Pagina 80 [80]
OCR
Lente b Calum. Iumentum. DFE: Sì tem oft aque fundus, in quo quifquis conftiterit, isiam effugir periculum ne mergatur. In portu nauigare. 46 allegoria, ty Aker wActy , id eft, In portun uigare:qua fignificamus nos iam à periculo abele. Propterea quod qui mediis adhucin flu&tibus nauigant ij ventorum æltus arbitrio nauigant:contra,quiiam intra portum funsnihil habét nesoti cum vndis ac ventis. Vnde vulgatilima mehominem in cuius pra lio conguicfcimus , porcum P X qui fefe ad tranquillamtutamque aliquam vite rationem traducunt, in portum fe recipere dicuntur, Wekent. i i egoin portu nauigo. Ma39 Afnis ct hu in Andria,Nunc huius periculo ro paulo diverfius in Æneid.lib. ſeptimo, Nune nuhi parte quies,omnifque in limine portus. Bos laflus fortius figit pedem. 47 Diuus Hicronymus oppidò quam elega ns adagium v furpauitad beacum Aur liam Auguſtinum {cribens,eumque terrere cupiens ne iuuenis fenemi prouocer. proprerca quod tardius quidem ad pugnam excitantur ij qui iam fùnt ætate quafi fefi:verùm iidem grauius fewiunt atque vegentfi quando fenilis illa virtus irritata recaluit. Memento,inquit,Daretis & Entelli, & vulgaris prouerbii, quod bos taflus fortiusfigat pedem. A yereri triture more ductum apparet,quum circumabubus fi manipulos plauftrisgrana excutiebantur:partim drotis id hoc armatis, partim à taurorum vngulis. Et lex illa Mofaica qua citat Apoftolus Paulus ad Timothed, tne bouitrirurancios obligetur . Itaque bos lallus quoorauius figit pedémagis eft ad trituram idoneus.Atnon equis ad curfum. Poteftallufum videri & ad hoc, quod enes corporis agilitate prepollent: fenes in ſtararia pugna ac viribus ſuperiores ſunr.id quod & Virgil. in Daretis & Enrelli consrellu declarat. Nec admodum hinc abludir illud, din Grecorum collectaneis pofirum reperio, àrçtuas Boÿs, quod id eft Lenré bos. fubaudiendumymoucrpedem, Nam fenfim quidem moueat grauius premit. Tota erras via. 48 7 p id eft, Tota aberrare via, Prouerbitt n cos qui vehementer aberrant. Terentius in Eunucho, Tota erras via. Tranflatum a viatoribus,qui nonnunquam ita folent aberrare 4 via,vt'non fine difpendio quidem,tam€ quo Jebant, perueniant:nonntiquam ſic aberrant vr longe dirant & in diuerſum tendant, Vnde & exorbirare dicuntur qui à vero aberrat, Ariftoteles in Ethicis,Haud rota aberrant via, Idem Naturalium lib. 1. feribit prifcos illos philofophos naturalium caufarum ferutatores , exorbitalle , ac velut è via depulfos,prorfus aberraffe à vero.Sumpcum eft ex Aritophanis Pluto, H 15s ¿doi 2 aue daur À puerta. Viáne tota prorfus exerrauimus? Quinetiam hodie di&itant cos in via effe , qui re&o confilio quippiam inftiraunt:extra viam,qui qua non opottet ratione rem aggrediuntur.Sunt ferme prouerbiales & illa metaphor¢ vfitatiffima, Depellere a via , Reducere in viam , Monitrare viam,Facere viam, Sternere viam , Apetire viam, Precludere viar,Inrercludere viam:Cicero in prima Philippica, Quod fi putas,totam ignoras viam gloriæ. Celebre habetur & illud apophthegma, Bene currunt fed extra viam, nahds uR TgeyovGWAR’ tx. TOs THs OST Toto celo errare. 49 Huicconfine eft quod vfurpat Macrobius Saturnal.libro 3. Nunquamne,inguit,Piet xtate,tibi venitin mentem, toto,vt aiunt, celo erraffe Virgilium? Sumprum videtunex Asiftophanis Ranis, Ev Ws ar iiuconmey Zegvioyy” Oro. Ab Euripide dicitur in Æfchylum,qui plurimum etrafletin iis quæ dixerar. Metaphora duéta vel aPhaethontis aut Cereris fabula:vel a nauigantibus, qui celi fiderimque obferuatione curfum moderantur: proinde naucleri, quum vehementer abetrant, in cali parte longè diuerfa, Cynofuram imaginantur nonaunquam, totoque aberrant curfu. Nifi malumus cælum pro regione accipere.velut Horatius, Cælum non animum mutant qui trans mare currunt, Suo iumento fibi malum accerfere. SO Qui ipfe fibi malorum eft author, fuo iumento fibi malum accerfere dicitur : tanquam fuo fumptu fuáque opera quafi fuopre plauftro, malorum farcinam adporter bi.Plautusin Amphitryone,Ipfe homo fibi à me malam rem arcefit iumento fuo.Sumpta metaphora à plauftris onerariis. nam id quoque fignificariumétum, aurhore Gellio,lib.20.cap.1.aut certe 2b animalibus tetgo većtantibus onera. Suo fibi hunc iugulo gladio, fuo telo. 51 Suo gladio fuòve telo iugulari dicitur,qui fuis ipfius dictis reuincitur:aut qui fuopre inuento dolove capitur:denigue in te uer x ZO E: 40 quem quocunque modo, feu ditum, feu fa um reto! quetur quod ab iplo profetum fit: veluci fiquis exemplo Protagore, antiftrephon dilemma in eum qui propofuetit, retorqueati autfi(quemadmodum Phalaris Perillum mali repertore fuo inuento conficiat.Itaque in Adephis Terétii, Mitio fenex fratris Demew feuitiam increpaus, huiufmodi vtitur fententia, Hocvnum at ii fenecta,attentiores ad rem fumus quany ret, Eandem Demea paulo poit in fratrem retorqués,Po),inguitnoa meum illud verbum facio, quod tu Mitio cter dixti dudum, Vitium commune omnium eft, quod nimium ad vem in fenecta attenti fumus. Hance macula nos decereffug Hac ratione quum Mitio conftringeretur adigeretürque veagium,quem rogabatur, daret:tum Demea, Suo,inquis, fibi hunciugulo gladio, Tranflata metaphora ab iis quiin pugnafuis ipforum telis aliquoties confodiuntur. Plaucus in Amphitryone,Arque hüe telo fuo fibi malicia fua,a foribus pellere.Cicero pro Cecinna, Aut tuo, quemadmodum dicitur gladio,aur noftro,defenfio tua conficiatur necefle cit. Hac allufic Ouidius in epiltolis Heroidum, Remigiumque dedi,quo me fugiturus abires: Heu patior telis vulnera facta meis. eum incurrat oratio tua necefle eft. Neque vehementer hine abludit Liuianum illud lib.2.de (ade belle Punico,Sentiebat Annibal fuis fe artibus peri.Lucianus in Pifcatoribus’, ds aug udy ro THEM MaTE, Ds ils haGay,rad” Hedy eoesves.id eft, Q uz quidem tela à nobis,yti fateris fumpta,aduerfus nos iaculatus es.T radit Plutarchus, Brafidam ducem edu&o è corpore telo, codem confodiffe cum qui miferar.Matius vnus è triginta tyranis,à milite quodam interemptus narratur à Trebellio Pollione:qui adoriens dixerit , Hic eft gladius quem ipfe fecifti. nam Marius ante imperium faber ferrarius fuerat, & cius militis opera in fabrili officina vfus. Hunc igitur vere {uo gladio dixeris ingulatum. ; Ipciditin foucam quam fecit. sz Idë pollet illud quod in odis Dauidicis refetcur, Pfal.7. AexKSY douse Kol viana dey CU TOVKA UTITA cis Boe yv Oy eye. id eft Lacum fodit & aperuit eum, & incidet in foueam quant fecit, Tranflatum vel ab iis qui foueis effoffis aut reliquis id genus difcipulis,infidiarur feris:vel à bellis, in quibus aliquoties fuffoffis cuniculis hoftis hoftem captat, Suo ipfius laqueo captus eft, 53 Nec aliud fibi vult quod apud eundem legitur Plalmo 9. Ey maydi TuT i ecgupavruve hap ra Ó aris ad ray. id eft, In ipfo laqueo quem abfconderanr,comprehenfus eft pes eorum.Nota metaphora, nempe mutuo fumpta ab iis qui inftructis pedi cis,auibus aut feris infidias tendunt. Hanc technam in teipfum ftruxifti. 54 Fandem fententiam aliter expreffit Lucianus, Are oo pa nore coun cwTrencs. id elt, Iraque commentum in tuum ipfius exitium repetifti.De hæredipeta,qui quum diuitem ex af fe havedem fcripfiflet,ac teltamétum protuliffet, quo diuitem ad idem faciendum prouocaret, teétiruina fubito oppreflus eſt,ac ſua reliquir illi cuius facultatibus inhiarat. Vtendum erit quum dolus in alterum excogitatus ,in caput authoris reciditsita vt non rarò confueuit accidere. Turdus ipfe fibi malum cacat. His fimillimum eft illud Grecorum adagium, Kine vie air nansvid elt, Turdus ipfe fibi malum cacat, In eos dici folitum qui fibiipfis miniftxarent exitij caufam. Siquidem yifcit, authore Plinio,non prouenit nifi maturatum in verre,ac redditam per auium aluum , maximé palumbium ac turdorum. Cuius rei meminit & Seruius in fextum Æneidos. Ariftoteles item lib.Denatura animantium nono, tria turdorum genera facit quorum primum,iZoCsesy vocatum ait:aut, vt Athencus, iopo nimirum quòd vifco vefcatur.Q uoniam autem vifco , capiuntur aueszipfe fibi malum cacant videlicet. Plautus paulo diuerfius extulit, Ipfa , inquiens, fibi auis mortem creat. Quanquam equidem non dubitem affirmare , è Plautorcacatnon crear, fuifle (criprum:deinde locum a quop do&o,& Gracanici prouerbii ignaro deprauatum , fuppofita voce adulterina creat. Sophocles in Antigone, Oss JY dyapehurou Gurwe. TEV, id eft, LÌ Ty D cry eats bowled ura wovous Pira 5 rolaw Sesay yeno Inutiles quicunque liberos ferit, Quid alim hunc quàm fibi creare dixeris Ipfi dolores,atque rifum maleuolis? In hos igitur quadrabit paroemia, autin cos qui potentes fibi generos aſciſcunt,à quibus poſtea per vim opprimancur. Ipſeſibi mali tontem reperit. 56 Extat item apud cofdem fenarius proucrbio celebratus, Adds 2002 S et TO NARGI TUW aimed eft, Ipfius mali fibi reperit coagu 55 m incat
