Page 25 [25]
OCR
25 , DE VTILITATE CAP obfervat, quidagas, &canfam captanscalumniz, luftratac | circumfpicit undique vitam tuam, non tantum quercus; | teftasac faxa oculorum acie , penetrans , ficutinarrantde Lynceo, verumetiam amicum , famulum, & quifquis tecum habet confuetudinem, ut quoad potett deprehendat quidagas, perfodiensac ferutans tua confilia. Quum intefim amici , contatione negligentiaque noftra, faepenumero | nobis infciis& ægrotent, & moriantur. Inimicorum vero propemodum & fomnia curiofe obfervamus,jam veto morbi, ces alienum, diflidia cum uxoribus, citius eos iplos quorum ſunt fugerint , quam inimicum. Quamquam ante omnia peccatis imminet, hacin primis vettigat. Nec fecus ac vultures ad putrium corporum odorem rapiuntur, fincera fanaque non fentiunt: ita fi quid motbidum eftinyi-| ta, fi quid vitiofum, fi quidaffeétum, id demum excitat ac movetinimicam, ad hee affilit, quifquis odit, hac contrectat vellicatque. Annon eft igitur conducibile,ad hoc cogite; ut per omnia cautim &attente vivas, & neque facias quicquam, neque dicas ofcitanter & incircumfpeéte, fed fempei corum more, qui fufpicione morbi diligenti all exagtaque vitae moderatione cavent , ne quid offendant valetudinem, inculpatos ufque mores & irreprehenfos conferves. Siquidem ejufmodi cautio , dum &animi cohibet | cupiditates, & cogitationem cogit advocatque, gignitin| nobis ftudium ac propofitum , integre &inculpate vivendi. } Etenim quemadmodum hie civitates, quas finitimus ho-| ftis& continens bellum , fobrietatem vigilantiamque docuit, & leges obfervant diligentius, & rectiusadminiftrant Rempublicam: Ita quoshuc inimicitiacompellit , urin vitafobriifintac vigilantes, ut vitentfocotdiam, utomnia citra nepleétum illius & comiteragant,paulatim nec fentientes ducuntur in confuetudinem non peccandi morefque componendi, fi modo vel paulum adjuveritratio. Nam quibus illud quod eftapud Homerum: Gaudeat binc Prianmus, ſimul @ Priameia proles, femperinpromptueft, eosnimirumavocat, arcet, &abducitabhis, qua funt inimicis voluptatem ac rifumallatura. Quin etiam Dionyfiacos, quos vocant artifices, hoc eft, cantores,videmus feepenumero remiffos; {upinos, miniQuod ficontentioinciderit,ac certamen cum aliis,tum vero non folum ipfi magis intenduntanimum, verum etiam organa fua diligentiusapparant, fides deligunt,eafque concinnantaccuratius, explorato fepius concentu: Ita quifquis intelligit habere fe vitæ famæque æmulum, attentius fibi Cavet, fa&a fua ciroumfpicit, vitam omnem componit. Quandoquidem & hoc habet peculiare malitia, ut in peccando magis revereatur inimicos quam amicos. Proinde) Nafica, quum quidam exiftimarent res Romanasjam in tuto efle,nimirum Carthaginenfibusexttinctis,Greecis in fervitutem fubactis, immo nunc, inquit, fummo in periculo fumus, pofteaquam nulli faperfunt, quos vel timeamus, vel revereamur. Accipe nunc & Diogenis refponfum, urba-|E num inprimisac Philofopho dignum. Cuidam interroganti, quo pacto poffet inimicum ulcifci , fi teipfum, inquit, honeftum ac bonum vitum preeftiteris. Quum bellosequas, aclaudatos inimicorum canes confpexerint, molefte ferunt. Rurfus fi fundum viderint excaltum, fi hortum amocnum ac floridum, ingemifeunt. Quidigitur faturum putas, fi teipfum oftenderis virum juftum, cordatum, probumacfrugi, admirandum indicendo, inrvebus gerendis fincerum & incorruptum , intemperantia vi&us fobrium ac moderatum. Alto fruentem pectoris ſulco probs Conſilia de quo germinant pulcherrima. : Qui vincuntur, ut inquit Pindarus, vinétam habent lin-| Is guam, ut non audeant hiſcere. Verum id non competi | | fimpliciter in quemvis, qui quacumque ratione vincitur, | fed ineosdumtaxat, qui fe fuperari confpiciuntab inimicis, diligentia, probitate, animi magnitudine, humanitate, beneftcentia. Hieclinguam detorquent,ut inquit Demofthenes’, hæc os obturant & obfepiunt, hæc præfocant guttur, hee filentium inducunt, heec faciunt, ut quodait Pindarus, non aufis hifcere. Proinde ra conare, quandoquidem potes IENDA AB Inimicis 26 diferuciare cupis inimicum, ne idhacvia facere velis, ut eum per contumeliam appelles cingdum , aut intemperantem, aut {curram, aut parcum , aut fordidum & impurum, fed ipfe magis da operam ut vir fis, da operamut fis temperatus & continens, utverax , ut humaniter &xque traétes eos, qui tecum habent confuetudinem atque commercium. Quod fi contigerit, utad convitia quoque \procefferis, videto ut quam longiflime abfis ab his probris, que jacisin alterum. Fac defcendasin tuum ipfius pectus y luftra tuum ipfius finum, ac diligenter circumípice , num qua fint illic cariofa , vitioque obnoxia , ne forte fit unde tibimaledicusaliquis tacite fecum convitium illud fumptum € tragoedia poflit objicere : Medetur aliss ipfus ulceribus (carens. Verum fite dixerit ineruditum, tu fac inteipfo ftudium ina tendas, & acuas induftriam, fi ignavum, fortitudinem, animique præfentiam excites, fi incontinentemac libidino= ſum, voluptatis ftudium ex animo profliga, fiquod hujufmodi infcio te, veftigium inharet. Nihil enim turpius convitio, quod in auétorem recidit. Ac ne gravius quidem aut acerbius quicquam. Etenim quemadmodum luminis repercuffus vehementius offendit infirmos oculos,ita magis dolent maledicta, que veritas in ipfos unde profecta funt retorferit. Siquidem ut Cxciasad fe nubes vocat ,tefte proverbio , fic mala vita ad fefe attrahitconvitia. Proinde Plato quoties incidiffet in eos , qui facerentindecori quippiam,digreffus confuevitapud fe dicere: Nuncubiego talis? Czterum qui in alium malediéta congeflit , {i continuo {am ipfius vitam contempletur, & componat,mutans eam in diverfum, & corrigens, is videlicet nonnullam ex maledicendo capiet utilitatem, quum alioqui res inanis & habeatur, & fit. Itaque vulgus ridere folet, fi quis ipfe calvus aut gibbo deformatus, aliis hæcopprobret vitia. Quin magis in totum ridiculum eft, inalterum jacere convitium, im quem convitium aliquod viciffim torqueri poffit. Sicuti Leo Byzantinus , quum oculorum infirmitatem objeciffet fibi quidam gibbo deformis, humanum, inquit,opprobrafti vitium , quum ipfe nemefin, hoceft, reprehenfionem in tergo portes. Quapropter cave cuiquam exprobres adulterium , ipfe fædiori libidinis generi obnoxius, neque luCognatus es mariticide femina. Ita maledicit Alcmæon Adrafto. Quid isigitur? Nempe proprium ci non alienum impingens probrum refpondet: Matrem ipfe manibus interemifti tuis. Domitius in Cra fumad hunc jocatus eft modum: Non flevifti, murena quaminvivario alueras mortua? At Craffusita retorfit con= vitium: Num ta lacrymabas, cum treis extulerisuxores? Quifitinalium diéturus, non hunc oportet facetum, aut clamofum , autimprobum effe, verum eum efle convenit 5 \in quem nullum convitium aut crimen hereat. Deus enim nulli magis preecepifle videturillud, Nofee teipfum, quam ici, qui italium vituperaturus, ne fi dixerint que volunt; jaudiant quæ non volunt. Nam fieri folet, ut juxta Sos phoclisdiétum Ubi verba temere fuderis, tum qua volens Dixti, vicilfim eadem illa nolens audias. Atque hoc quidem utilitatis & commodi excerpipoteftex maledicendo inimicis.At non minus utilitatis ex altero proficifcitur , nempe fi quis male audiat, & convitiis afficiatur abinimicis. Unde recte diétum eft ab Antifthene, ad falutem & incolumitatem tuendam opusefle, autamicis ingenuis, aut acribus inimicis, propterea quod illi dumadmonent peccantes, hidum maledicunt, revocanta vitiis. Sed quoniam his fane temporibus, ad'libere loquendum pene vocemamifit amicitia : loquax eftautem affentatio, admonitio muta, fapereft utab inimicis verum audiamus. Nam uti Telephus, quum medicum amicum naucifci non poffet, vulnus hoftili lanceæ fubmift: ficii quibusnon adeft benevolus admonitor, malevolentis inimici verba ferant oportet, qua mala ipforum redarguantcaftigentque. Quo quidem in tempore rem ipfam {peétare conveniet, non animum maledicentis. Sicut enim is qui Prometheum The falum cogitabat occidere, cafu tuber ita percuffitac diflecuit, ut fervaret hominem, ruptoque tubere periculo liberaret: ita non rarofit, ut convitium per fimultatem &o Uri malis appareas praftantior, diumimpaéum , medeatur animimorbovelignorato, vel Tom. IV, B 3 nes
