: Tuius ele, quofdam oflendife quam demeruifle. Nihil que perit, art ile, atque id quod confertur in ingratos. At magis perit oficium , mea quidem fententia , quod in cos collocatar, qui non intelligunt officin n: © minus gratieredit ab iis , qui non cognofèunt meritum, quam qui non agnofcent. Nam ii tametfi difimslant , tamen apnd fe funt obnoxii , nonnznguam padore cogantur agnoftere. Denique fpes off fore, ut aliquando refpifcant. Mi quod eft beneficium , injariam interpretantur , & officio adjuti in jus vocant benemerentem. Theologorum in primis eft , nonſa= lum gratitudinem preſtare , verum etiam candorem & manfuetudinem. Et Theologss potiffimum hic mens defzdavit labor , atque his Theologis, quibus aut non vacavit , aut non contigit , eas difcere literas, fine quibus divina Scriptura non poteft ad plenum intelligs , aut officiofe trattart. Horam adjuvandis ftudiis noſtrum impendimus ſtudien , ut quod illis fea fortuna negavit , id noffra fuppeditaret induftria. Et tamen fi qui reclamaturi ſunt , ex hoc grege prodituros auguror. Amples cantar Medici ,, non adpernantar Jureconfulti, recipiunt Philofophi , fi quid ad illorem profeffionem inftanrandam conduct. Abfit ut fol: Theologs pertinaciter reclamemas, & ipfi noftris invideamus bonis. Sane permoleffam eff , pro benigne collato beneficio nallam recipere gratiam. Moleftins abiis , de quibus benemereri fudeas, calumniam pramii loco reportare ; © a quibus tuo jure poteras exigere debitam gratiam , his attoribus injuria caufam dicere. Seneca fummum liberalitatis genas efe putai, ac divine beneficentia proximens , fi quis non tantum gratuito profit , veram etiam (ciens perdat benefia cium. At mihi videor hoc quoque [uperaturus , fide his quoque pergam benemereri, qui beneficium injuria retaliant. Et quemadmodum fidi Medici , reclamantibus etiam & convitiantibus egrotis, tamen percunt fubvenire : ita nos hoc quogne velut auttario beneficinm noftrum cumulabimus , ut boneficiwm, quod accipinnt , intclligant. Primum igitur criant at etiam adhortor omnes Theologos, ut quibus per atatem aut occupationes vacat , Gracas deguftent literas, © item Fiebreas, fi liceat. Ta ipfis arcana Scripture fontibus diligenter philofophentar + veteres Theologos , quos & eruditio commendat & vite fanttimonia , diligenter evolvant. Deinde noffra, fi volent , conferant & expendant , atque ita demum probent , Se quid vette monuimus: cmendent amice , fi quid ut homines aberravimas a vero, & minus af quati fumas , qaod feds to fumus fequuti. Quod fi impetro , canſan vici , pro accufatoribys habiturus patronos. Caterum à gribas hoc non impetro , faltem illud mihi vel precario donent , ut credant , me fimplici piogue juvandi firdio quicquid hoc laboris eft fafiepiſſe. Quod fr parum alicubi fixcceffit | error eft , non fcelus: & corrigé mereor , inceffi non mereor. hil enim magis agnofto, quam me nihil feire. Profiteantar alii quantum libet ingentia , ego pro mea tenzitate nihil profitens , prefto ta men quod licet, paratisfimas ad palinodiam , ficabi more hominum lapſus finz, ipfe quoque mibi cenfor futara¥, fimel atque deprehendero. Ceterum divus Hieronymus non fert reprehenforem , qui damnare posfit , docere non poſit, Quorum iliud tyrannicum eſt , hoc amicum © eruditum. fam ilud quemadmodum extra controverfizm eff apud crudi» tos , ita indotlis etiam , multorum libris per[uafum efè reor , hanc Novì Teftamenti editionem Hieronymi non efe, quemadmodur ab ipfo fuit emendatum. Tametſi nos, nec hance, qualifcunqueet , aut cujulcenque eff , negue couvellimus wllo modo, neque calumniamur. Tantum reftituimus que temporum ac librariorum vitio fuerant depravata , obiter indicatis & his, que velambiguevel parum attente reddidit Interpres: nam non ree , mihi religio eſt dicere, etiamfi id non veritus eff aliquot locis Hieronymus: idque fecimus, neque levi, quod dici folet, brachio , neque temere, fed primum exe canonum confilio , ad Graca originis fidem , examinatis exemplaribus Latinis, neqne tamen fidentes pancis, avt quibasli ber. Laurentius Palla feptem bona fidei codices (e fequutum fuife teffatar. Nos in prima recognitione , quatuor Grecis adjutifumus: in fecanda, quingue: i tertia, prater alia accesfit editio Afalana : in quarta, preffo fuit & Hilpanien. fis. Deinde confultis tum pervetuftistum emendatis aliquot Latina lingua voluminibus : nec hoc contenti , diſctsfis ex ploratis probarisfimis Antoribas, non ofcitanter ob(ervavimas quid citarint, quid legerint 3 quid emendarint , quid interpre. tentur. Atque hifce rebus omnibus qua licit vegilantia, certe ſumma fide collatis ac penfitatis , quod optimum judicavimus fequati fumus : © hac lege in medinm contulimus » a nihilo Secins [uo quiſque judicio fruererur. fam vero fi qui verentur , ne facraritm Literarum auctoritas vocetur in dubium A f quia nfynam ODO S hi [ciant oporiot , jam annos plas mille neque Latinorum neque Grecorum exemplaria per omnia confenfij è. Id quod ne fieri quidem poffit, nimiramin tanta librariorum non folum tnrba, verum etiam infcitia , ofeitantia , temeritate. Ur ne commemorem quan malta mutata fint aberaditalis, ant certe à parum attentis. Comperio quadam crafa aut inducta à factionibus , quarhie tumulin quote dam furfum ac deorfum mifcebantur omnia , prafertim Orientis Ecclefie , dum quifque pro fuarum partinum patrocinio ftripinram variat. Id certe facium non obſcure complirivus in locis declarar Hieronymus. Levius depravandi genus eff , quoTom. VI. ia ties
