Pagina 20 [20]
OCR
4 m Fatis nunquam conceffa moveri, Apparet Camarina procul. * à atte Subeft enim inillo proverbium, {ré ue Pied Buns HE gd: in oc, pei ane rl xauxolran Commendatio a difficultate. s Quod f juxta proverbium, oxor m Hd) CA; vulgo cone lia faltidiuntur,quacung; facilia videntur : vt deme interim nibil dicam, quantis fadoribus opus hoc mihi conftiterit, ne quifquam arbitretur vfque adeo proclive,velintelligere, vel fermont patos; miam intexere, Siquidem, ytno mediocris eft artifici,gemmula fciteincludereannulo,staurum purpurea interrexere:tta non eſt, mihicrede,cuiufvis,parcemiam apte decêterq; orationi inferere. Quodque Fabius feribit de rifu, nibilaffeRari periculofius: idem de proverbio non iniuria dixeris. Etenimin huiufmodi,quemadmodum & in muſica, niſi ſummum præftes artificem,ridiculus lis: & ad laudem eximiam, aut rifum auferas oportet. Quatenus utendum adagiis. Proinde quatenus quibu(q; modis yti copyeniat a cabimus. Ac primo loco meminifle oportebit,vt quod cleganter Ariftoteles in commentariis rhetoricis admonuit de adhibendis epithetisid nosin v{urpandis adagiis obfervemus : nempe yeillis vtamurnontanquam cibis,fed veluticondimentis:idelt, non ad fatietatem,fedad gratia. Prarerea ne quovis inferamusloco:queadmodum enim ridiculum fit, fi qubufdam locis gemmam alli garis,itidem ablurdum, ft nô fuo locoadhibueris adagium. Quod vero Fabius libro fnftirurionum oétavo de fententiis v{urpandis pracepit,id roridem ferme verbis de parcemiis precipi queat.Drtmum,nequemadmodd dictum eft,nimis crebriter vtamur.Denfitas coim earum obftatiavicem, quo minus eluceant. Quemadmodum vec pi&ura, in qua nihil circumlitum eft,eminet. [deog; artifices étiam cum plura in vnam tabulam opera conferunt, fpaciis diftinguunt,ne ymbrain corpora cadunt. Subfiftit euim omnis parœmia,ideoque pofteam vrique aliud eft initium.Unde foluta fere oratio eÑ : & èfingulis non membris, fed fruftis collata, fru&uracarer. Porro vradferclumen clavuspurperæin locoin: fertus, itacerte neminem decearintertexta pluribus notis veftis. Accedit hoc quoque i ncommodi quod crebras captanti parocmias,nonnullas neceffe eft admilcere vel frigidas velcoaé as. Nō enim poreſteſle dele&us, vbi de numero laboratur. Poftremo gratiam amittit, quicquid a immodicum eft, aut intempeſtivum.In epiftolis tamen riliaribusticebit paulo liberiushoc ge nere ludere: in oratione feria, ficuti parcius, Ika Etam accuratius adhibendæ. dagiis, indi Varins proverbiorum vfus. Hocinloconon ab refururum arbitror, fi paucis velutindicaro,quibusrationibus variariqueat paroemiarum vfus,vt pofliside adagium alia atg; alia forma producere. Principio nihil vetatinterdum, quomin um ad complureis fen{usaccômodes:utillud, ere, ,id eft, Pertufum dolium, velad obliuiofum, velad pr um, veladauarum,velad furilem,vel ad ingratum traduci poteft. Effuit enim, quicquid infuderis in animi Immemoris, apud prodigum nihil durat. auari cupiditas niquam expletur. funlis& garrulusmib:l continet. perit quicquid contulerisin hominem ingratum. Nonnunquam per ironiamad contrariasétiam fententias defleétitur : quod geous,fi de mendaciffimo quopiam loquens,dicas,d9v: 722 om resmed@-id eft, Audié tripode dicta. Fit interim ytvnius voculæ commutatione diverfis conveniat vt.igipay dite eg, id eft, Hoftium muneranon munera: &, mev Tas aduen Dad gany dieg Dear deg Aep: vt idem adagium ad hoftes, ad pauperes, ad aflentatores, ad poetas deflectacur. Nam hoftium munera perniciem adferre creduntur. Et fi quid donant pauperes, aut adulatores,aut poeta, captationes funtyeriusquam munera. Breyiterad ompia, in qua quocung; modo hac fimilitudo competit, accommodeslicebit. Illa ratio ferme communis omnibus, quotiesa perfonaadrem,aut contra fitdeflexio. Ad perfonam hoc paéto: proverbium eft, Z hegzris mes dvo, id elt, Ne Hercules quidem adverfus duos. Ego vero Therfites magis quam Hercules,qui poflim verique refpondere. Adrem torquebitur hoc modo: Proyerbio di€tum eft, pad), negiiris as dv, ego qui poflim pariter& morbo, & inopia tolerandæ par elle: Variatur &inverfione proverbium,vt, diétumeft, pnd neguns aes dvo & tu vnus contra duosHercules audes cõgredi.Item hoc pato: Contra tricum Gracis proverbiuim,expectatis carbonibus thefaurum reperi, Et commutavimus,n0 redeem zarxeloy, id eft,aurea æreis,fed plane, 222 eurelur, id eft, ærea ayreis.Prærerea nonnunquam explicatur adagium & confertur,nonunquam fimplexallegoria refertur. Aliquoties etiam mutilum proponitar: ve fiquo refpondente, quod nihil ad rem pertineat, dicas vuos dzy. id cft, Falces poftulabam.EtapudCiceronem, Ta hy. do Sye,id eft, Qua dantur. Interim fatis eft unico verbo aliufiffe:urapud Aritorelem, Omneseiufimodiinter ipfos seggio, ideft figuli. Sunt &aliæ variandi rationes: verum cas, fi quis exa€tius perfequicupiets é noftris commentariis,quos De duplicicopia conferipfimus,petatlicebit, De figuris proverbialibus. Reliquum eft vt paroemiarum catalogum accingamus, fed fi prius figuras aliquot proverbiales oftenderimus. Quadam enina di&a fune, fpecie non magnopere proverbiali, quedam auten muggu 1d eft prover biali figura, ve facile poflintin parcemiaproverbiorum generi còrum ordinem cooptari.igiturin totum, um finis eſt omnis ſentêtia, prætèrea meraphora, peculiariterallegos ria.Ecin his præcipue quæ ſumunturà rebusinfignibus, & vulgo celebratis, veanavigatione,a bello. Quod genusfuntilla: Secundisnavigare ventis,naufragium facere, vertere vela tenere clavi, & exhaurire fentinam, & tradere ventis vela,contrahere vela, ee illa: Bellicum canere. & vorfisgladiispognare, receprui conere, cominus atq; emious pugnare, conferre pedem,colerere manus, atq; id genus alia fexcenra, Quæ f paulo longius traducantur,abeuncin parcemig formam, trem que ducunturà rebus notis,ac yew hementerquotidiano fenlu ailiaribus: ve quoties corporis geftus adanimi rem cransferuntur: cuinimodi {unt, premere polli» cem,pro favere:corrugar e frontem,pro olelte ferre: ringi,pro indigoari:exporrigere frot sprohilarefcere. Rraterea qua trahunraràfentibuscorporis,velur olfacere,pro refcifcere: deguita. Te, pro expertri. Proverbi: fere faciem habent, quoties quæ funt artibus peculiaria vocabula,alio derorquentor: Vis die Ale rodi id eft, bis.pet omnia,amuficis: ex Aly.meregu.td eft,exdimeriente, 4mathematicis:irem, fe(quipedalia verba. Incudireddere,a fabris xrariis:adamuflim, afabrislapidariis: nullam lineam duxi, à pi&onbus:extremum attum adjungere,à fcenis Interdum citra fiouram tacite allufio proverbiale quiddam adfert, Eatum erit o~ ptima,quotiesad autorem aut rem {pectarmagnopere celebrem, nullig; 1ncoguitam: qualis eftapud Gracos Homerus, apud Latitinos, Vergilius. Quod genuseft illud apud Plurarchum, tare) ete Tuges 4 eh NETEVE TOMOT pad re mugen id eft, Quandoquidé teltesfane Platoni multig; bonig; adiune. Allufum eft enim ad uibus facerdos dicere confuevit, as trådt; id refpondebant: morem facrorum i0 q eft, Qnishic,Deinde qutadera i Tomo) dgefi re melgetory à ideft, Muluquebonique adlunt. Item illud apud Ciceronem ad Atricum : cure dv 230/90, 1d eſt, Simulduobuseuntibus. Et ap id Luctanum, ieqeav aoqd¥s, il eft, Medicorum filii: pro medicis ipfis. Ac ceduntad proverbufpecié Sulla bucolicocarminifamiliaria duenn, dT CUAD ra, ogia id elt, impofhbilia;abfarda, contraria, fimilia. A'dedeza funreufmodi: dA in À 0 0h Gr tor KOYE KUMAT METE ideft: Sed laber adfimilis metiri in littore Huctus. Erapud Vergilium : š Ante leves ergo pafcenturin ætherecervi, Ecfrera deftitnencnudosinlicrorepifces. Aveyxoie fanthuiulmodi: Dumyuga montisaper, Auyius dum pifcisamabit, EtapudSenecam : Lucida dum currentannofi fidera mundi. A'réryexemplum boc erit: Atqueidem jungat vulpes, & mulgeat hircos. Contrariorum hoc: È Nunc virides etiam occultant [pineta lacertos, Meramentritamor. lremapud Theocritum: wij iy ) norr aaa dei + ad tugid oye suey) ty rocsey Mik ce. ideft: Ecce filecmaris ynda, lent & flamina venti: Haudtamen intra noftra filent præcordia curg. Similium : Torvaleæna lupum fequitur,lupusipfe capellum. Etapud Theocritum: a ié myni 0 AUX TUD aye dand. ideft: Capra petit cityfum, fequicur lupusipfe capellam. Sunt alie due figura,maxime confines pareemiarum generf, quæ conſtant veleiuldem aut fimulis iteratione yocis, vel cotrariarum contextu. Quod genus funt, zò o’ oàd gng» gxis. ngre 10e © xargs dov id cit, Perdam te maium male, Mali corvi mal ovum, Et, Seno ovpov ovpev: ideft, Alumnus fapientisfapiens. Idquod apud Grecos comicos pariter ac tragicos pene folenne, Et eveniune digna dignis, Amico amicus, Malis malus, Bonis bonus, Uterque ucrique cordi.Suus tex regine placet.Et manus manum fricat. Graculus-adgraculum. Contrariorum genus fic ha bet: gu Nuoro nedings 40 go psegdis id eft, & jufta 8 injufta, probe & improbe, apud Aüftophanem gua ts 409 éxovm: id eft, Volentibulque & nolentibus. apud Platonem. Item, gdi trO, SE tee: id eſt, nullum. ditum , neque fatum. Apud noftrosicem: Verun) vbi phas verfum arquenephas: Faéta arque infe&ta canebat. Quo topo fic vlus eft Valerius Maximus, vt ad verum fenfum non cohereat, rantum exaggerar: Obteftantem, inquit, le adverfus omne phas &mephas; quum in fummo effet imperio,a te equite Romano fuifle trucidatum, Nam qui cofiftie vt facinus nepharium dicatur efe fatum adverfus omne nephas. Quojare,quaque injuria. Quiduis & facere & pati, Digna atque indigna. Quid dixit,aut quid tacuit? Domi bellique, Publice, privatim. Quod (cis,nefcis: clamque palamque :jocag; & feria.Ma
