Page 36 [36]
OCR
XXVI werd uitgegeven en dus tot dien tid toe nagenoeg onbekend gebleven is, moet beschouwd worden: 17. Incipiunt proverbia rusticorum mirabiliter versificata. In plaats van eenen titel vindt men — overeenkomstig de formule die men in duizenden oudle Handschriften gebezigd vindt — de bovenstaande woorden aan het hoofd van eene Verzameling van 269 oudFransche spreekwoorden met eene Latijnsche vertaling in versus leonini, waarvan de vervaardiger geheel onbekend is. Zij werd uit een pergamenten handschrift der Leidsche bibliotheek (Cod., Voss. Latt. 31. F.) in het Zeitschrift fiir Deutsches Alterthum, von M. Haupt, XI. 114—144 uitgegeven door J. Zacher, die in zijne daaraan toegevoegde aanteekeningen de meeste van die spreekwoorden nagewezen heeft in Le livre des proverbes francais par Le Roux de Lincy, 2 voll. Paris 1842. Een groot gedeelte van het handschrift beslaat de Floridus Lamberti, een boek met uittreksels van zeer onderscheiden ard, omstreeks het jaar 1120 door Lambertus, die canonicus yan de Mariakerk te St. Omer was, verzameld. In het dialect van “deze Fransche spreekwoorden meent Zacher de taal te herkennen die in de 13e eeuw in de omstreken van St. Omer gesproken werd. In de spreekwoorden heerscht geenerlei bepaalde wolgorde. Aan sommige is één, aan andere zijn twee of meer latijnsche verzen toegevoegd , meestal hexameters; die voor het grootste gedeelte, en wellicht allen, ouder zijn dan het handschrift. Dat ze wel van elders zullen ontleend zijn en door onderscheidene makers vervaardigd, doet deels reeds de dubbele vertaling; vermoeden, deels het verschil van metrum. Wat den aard van deze Proverbia betreft, zoo zou men zich deerlijk vergissen , indien men vooronderstelde hier alleen zoodanige spreekwoorden te zullen vinden, die eenige betrekking hebben op den Landbouw of den Boerenstand. Integendeel, zij zijn van zeer gemengden aard, hier en diaar zelfs vrij ruw en onbeschaafd: waarvan zij dan ook wellicht Proverbia Rusticorum genoemd zijn. Niettemin echter worden hieronder ook wel eenige spreekwoorden aangetroffen, die op den Landbouw, de Veeteelt en yooral ook op de Weerkennis betrekking hebben. Dezulken zouden dus den oud-hoogleeraar H. C. van Hall zeer te stade gekomen zijn bij zijne onlangs uitgegeven Spreekwoorden en Voorsch riften im Spreuken betreffende Landbouw en Weerkennis. Haarlem, 1872. Enkele voorbeelden mogen tem bewijze strekken : 88. Quod pullus discit, quando primo domitatur, Hoc retinet semper, donec senio moriatur. 97. Bos non vendetur, nisi primitus apprecietur. 125. Quisquis equam saliat nostram, me iudice fiat Noster pullus equae: lex hoc adiudicat aeque. 157. Diligo plus pratum viroso gramine plenum Iuxta me positum, quam longius utile fenum. 226. Gramina si dura fuerint, arentia rura, Pascua perplana, cito fit ovis veterana. 228. Solaris radius nimio fervore calescens Designat pluviam: capa mox erit imbre madescens: 229. Quando vides brumam, si candida mane rigescit, Designat pluviam, qua bruma rigata liquescit. Van de onbeschaafde ruwheid zal het genoeg zijn deze twee staaltjes aan te halen: 189. Qui stercus glomerat, stercus de stercore nendo, Stercus deglomerat, de stercore stercus habendo. 261. Corpore qui toto friget, dum bruma rigescit, Si pedit in pugno, minimo fervore calescit. Nog een enkel woord zij gezegd over het opschrift mirabiliter versificata. Indien men deze woorden beschouwt als van een ander afkomstig, dan zou men wellicht genegen zijn ze in ironischen zin op te vatten; doch ik voor mij aarzel niet aan te nemen, dat zij van den Versificator zelven afkomstig zijn. Daarmede heeft hij m. i. òf de ontzettende moeite willen aanduiden, die de vervaardiging van zijn werk
