Page 23 [23]
OCR
9 Pr gaan Ae Subeft enim in illo proverbium , ims je dép, PanAeus pe TS, in'hoc, pn xwär Tw Kauaeivay. X. COMMENDATIO A DIFFICULTATE. Quod fi juxta proverbium , Svovorw mi xard, caque vulgo ceu vilia faftidiuntur , quæcunque facilia videntur, ut de me interim nihil dicam , quantis fudoribus opus hoc mihi conſtiterit , ne quifquam arbitretur ufque adeo proclive, vel intelligere , vel fermoni paræmuam intexere. Siquidem ut non mediocris eft artificii, gemmulam fcite includere annulo ,& aurum purpure intertexere : ita non cft, mihi crede, cujufvis parcemiam apte decenterque orationi inferere. Quod: que Fabius {cribit de rifu , nihil affettari periculofins , idem de proverbio non injuria dixeris. Etenim in huJufmodi , quemadmodum & in muſical, nifi ſummum præſtes artificem , ridiculus fis : & aut Taudem eximiam, aut rifum auferas oportet. i XI. QUATENUS UTENDUM ADAGIIS. Proinde quatenus quibufgque modis uti conveniat adagiis, indicabimus. Ac primo loco meminiffe oportebit , ut quod eleganter Ariſtoteles in commentariis rhetoricis admonuit.de adhibendis epithetis , id nos in ufurpandis adagiis obfervemus: nempe ut illis utamur non tanquam cibis, fed veluti condimentis, id eft, non ad fatictatem , fed ad gratiam. Praterca ne quovis inferamus loco: quemadmodum enim ridiculum fit, fi quibufdam locis gemmam alligaris: itidem abfurdum, fi non fuo loco adhibueris adagium. Quod vero Fabius libro Inftitutionum o&avo de fententiis ufurpandis precepit., id totidem ferme verbis de parcemils precipi queat. Primum, ne, quemadmodum ditum eft, nimis crebriter utamur. Denfitas enim carum obftat invicem, quo'minus cluceant. Quemadmodum nec pictura, in qua nihil circumlitum eft, erninet. Ideoque artifices ctiam cum plura in unam tabulam opera conferunt, fpatiis diftinguunt , ne umbra in corpora cadant. Subfiftit enim omnis paroemia , ideoque poft cam utique aliud cft initium. Unde foluta fere- oratio cft & è fingulis non membris, fed fruftis collata, ftructura caret. Porro ut adfert lumen clavus purpura in loco infertus, ita certe neminem deceat intertexta pluribus notis veftis. Accedit hoc quogue incommodi, quod crebras captanti parcemias, nonnullasnecef{e cft admifcere vel frigidas vel coaétas. Non enim poteft effe delectus, ubi de numero laboratur. Poftremo gratiam amittit quicquid aut immodicum eft, aut intempeftivum. In epiftolis tamen familiaribus licċbit paulo liberius hoc genere ludere : in oratione feria, | ficuti parcius., ita etiam accuratius adhibendæ. XIL. VARIUS PROVERBIORUM USUS. ‘Hocinlocononab re futurum arbitror, fi paucis velut indicaro, quibus rationibus variari: queat parcemiarum | ufus ,ut poffis idem adagium alia atque alia forma producere. Principio nihil vetat interdum, quominus idem diétum ad complureis fenfus accommodes, utillud , rreuuRos mides , 1.€. pertufum dolium , velad obliviofum , ‘vel ad»profufum , vel ‘ad savarum., vel ad futilem ,vel ad ingratumitraduci poteft. EAuitenim, quicquid infuderis m-animum immemoris. Apud pro-: digum nihil durat. Avari cupiditas nunquam ‘expletur. Futilis.&:garrulus nihil.continet. Perit quicquid contuleris in hominem ingratum. Nonnunquam ‘per ironiam ad contrarias etiam fententias deflectitur: quod ‘genus, fi de’ mendaciflimo quopiam iloquens., dicas , Axsera ct tesados, 1.c. Audie tripode ditta. Fitin"terim ut unius voculæ commutatione diverfis conveMiat , utE'xbpav dweg Japa. i. e. Hoftium munera non munera: & nevylov ¿due DOL, NK diwpa Ibra, Try wdupo ddpu, ut idem adagium ad ‘hoftes, ad pau-| peres, adaflentatores , ad poetas defleétatur. Namho-| ftium munera perniciem adferre creduntur. Etfi quid) ‘donant pauperes, aut adulatores , Aut poeta, captationes funt verius quam munera. ‘Breviter ad omniain ‘que quocunque modo hec fimilitudo competit, accommodes licebit, Illa ratio ferme communis omni| | | | A panne) x e“ ESS 1 E NUM. 10 bus, quotiesa perfonaad rem, aut contra, fit deflexio. Ad perfonam hoc pacto. Proverbium ct Myd Hegats mess dvo, i.e. Ne Hercules quidem aduerfus duos. Ego vero Therfites magis quam Hereules., qui poflim utrique refpondere ? Ad rem torquebitur hoc modo, Proverbio di&tum cft ; und HfaxX7s mes duo, cpo.qui poffum pariter & morbo & inopiæ toleranda par ef fe? Variatur & inverfione proverbrum, utdictum eft; und R'panais mess dvo, & tu unus contra duos Hercules audes congredi ? Item hoc paéto, Contra tritum Græcis proverbium , veafpeltatis carbonibus thefaurum reper. Et commutavimus , non yevora yeaneimy, 1. C. aurea areis, {cd plane, xa#Axen gevoeiav , i. C. ered anreis. Præterca nonnunquam explicatur adagium & confertur, nonnunquam-fimplex allegoria refertur. A£ liquoties etiam mutilum proponitur , ut fi.quo refpoddente, -quod nihil ad rem pertineat, dicas, dux 47 Ts, 1. e. falces poftulabam. Et apud Ciceronem , ma HE ddcuua , 1. e. que dantur. Interim fatis eft unico verbo allufiffe, ut apud Ariftotelem, omnes ‘ejufmodi inter ipfos xesapés, 1c. figzli. Sunt & alta variandi rationes, verum-eas., fi-quis cxactius perfequi cupiet , € noftris;commentariis., ques de-duplicicopia conferipfimus,, petatlicebit. XUI. De Ficuris ProyERBIALIBUS. Reliquum eft ut ad-parcemiarum catalogum accin= gamur., fed fi prius figuras aliquotproverbiales-oftenderimus. ‘Quedam enim-dicta funt, {pecie:non.magnopere proverbiali, quædam autem meomiadd , i.e: proverbial figura , ut facile poflint in parcemiarum ordinem cooptari, Igiturin- totum, proverbiorum generi confinis eft. omnis fententia, praeterea metaphora, peculiariter allegoria, & in his peal ue quee fumuntur à rebus inſignibus, & vulgo celcbratis, ut à navigatione a bello. Quod genus funtilla,, (eovndisnavigare vents. nanfragium facere, vertere vela,tencre clavum,& exhaurtrefentinam , & tradere ventis vela, contrahere vela, Item illa: Bellicum caneres Et, vorfis\gladiis pugnares Receptui canere , cominus atque eminus pugnare, conferre pedem, confereremanus , atque id genus alia fexcenta, que fi paulo longius traducantur, abeunt.insparcemize formam. Item que ducuntur a rebus:notis , ac vehementer quotidiano fenfui familraribus : -ut-quoties cor= poris geftus ad animi rem transferuntur, :cujufmodi {unt premerepollicem, pro-favere : corrugare fronten , pro moleſte ‘ferre : zingt, pro indignati : sexporzigene frontem., pro hilarefcere. -Preeterea -quee-trahuntur-d fenfibus:corporis, velut, olfacere , pro reſciſcere : deguſtare, «pro experiri. Proverbii fere faciem habent, quoties: que funt artibus:peculiaria ;vocabula, alio-detorquentur , ut dls dg mecdy., 1.:€. bis per omnia. À muficis : cx Ajgpérps., 1. e. ex dimetiente, à mathematicis : Item, fefgaspedalia verba. Incudi reddere, cà | fabris serariis: ad amuffim., a-fabris lapidariis: anllan lineam-duxi, 2 pictoribus: extremum album adjengere, à\fcenis. Interdum citra figuram. tacita allufio;proverbiale quiddam adfert. Ka‘tum:erit optima, quoties ad auétorem:aut rem fpecétat magnopere celebrem, nulliquelincognitam , qualis eft apud Gracos Homerus, apud Latinos Viargilius. Quod genus eft illud apud Plutarchum , evel poerupés ye TW Hadrav-moi rial Tm many, 1.:c: guandoquidem teſtes fane Platont multi= Allufum eft -enim:ad :morem facrorum., in quibus facerdos:dicere: confuevit, nsrzde, id eſt, quis bic? Deinde qui aderant., refpondebant: ool Tr cgaQoi Te mopeiaiy , sie. Adalvigue bonigue adfunt. M Eu mdv tery ouluw , 1.0. Simul duobus euntibus. Et apud Lucianum , iareóv gdes, i. €. medicorum filii ; promedicis ipfis. Accedunt-ad -proverbii fpeciem & illa, bucolico carminifamiliaria, @iwe&, avaliaia , à“ome, Quore, ‘Wawmia, ve. impoffibilia , neceſſaria , ab AN IC do pix tn koyi xima wertáy y LC. Sedlabor adfimilis motsrs in littore fluêtus. 2 A 3
