Page 14 [14]
OCR
ccepiffet,, Dariumimminentem & ambigentem, juffit utrumque transfodere. Nos vero quandoquidem minime probamus di€tum illud, valeat amicus cum inimico, & adulatorem cum amico multarum rerum fimilitudine connexum, diftrahere conamur, diligenter cavere debemus, ne quando yeluna cum malo ejiciamus id quod eft utile, vel parcentes ei quod adrem pertinet, incidamus in id quod noxium eft. Nimirumut inter agreftia femina, quae forma ac magnitudine fimilia funt, frumentisadmixta, difficile repurgantur, aut enim non excidunt per anguftiora foramina, autfimulexcidunt per ampliora. Sic adulatio diffi cile feparatur ab amicitia, quippe qua (efeinomnem affeGum, inomnem animi motum, utilitatem, & confuetudinem cum illa commifcet. Jam quoniam omnium reTum jucundiffima reseft amicitia, necett aliud quicquam quod zque deleétet, ob hoc & adulator voluptatibus irrepit, & voluptatieffe ftudet. Rurfum quoniam gratia &uulitasconfequitur amicitiam, unde diétum eft etiam illud, amicum magis effe neceflarium, quam aquam , aut ignem: ob idadulatoringerens fefe miniftertis , & obfequiis, vehementer dat operam, ut diligens, impiger, ac promptus effe videatur. Porro quoniam morum ac ftudiorum fimilitudo præcipua res eft, quæ concilict & contineat amicitias, & in fumma, iidem gaudere, cadem fugere, primum inunum committit & copulat per affectuum concordiam: id perfpiciensadulator , fele ceu materiam quamdam componit ac format, accommodare fefe ftudens, & adaillos, quum fit udusac mollis , idoneufque qui quidvis probabiliter exprimat & imitetur, ut illud poffisdicere: Es ipfe Achilles non Achillis filius. Ad hæc autem quod eft omnium in adulatore aftutiflimum, quoniam intelligit loquendi libertatem tum dici, tum videri propriam amicitiæ vocem, velut animantis cujufpiam, contra non libere loqui, & ab amicitia, &ab ingenuis moribusalienum , ne hanc quidem inimitatam relinquit. Verum non aliter atque callidi obfoniorumartifices amaris fuccis, & aufteris utuntur condimentis, quo dulcium fatietatem adimant: fic affentatores haud veram illam necutilem , fed velut e fupercilio promicantem , palamque titillantem adhibentlibertatem. His itaque de caufis difficillimum eft hominem deprehendere, quod quidem accidit & inanimantibus, qua colorem mutare folent, & rebus ac locis fubjectis, fimilia redduntur. At quoniamille fallit & obtegitur fimilitudine, noftre partes funt oftenfis diferiminum notis, cumdem retegere ac renudare , alienis coloribusac formis, quemadmodum inquit Plato, propterea guod propriis careat,ornatum, Protinus igitura principio rem confideremus. Principium autem amicitia plerifque mortalibus efie diétum eft, affetuum ingentique fimilitudinem, morescofdem, camdemquevitæ rationem libenter ampleCtentem , iifdem gaudentem ftudiis, negottis, exercitamentis , quibus de rebus diéta funt &illa: Sent (enilis lingua jucundiffima ef. Pucro puellus , mulier apta oft muliers. eÆgrotus agro quem tenet fors aſpera Multis malis exercito eft accommodus. Ergo perfpiciensadulator, infitum effe nobis confimilibus gaudere & uti, caque libenter amplećti : hac via primum nititur unicuique femet adjungere, &in familiaritatem infinuare, non fecusatque hi faciunt, qui belluam aliquam immanemalunt, iifdem ftudiis & exercitamentis, earumdem rerum cura, traétatione, paulatim accommodans fefe, & in eumdem transformans vite colorem, donec illeanfam aliquam preebuerit, ac manfuetus jam palpanti, familiarifque reddatur: interea vituperatac damnat, & res , & inftituta vite, & homines, quibufcumque fenferitillum offendi. Rurfum que placent, ea laudat haud moderate, fed ita, utcum ftupore &admiratione, fupramodum efferre videatur. Porro quodamat & odit, id confirmata judicio proficifci potiusquam affectu. Quanam igitur ratione deprehenditur, aut quibus difcriminum notis capitur ille qui nec eft, nec fit Gmilis, verum fe fimilem mentitur. Primum illud animadvertendumerit, num fimile fit vitae inftitutum, & num fimilitudo perpetua fit È continens, num fempercifdem gaudeat, cadem laudet , num ad idem ex eftingenuo, cui veracordi eftamicitia, vitaeque confuetudo, morum fimilitudine coherens. Nam hujufmodi eft amicus. Aft adulator qui nullam morum ftabilem habear fedem , nec ullum vitæ genus fibi præfcripferit, fed nunc his, nunc illisaccommodet fefe, & aflingat, haud quaquam fimplex eft, nec unus, fed in quamvis mutabilis fpeciem, ac varius ,alioatque alio fubinde habitu, aquarum in morem {emper tranfeuntium , ac præterfluentium, quæ ad fubjeGti foli fpeciem tranfmutantur. Nam fimius quidem ut videtur, hominem imitari ftudens capifolet, dumuna cum illismovetur ac faltat. Contra affentator, ultro alios illicit ac fallit imitando, non quidem eodem modo omnes, fed &conflictans: Porro nactus hominem venandi ftudiofum fequitur, tantum non exclamans ca qua Phedra dicit in Tragoediis, Per Deos geftio canibus dilacerare, cervos maculofos, caflibus implicans. Atqui nihil ille molitur in feram, fedipfumirretit ac circumvallat venatorem. Quod fi juvenem venctur, & captet, literarum ac difcendi cupidum, rurfum in libris eft totus, barbam ad talos ufque demittit, amicitur pallio, in viétu nullus delectus, tum in ore babet numeros, reétangulos, & triangulos Platonicos. Rurfum fi quis folutiorin eum inciderit , & compotationibus gaudens, ac dives, Deinde quidem qan vafer eſt exutus Ulyſſes. Abjicitur pallium, detondetur barba ceu meffis infrugifelee, proferuntur rifusac jociin deambulationibus, jaciuntur di€teria in Philofophos, id quod accidiffe narrant Syracufis, quumillucadyeniffet Plato, ac Dionyfius miro quodam ardore Philofophiæ teneretur, nempe Regiam pulvere fuiſſe refertam, præ turba Geometricas pingentium fi~ guras. At fimul atque jam offendiffet Platoac Dionyfius reliéta Philofophia, rurfus ad compotationes, ad. mulierculas, ad nugas, ad lafciviam preeceps raperetur , ftatim univerfos, perinde quafi Circes poculistransformatos literarumodium , oblivio , viteque mollitics occupavit. Teftantur autem & magnorum adulatorum facia, & corum quirem publicam adminiftrant, quorum fummus Alcibia iquamdam & feftivam agebat vitam. Idem apud Lacedemonios ad cutem ufque radebatur , geftabat pallium , frigida lavabat. Rurfus in Thracia belligerabatur ac potabat. Porro quum perveniffet ad Tifaphernem, delitiis , mollitiei , faftuique fe dedidit, Atquead hunc modum efingens fefe, & ad omnium mores accommodans plebem fibi conciliabat, & in confuetudinem ac familiaritatem fefe infinuabat. At non talis fuit Epaminondas, nec Agefilaus, qui (tametfi cum pluribus hominibus, ac diverforum inftitutorum civitatibus haberent confuetudinem, tamen ubique mores fe dignos, & amiétu & viétu, & oratione, & vita tucbantur. Sic & Plato nonalius fuit Syracufis, quam in Aca terum adulatoris veluti polypi pifcis mutationes facillime deprehendere licebit, dumidem in diverfa verti videtur , |vituperans quam prius laudaverat vitam, rurfum approbans facta, vite: rationem, diéta, perinde quafi placeant guibusantea ofiendebatur. Videbisenim illum haud quaquam ftabilem, ac fuum, neque proprio affectu diligentem, aut odio habentem, gaudentem ,aut dolentem , fed fpeculiritu, externorum affeCtuum , vitarumac motuum imagines inferecipientem. Talis enim cft ut fi verbotenusamicum aliquem apud illum vituperes, dicat , fero tu quidem hominem pernofti. Nam mihi nec initio placebat. Rurfum fi mutata fententia laudes, per Jovem gratulor, inquiet, &illius nomine gratiam habco , planeque vera credo quæ dicis. Quod fi dixeris diverfum vitæ genus effe fufcipiendum, tanquam a Reipublicæ negotiis digreflus, ad tranquillam, & a negotiis alienam vitam te velis conferre. Jam olim, inquit, nosab his tumultibus, & invidentiis liberari conveniebat. Quod fi rurfum ad negotia, & agendas caufas propenfus videaris, ftatim acclamat, digna te cogitas:nam a negotiis abefle , jucunda quidem res eft, fed humilis & ingloria. In huncigitur protinus illud dicere conyeniet : Ho[pes anne alins mihi quam prins fe videris,
