Page 16 [16]
OCR
Cr po a RT ti PRABFATIO IN COLLECTANEA SAG ‘tis admiraturos , certé ut plurime frugis libenter amplexuros confidebam. „Quid quòd fi non ut multe artis : l I aa dam feftivitate venuftandam , vel eruditis jocis exhilaranenim æque conducit ad orationem, vel lepida quadar Nu ; ‘banitatis fale condiendam vel tranflationum gemmulis quiouidam, ditting Bi, Vee : OSO D Fi {trandam, vel allegoriarum & allufionum flofculis variandam , vel antiquitatis illecebris ae as wat od parcemiarum divitem copiofamque fupelleétilem , & tanquam penum quenVORRÀ repofitum habere, unde ad omnem rationem A cum da E , ee a o 4 blandiatur, aut dicaci fale mordeat , aut acuta brevitate placcat , aut brevi r a e ue commendetur , aut varietate alheia > aut eee Do a ES ationis tum opes, tum delitias in fententiis, metaphoris, par MPT E ies, re ie meie, atque id genus ſchematis fitas efle , que cum femper Ce aer tum incredibilem adferunt ornatum & gratam , quoties jam oe con = a ie ees abierunt, libenter enim audit quifque quod agnofcit, maxime ee een Nenad en ee er ou als agro ade ee aa a T Ca quibus exhilaretur judex in a A Gant parcemiam plurimum valere putat, five fidem facere cupias , five eu = bi li diéteri0 “epellas, five tua munias. Quid enim probabilius, quam quod nemo non dicit? Quem a tot 2 conſenſus non permoveat? Allegata heec a me operis ie ae aS pi ci, cx suora a a eee Mc ein Fuife deleGatum. Jam primum quid habet orbis Flatonis; E SEL La nius? At is dialogos fuos , bone Deus! quantis de rebus, tamen crebris a aps Sad di Pio idem nulla perinde comeedia, ut hujus philofophi difputatio Cleeren um Plautu a E uam ue {catet adagiis, quam prope nihil dicit, quod pof aut a vulgi fermone E E Sa d ae Te Merit , ut hac potilimum virtute mufarum eloquio fumpferit, aut ftatim de profcenio in vulgi fermonem ceflerit , p n e ne meruerit æquari Terentius artificio Plauto fuperior, non tam pailim qui E E E auifitioribus. An non M. Varro vir undecunque do&tifimus proverbialibus z crus a ae E di SACRI J arum fuarum tum argumenta, tum infcriptiones non aliunde petiverit? E quibus fubinde citantur dia mods AYA E Val, ceavrev , dis waides yéeovles. Et nefcis quid ferus vefper vchat , & mutuum ol (bale Catullo alia adime, & leporis bonam partem ademeris. SE ala tum yarii tum acuti , nonne plerique verfus aut proverbiales funt , aut proverbii faciem ha a ae E Jator Perfius cum cæteras illius figuras, tum hoc decus pro viribus afleCtavit. Atque ut E ca Ano niéque pretermifiis ad aliud authorum genus veniam , Plinius fecundus, tam E E trina , du ftudiosè fit hoc genus ornatus fecutus, indicio fuerit , vel præfatio illa in hiftoriam eee 1, In qua A benda homo diligentiffimus mihi videtur (juxta Flaccum) fæpe caput fcabuifle vivo de MO E, ac manibus pedibufque (quod dici folet) anmifus, ut ea quam minime triviali vena I aoe > €Oque a capite ad calcem ufque quam plurimis adagis refperfifle , vel illud quod in ampli imo illo opere proverbia fi qua incidunt, non indiligenter annotavit. Adde huc, quod apud Græcos complures extiterunt non obfcuri nominis authores, qui proverbiorum colleétanea, vel ex profeflo conicripferunt. Veluti Apoftolius Bizantius , Stephanus Diogenianus. Quorum nos quidem præter nomina, nihil adhuc nancifci quivimus , nifi ex Diogeniani collećtaneis fragmenta quædam , vertim adeo mutila , adeoque nuda nulla autorum nomenclatura, nullis locorum indiciis , ut ex his nobis non multum acceflerit. Porro apud Latinos, nemo quidem ante nos (quod fciam) hujufmodi negotium tentavit , non quod operæ pretium noù putârint, cur enim iftud contempferint, hi qui de fingulis literis , de verborum etymologia, deque rebus etiam levioribus anxie propemodum fcribentes operæpretium fe facere exiftimabant. Cæterum quam non contempferint, vel hinc collige, quòd eleganti literatura vir Aul. Gellius, hujufque æmulus Macrobius, præterea Donatus, Acron cum æmulatore Porphyrione, ut Græcos interim commentatores taceam , fi quando in authoribus proverbium fubefle fenferunt , non quod pueri clamitant in faba fe reperiffe funt arbitrati, fed quod velut afterifco prenotandum diligentitifque explicandum judicarent , utpote qui non ignorarent , fepenumero fieri, ut duobus verbis comprehenfum adagium multum tenebrarum adferret , fi latuiffet, plurimum vero lucis, fi {cite fuiffet explicatum. Hic fi exemplorum, que tibi paflim occurrent plurima, unum aliquod requiris , en tibi ftatim in fronte a nobis utcunque enarratum: Rideamus réaw@ capduy:0v » id quod eft in epiftolis Tullianis, in quas ambages, in quem errorum labyrinthum enatratores mittit? Quod fi Chriftiani chriftianorum cxemplis magis tangimur, non dubitaverim Hieronymum unum pro multis ob= jicere, cujus tam Varia ramque recondita eruditio , ut ceeteri pene ad hunc neque natare (quod dicitur) neque literas didiciffe videantur, tanta rurfum phrafis; tantum ponderis & acrimoniæ , tam denſa multiplexque tranflationum & allufionum fupellex , ut cum hoc compofitos reliquos theologos Ranas Seriphias dixeris. At in‘hujus libris plus adagiorum , quàm vel in Menandri comædiis inveneris, & quidem lepidiffima, vel» uti illa : Bovem ducit ad ceroma : Camelus faltavit : malo nodo malus quærendus cuneus : clavum clavo trudere , bos laffus fortiùs figit pedem , dignum patellà cooperculum ; tum allegoricæ illæ nominationes : Epicurus Chriftianus , noftri temporis Ariftarchus , ad adagiorum naturam quam proxime accedunt. Neque diffimile Bafilio ftudium fuiffe video. Sed ut ad Neotericos noftra feftinet oratio, non verebor Her: molaum Barbarum, Picum Mirandulanum, Angelum Politianum , vel in maximis authoribus ponere, qui fuorum temporum, vel doétrinä, vel eloquentià adeo non fuere contenti ut mihi cum antiquitate certamen fumpfiffe videantur, & haud fcio an veterum permultos præcefferint. Picus quidem divina quadam ingenii fælicitate, Hermolaus abfoluta diligentia; Politianus nitore incredibili , venereque prope dixerim plufquam Attica. Tis viris cùm cffet commune ftudium, ut a vulgi, hoc eft fordido fermone quàm poflents longifimè abeffent , id ita demum fe confequuturos putarunt, fi prifcis adagiis, iifque fchematis, quæ cum hoc genere cognationem habent quandam , orationem paffim afperfifent. Quorum Hermolaus ufque adeo impenfe fuit ftudiofuss ut nec affcétationis quidem immodica reprehenfionem metuerit, tanquàm nihil eru: ditum arbitratus, quod non adagio aliquo condiretur , Politianus Mifcellaneis fuis, in quibus nihil non exs acum & infigne voluit videri, neutiquam mifcuifet pleraque proverbia, fi id Grammatiftarum negotium eſſe judicaviflet, Verum ne longius catalogum proferam, hue omnis hac tam yerbofa recenfio {pectat, ut quif
