Page 16 [16]
OCR
DES. ERASMI ROTERODAMI mos, quibus perfuafum eft id, quod res eft, hanc doétrinam non ex Ægypro, Syriave, fed ex ipfo veniſſe coelo? Cur non ita nobifcum cogitamus omnes? novum & admirabile Philofophie genus fit, oportet, quod ut traderet mortalibus is qui Deus erat, fatus cft homo, qui immortalis, factus eft mortalis, qui in corde Patris erat, fele demifit in terras. Magnum quiddam & haudquaquam triviale fit, oportet, quicquid illud eft, quod ille tam admirandus auétor, poft tot excellentium Philofophorum familias, poft tot infignes Prophetas, doéturus advenerit. Cur non hic pia curiofitate fingula cognofcimus, difquirimus, excutimus? Prafertim cuni hoc fapientiæ genus, tam eximium, ut femel ftultam reddiderit univerfam hujus mundi fapientiam, -ex paucis hilce libris, velut € limpidiffimis fontibus, haurire liceat, longe minore negotio, quam ex tot voluminibus fpinofis, ex tam immenfis, iifque inter fe pugnantibus interpretum commentariis , Ariftotelicam doétrinam ut ne addam, quanto majoré cum fruétu. Nihil enim hic neceffe eft, ut tot anxiis difciplinis inftru€tus acce= das. Simplex & cuivis paratum eft viaticum, tantum fac adferas pium ac promtum animum, & imprimis fimplici puraque preditum fide. Tantum efto docilis, & multum in hac Philofophia promovifti. Ipfa fuppeditat doétorem fpiritum, qui nulli fefe libentius impartit, quam fimplicibus animis. Jilorum difciplinæ, præterquam quod falfam promittunt felicitatem , multorum ingenia fubmovent ipfa videlicet præceptorum difhcultate. Hæc omnibus ex æquo fefe accommodat, fubmittit fe parvulis, ad illorum modulum eſe attemperats laéte illos alens, ferens, confovens, fuftinens » omnia faciens, donec grande{camus in Chrifto. At rurfum ita non deeft infimis, ut fummis etiam fit admirabilis. Imo quo longius in hujus opes progreflus fueris, hoc longius illius majeftate fubmoveris. Parvis pufilla eft, magnis plus quam maxima. Nullam hac atatem, nullum fexum, nullam fortunam, nullam rejicit conditionem. Sol hic non perinde communis & expofitus eft omni» bus, atque Chrifti doétrina. Non arcet omnino quenquam, nifi quis femet arceat, ipfe fibi invidens. Vehementer enim ab iftis diffentio, qui nolint ab idiotis legi divinas Literas, in vulgi linguam transfufas, five quafi Chriftus tam involuta docuerit, ut vix à pauculis Theologis poffint intelligi, five quafi religionis Chriftianæ præfidium in hoc fitum fit, fi nefciatur. Regum myfteria celare fortaffe fatius eft. At Chriftus fua myfteTia quam maxime cupit evulgari. Optarim ut omnes mulierculæ legant Euangelium, legant Paulinas Epiftolas? Atque utinam hæc in omnes omnium linguas effent transfufa, ut non folum à Scotis & Hibernis, fed à Turcis quoque & Saracenis legi cognofcique poflint. Primus certe gradus eft , utcunque cognofcere. Efto, riderent multi, at caperentur aliquot. Utinam hinc ad ftivam aliquid decantet agricola, hinc nonnihil ad-radios fuos moduletur textor , hujufmodi fabulis itineris tedium levet viator. Ex his fint omnia Chriftianorum omnium colloquia. Tales enim ferme fumus, quales-funt quotidiane noftre confabulationes: Aflequatur quifqœ quod poteft, exprimat quifque quod poteft. Qui pofterior eft, non invideat precedenti, qui prior ef, invitet fequentem, non defperet. Cur profeffionem omnium communem ad paucos contrahimus? Neque enim confentaneum eft, cum Baptifmus ex equo communis fit Chriftianorum omnium, in quo prima Chriftiane Philofophiæ profeffio eft, cum facramenta cetera, denique cum premium illud immortalitatis ad omnes ex æguo pertineat, fola dogmata in pauculos iftos effe releganda, quos hodie vulgus Theologos aut Monachos vocat, quos ipfos tamen, tametfi minima quæpiam portio funt ad populum Chriftiani nominis, tamen hos, inquam, iplos optarim majorem in modum effe quod audiunt, Vereor enim ne inter Theologos reperire liceat, qui multum abfint è fuo titulo, hoc eft, qui terrena loguantur, non divina: & inter Monachos, qui Chrifti paupertatem & mundi contemtum profitentur , plufquam mundum reperies. Is mihi vere Theologus eft, qui non fyllogifmis arte contortis, fed afe&u, fed ipfo vultu atque oculis, fed ipfa vita doceat adfpernandas opes: Chriftiano non effe fidendum hujus mundi præfidiis, fed totum oportere pendere de Cœlo: non effe retaliandam injuriam: bene precandum male precantibus, bene merendum de male merentibus, bonos omnes velut ejufdem corporis membra diligendos ac fovendos ex æquo, malos tolerandos, fi corrigi nequeant: qui ſuis exfuuntur bonis, qui depelluntur pofleffionibus, qui lugent, hos beatos efle, non deplorandos: mortem optandam etiam piis, ut que nihil fit aliud quam trajeétus ad immortalitatem: hac, inquam, & hujufmodi, fi quis afflatus Spiritu Chrifti predicet, inculcet, ad hxc hortetur, invitet, animet, is demum vere Theologus eft, etiamfi foffor fuerit, aut textor. Hc fi quis & ipfis præftet moribus, is denique magnus eft doctor. Qua ratione intelligant Angeli, fortaffe fubtilius differat alius vel non Chriftianus: at illud perfuadere, ut hic puri ab omnibus inquinamentis vitam exigamus angelicam, id demum Chriftiani Theologi munus eft. Quod fi quis obftrepet, hac effe craflula & idiotica, nihil aliud huic refponderim, nifi quod hac crafla Chriftus precipue docuit, hxc inculcant Apoftoli, hee quantumvis idiotica, tot germane Chriftianos, tot infignium martyrum examina nobis prodiderunt. Hc, inguam, illiterata, ut ipfis videtur Philofophia fummos orbis Principes, tot regna, tot gentes, in fuas pertraxit leges: id quod nulla tyrannorum vis, nulla Philofophorum poterat eruditio. Neque vero repugno, quo minus fapientiam iftam, fi videtur, loquantur inter perfectos. At hoc certe nomine confoletur fefe humile Chriftianorum vulgus, quod iftas fubtilitates, an fciverint Apo= ftoli,, viderint alii, certe non docuerunt: Hxc, inquam, plebeja, fi præftarent pro fua forte Principes, fi in concionibus inculcarent facerdotes, fi pueris inftillarent ludimagiftri, potius quam erudita illa, ex Ariftotelis & Averrois depromta fontibus: non fic perpetuis pene bellis tumultuaretur undique res Chriſtiana, non tam infano ftudio, per fas nefa(que congerendi divitias ferverent omnia; non tot litibus ubique perftreperent facra pariter ac profana. Denique non titulo tantum & ceremoniis differremus ab his, gui Chrifti Philofophiam non profitentur. Siquidem in his tribus hominum ordinibus præcipue fitum eft Chriftiana religionis vel in. flaurandæ, vel augendæ negotium, in Principibus, &, qui horum gerunt vices, magiftratibus; in Epifcopis, & horum vicariis, facerdotibus: & in iis , qui primam illam ætatem, ad omnia fequacem, inftituunt. Quod fi omiffo fuo negotio contingat ex animo one in Chritum, nimirum videremus haud ita multis annis verum quoddam, &, ut Paulus inquit, y#c1v Chriftianorum genus paflim emergere, quod Chrifti Philofophiam non ceremoniis tantum, & propofitionibus, fed ipfo peĉtore, totaque vita referret. His armis longe citius pellicerentur ad Chrifti fidem, Chriftiani nominis hoftes, quam minis aut armis. Ut omnia junga«mus preefidia, nihil ipfa yeritate potentius, Platonicus non eft, qui Platonis libros non legerit, & Theologus eft, non modo Chriftianus, qui Chrifti litteras non legerit? Qui diligit, inquit, me, fermones meos fervat: hanc ipfe notam prefcripfit. Proinde fi vere ex animo fumus Chriftiani, fi yere credimus illum ¢ ccelo miffum, ut ea nos doceret, que Philofophorum fapientia non poterat, fi vere exfpectamus ab co, quod nulli Principes quantumvis opulenti, donare queunt: cur eft nobis quicquam hujus litteris antiquius? Cur omnino guidquam videtur eruditum, quod ab hujus decretis diffidet? Cur in his adorandis litteris idem, ac pene dixezim, plus nobis permittimus, quam in Cæfarcis legibus, aut medicorum libris fibi permittunt interpretes profani? ut perinde quafi in re ludicra verfemur: ita quicquid in buccam venerit, commentemur, detorqueamus, involvamus. Coleftia dogmata, ceu Lidiam regulam, ad noftram pertrahimus vitam: & dum omnibus Br E 7 è lis
